Maandag 29/11/2021

'Libanees leger serveerde Israëli's thee!'

Gisteren is het Libanese leger, overeenkomstig het bestand met Israël, voor het eerst ontplooid bezuiden de Litanirivier. Dat gebied wordt sinds 2000 door Hezbollah gecontroleerd. Maar de regeringssoldaten lijken vooralsnog weinig zin te hebben in de ontwapening van Hezbollah.

Gert Van Langendonck vanuit Khiam

KHIAM l Op de weg van Nabutiye naar Khiam heet Hezbollah de automobilisten 'welkom in Bevrijd Libanon'. Het bord staat daar al sinds 2000, toen het Israëlische leger zich na een jarenlange guerrillaoorlog tegen Hezbollah terugtrok uit Zuid-Libanon. Maar het doet vandaag net zo goed dienst.

De inwoners van Zuid-Libanon zelf zijn meer dan een maand geleden vertrokken met witte vlaggen, uit vrees voor Israëlische luchtaanvallen, maar ze keren terug met de gele vlaggen van Hezbollah.

Khiam ligt ten zuiden van de Litani, meer een beek dan een rivier, die de officieuze grens vormt tussen het gebied dat door de regering in Beiroet wordt gecontroleerd en Zuid-Libanon, waar Hezbollah de plak zwaait. Gisterenochtend zijn 2.000 soldaten van het Libanese regeringsleger de Litani overgestoken. Ze maken deel uit van een troepenmacht van 15.000 soldaten die de soevereiniteit van de regering in Beiroet over het zuiden van het land moet herstellen. De ontplooiing is onderdeel van het bestand met Israël.

Maar in Khiam zijn op donderdagochtend nog geen regeringssoldaten te zien. In het kapotgeschoten dorp ziet het zwart van de Hezbollahaanhangers die hier de begrafenis van twee strijders zijn komen bijwonen. De teraardebestelling vond plaats op een kerkhof dat in de uren voor het ingaan van het bestand begin deze week nog bestookt is met Israëlische granaten. Een van de granaten heeft het graf geraakt van een Hezbollahstrijder die in 1988 om het leven kwam.

"Dit hebben de Verenigde Staten van Amerika gedaan. Is dit wat Bush democratie noemt?" De kraters op het kerkhof inspireren de man van Hezbollah tot de gebruikelijke retoriek. Maar hij geeft tenminste toe dat hij een Hezbollahstrijder is en niet zomaar een Hezbollahaanhanger, zoals zovelen in Zuid-Libanon. Hij mist het topje van een duim, dus het kan kloppen. Zijn naam wil hij niet geven. We mochten eens spionnen voor Israël zijn.

Maar dit is een heuglijk moment voor Hezbollah. "In 1976 hebben zes Arabische landen de oorlog verklaard aan Israël en ze hebben verloren. Hier zijn het de kleine Libanezen die gewonnen hebben tegen Israël", zegt onze man. Dat het dorpspleintje van Khiam geheel verwoest is neemt hij er graag bij. "Kom binnen zes maanden maar eens terug. Het zal er prachtig uitzien."

Het zal meer dan zes maanden duren voor de voormalige gevangenis van Khiam heropgebouwd is. Israëlische bommen hebben het complex, dat tot 2000 diende als ondervragingscentrum van Israëls bondgenoot in Zuid-Libanon, het Zuid-Libanese Leger (SLA), met de grond gelijkgemaakt. Hezbollah had de gevangenis omgevormd tot een museum over de wreedheden die hier tijdens de Israëlische bezetting werden begaan. Op het enige bord dat de luchtaanval overleefde, staat: "Hier sliepen vroeger de bewakers. Nu geven ex-gevangenen uitleg aan bezoekers."

Voor de man van Hezbollah kan er geen twijfel over bestaan: "Israël heeft de gevangenis verwoest omdat Hezbollah hier films toonde aan de toeristen over hoe de gevangenen hier mishandeld werden, een beetje zoals de Amerikanen nu doen in Guantánamo."

Er zijn vandaag geen oud-gevangenen van de partij om een geleid bezoek te geven. Maar Ali en Youssef Bhrays, twee broers die in de buurt wonen, willen wel wat tekst en uitleg verschaffen. Hier was het souvenirwinkeltje, daar het restaurant. Ze halen vanonder het puin een bord boven waarop een honderdtal namen staat. Het zijn de namen van de vroegere bewakers van de gevangenis, met het dorp waar ze wonen en wat hun taak was in de gevangenis. Veel van de SLA'ers zijn na 2000 naar Israël gevlucht, maar sommigen zijn in de christelijke dorpen in de buurt blijven wonen. Dit is de Hezbollahversie van een name and shame-campagne.

Een handvol regeringssoldaten komt bij de gevangenis aan. Ze begeleiden mensen van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) in Beiroet die hier komen testen of de bommen die hier gedropt zijn verarmd uranium bevatten. De bezetting van Khiam door het regeringsleger is het nog niet.

In Marjayoun, een christelijk stadje vlakbij Khiam, is het regeringsleger wel massaal aanwezig. De inwoners van Marjayoun hebben hen 's ochtends op traditionele Libanese wijze welkom geheten met rijst en rozenwater. Maar onze Hezbollahman had schamper verteld hoe de regeringssoldaten in Marjayoun de afgelopen weken thee hebben geserveerd aan de Israëlische soldaten die Khiam belegerden. "Thee! In plaats van erop te schieten!"

Voor alle duidelijkheid: er was altijd wel een zekere aanwezigheid van het Libanese regeringsleger in Hezbollahgebied. Alleen hadden ze er niets te vertellen. De vraag is of dat deze keer anders zal zijn.

Volgens Israël vraagt de nieuwe VN-resolutie 1701 om de creatie van een "Hezbollahvrije zone" bezuiden de Litani. Maar de resolutie verwijst de kwestie van de ontwapening van Hezbollah naar een tweede onderhandelingsronde, en de politici in Beiroet, met uitzondering van Druzenleider Walid Jumblat, lijken weinig zin te hebben om daar werk van te maken.

De Libanese president Emile Lahoud had gisteren alleen lof voor Hezbollah, en heeft zich uitgesproken tegen de ontwapening van het guerrillaleger. Premier Fouad Siniora drukte het iets diplomatischer uit. Volgens hem zal het Libanese leger "de volledige controle" hebben over Zuid-Libanon, en "mogen er geen andere wapens zichtbaar zijn dan die van het regeringsleger".

Dat is perfect in orde voor de jongens van het regeringsleger die zich in Marjayoun aan het installeren zijn. "U rijdt hier toch al een tijdje rond in Zuid-Libanon. Hebt u hier al gewapende mannen gezien?", vraagt de majoor die hier het bevel voert, en die zijn naam niet wil geven. Hij heeft gelijk: de enige Hezbollahmensen die buitenstaanders te zien krijgen, zijn gewapend met walkietalkies. "Wel, wij ook niet. Ze zijn allemaal verdwenen. En ik denk dat het voor iedereen het beste is als ze verdwenen blijven."

Met andere woorden: zolang Hezbollah zijn wapens verborgen houdt, hoeft het zich geen zorgen te maken over het regeringsleger. En de soldaten? "Die zullen ondertussen wel een beetje het verkeer regelen in Hezbollahgebied", zegt Elie Saab, een gewezen commando in het regeringsleger. "Het Libanese leger is niet meer dan een politiemacht."

Zolang Hezbollah zijn wapens verborgen houdt, hoeft het zich geen zorgen te maken over het regeringsleger

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234