Maandag 26/09/2022

Lezersbrieven

Basiskennis

De algemene kennis van de toekomstige leraar blijkt onthutsend miniem. Wijze mensen zoeken naar verklaringen, in kranten, in tijdschriften, in debatprogramma's als Reyers Laat... Tijdverspilling.

Een belangrijke oorzaak van deze situatie is de vaststelling dat de 'betere' leerlingen uit het middelbaar onderwijs meestal kiezen voor andere studierichtingen dan het onderwijs. Het zijn anderen die daar terechtkomen. Die mensen staan enkele jaren later voor de klas. De tijd van de 'wijze dorpsonderwijzer' is geschiedenis.

Onprettige vaststelling, inderdaad. Maar het kan heel anders. Zou de minister van onderwijs Finland kunnen vinden op de kaart? Een studiereisje naar zijn collega daar zou antwoorden geven op de vele vragen.

Jean-Claude Scheepers, Hasselt

Basiskennis (2)

Dat de resultaten in het onderzoek naar de kennis van jonge leerkrachten in spe zo pover zijn, verbaast me niks. Oudere leerkrachten staan daar al langer versteld van. Wanneer er in de lerarenkamer kranten en serieuze nieuwsmagazines lagen, grepen de jonge leerkrachten steevast naar de populaire kranten en blaadjes. Het is het zoveelste failliet van een ondoordachte nieuwlichterij in het onderwijs. Plotseling was de zuivere kennisoverdracht en het memoriseren van leerstof niet meer belangrijk: vaardigheden verwerven, dat was de toverformule. Grammaticale regels drillen mocht niet meer. Ooit kreeg ik eens bezoek van mijn pedagogische adviseur tijdens een doorlichting van de school. En ja, ik had de leerlingen de Engelse spraakkunstregeltjes van buiten laten leren. "Meneer", zei hij, "eigenlijk mag dat niet, en ik ben u verplicht van bovenaf dit te zeggen, maar indien u daar resultaten mee haalt, doe dan gerust zo verder." Het is nu aan de minister van Onderwijs om dringend het roer om te gooien.

Ronald Verheyen, Mortsel

Basiskennis (3)

Het is povertjes gesteld met de algemene kennis van de studenten in de lerarenopleiding, zo blijkt uit onderzoek. Zou het kunnen dat je zo veel werk hebt door deze studie dat je geen tijd overhoudt om de krant te lezen en je te informeren over de wereld? Je wordt immers niet goed van de gigantische hoeveelheid groepstaken, papers en opdrachten, zo getuigen heel wat kennissen die de opleiding recent volgden. Blijkbaar moet je vooral in staat zijn om bergen werk te verzetten en je niet te veel vragen stellen over de zin of onzin ervan. Bovendien moet je erg gemotiveerd zijn. Ongetwijfeld zijn er een aantal studenten die vanuit het hart kiezen voor het beroep van lesgever, maar er zitten er wellicht ook een flink aantal bij die iets pragmatischer te werk gaan.

Zij weten dat het onderwijs een veilige keuze is, die zekerheid biedt in de vorm van vaste benoeming, optimale combinatie van werk en gezin en een behoorlijk pensioen. En je mag er ongestraft zwanger worden, wat geen evidentie is in de bedrijfswereld. Het hoeft niet te verbazen dat een gedisciplineerde pragmaticus beter gedijt in een lerarenopleiding dan een gepassioneerde levensfilosoof die elke dag graag zijn krantje leest maar evengoed een bevlogen leraar zou kunnen zijn.

In de 'Brief van de dag' van gisteren pleit iemand voor een volwaardige vijf jaar durende master in het onderwijs. Laat ik daar één opmerking over geven: de algemene kennis en geletterdheid van de babyboomgeneratie is aantoonbaar en aanzienlijk groter dan die van de generaties na hen. Nochtans hebben zij les gekregen van leraars die nauwelijks een lerarenopleiding hadden genoten.

Francis Wildemeersch, Gent

Basiskennis (4)

Al geruime tijd worden er bezorgde signalen uitgestuurd over de povere politieke kennis en interesse van jongeren. Het onderzoek van Jan Swerts en Kurt Monten bevestigt nogmaals deze bekommernis. In 2010 voerde ik een gelijkaardig onderzoek uit bij lerarenopleidingen. Bij dit onderzoek maten we de kennis, interesse en de participatiegraad van toekomstige leerkrachten en brachten die in verband met andere variabelen. Er is ook gepeild naar interesse, vertrouwen en tolerantie. Ook hierop behaalden de toekomstige leraren slechts magere resultaten.

Toch wijst dit onderzoek ook op de mogelijkheden tot verbetering. Deze verantwoordelijkheid ligt voor een groot deel bij het onderwijs. Na deelname aan het vormings- programma van het Vlaams Parlement zijn zowel de kennis, de interesse als het vertrouwen in de politiek toegenomen. Dit wijst op de positieve effecten die het onderwijs kan hebben, op voorwaarde dat de juiste aanpak wordt gebruikt. Zo moeten jongeren meer betrokken worden bij de politiek en in levenden lijve ondervinden hoe alles werkt. Na deelname aan het onderzochte programma De Kracht van je Stem konden alle studenten bovendien meer ministers in verband brengen met hun bevoegdheid, gaven zij aan dat zij politiek minder ingewikkeld vonden en konden zij bovendien een gemotiveerder stem uitbrengen.

Het feit dat de instromende studenten in de lerarenopleiding echter zo laag scoren op de vragen, wijst op een gebrekkige kennis die zij in de voorafgaande jaren hebben opgebouwd. Politieke kennis en burgerzin, een van de doelstellingen van de vakoverschrijdende eindtermen, blijken bijgevolg helemaal niet bereikt. Uiteraard doet dit vragen rijzen over het effect van de vakoverschrijdende eindtermen.

Bij 'vakoverschrijdend' lesgeven wordt elke leraar verondersteld om voldoende politieke kennis te bezitten om dit in zijn of haar les te betrekken, eerder dan hier expliciet aandacht aan te besteden in een onderscheiden vakonderdeel. Maar als blijkt dat de beginnende leraren in het kader van de vakoverschrijdende eindtermen politieke kennis moeten overbrengen die zij zelf niet bezitten, betekent dit misschien wel het einde van dit hele systeem. Misschien wordt het tijd om specifiek aandacht te besteden aan deze bekommernis, in plaats van deze vorm van basiskennis en maatschappelijke betrokkenheid in de donkere krochten van de vakoverschrijdende eindtermen blijven weg te steken.

Koen Salmon, via e-mail

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234