Zaterdag 06/06/2020

Lezersboekentop-50 1998

1. Connie Palmen, I.M.: 47 / 304

2. Kristien Hemmerechts, Taal zonder mij: 42 / 264

3. Herman de Coninck, De gedichten: 32 / 260

4. Marianne Fredriksson, Anna, Hanna en Johanna: 37 / 229

5. Don DeLillo, Onderwereld: 29 / 186

José Saramago, De stad der blinden: 29 / 186

7. Arundhati Roy, De God van Kleine Dingen: 31 / 186

8. Luuk Gruwez, Het land van de wangen: 24 / 161

9. Stefan Hertmans, Steden: 28 / 157

10. Bavo Claes, Kraai: 28 / 144

11. Tom Lanoye, Het goddelijke monster: 23 / 126

12. John Irving, Weduwe voor een jaar: 21 / 124

13. Paul de Wispelaere, En de liefste dingen nog verder: 18 / 123

14. Nicholas Evans, De paardenfluisteraar: 17 / 99

15. Frank McCourt, De asse van mijn moeder: 13 / 92

16. Roald Dahl, De verhalen: 17 / 92

17. Adam Hochschild, De geest van koning Leopold II en de plundering van de Congo: 14 / 91

18. Herman Franke, De verbeelding: 12 / 80

19. J.J. Voskuil, Het A.P. Beerta-instituut (Het Bureau 4): 10 / 78

20. Cormac McCarthy, Meridiaan van bloed: 8 / 75

21. Moses Isegawa, Abessijnse kronieken: 10 / 74

22. Isabel Allende, Paula: 11 / 74

23. Colum McCann, Het verre licht: 9 / 72

24. Hugo Claus, De Geruchten: 11 / 72

25. Hugo Claus, Onvoltooid verleden: 11 / 69

26. Jef Geeraerts, De PG: 13 / 69

Cees Nooteboom, Allerzielen: 13 / 69

28. Iain Pears, Het goud van de waarheid: 10 / 67

29. Ted Hughes, Verjaardagsbrieven: 10 / 66

30. Pieter Aspe, De vierde gestalte: 14 / 63

31. Jonathan Coe, Het huis van de slaap: 10 / 62

32. Walter van den Broeck, Verdwaalde post: 12 / 61

33. Bo Coolsaet & Laurens de Keyzer, Het penseel van de liefde: 8 / 58

34. James Ellroy, Zwartboek L.A.: 10 / 57

35. Ian McEwan, Ziek van liefde: 10 / 56

36. Orhan Pamuk, Het zwarte boek: 9 / 55

37. Harry Mulisch, De procedure: 13 / 51

38. Marcel Möring, In Babylon: 11 / 50

39. Hugo Claus, Het laatste bed: 8 / 47

40. Marianne Fredriksson, Simon: 9 / 47

41. Douglas Coupland, Vriendin in coma: 10 / 47

42. Nicholas Evans, De wolvenlus: 7 / 46

43. Waris Dirie, Mijn woestijn: 10 / 46

44. Lulu Wang, Het lelietheater: 8 / 45

45. Leonard Nolens, Een lastig portret. Dagboek 1994-1996: 7 / 44

46. Peter Høeg, Smilla's gevoel voor sneeuw: 7 / 40

47. Lisa St Aubin de Terán, De haciënda: 9 / 39

48. Gerard Walschap, Brieven 1921-1950: 6 / 38

49. Charles Ducal, Naar de aarde: 7 / 37

50. Anna Enquist, Het geheim: 6 / 36

In bovenstaande lijst geeft het eerste getal na een titel het aantal malen aan dat het boek door u werd uitverkoren; het tweede staat voor het totaal van uw waarderingscijfers. Op basis van die laatste is deze top-vijftig opgesteld: een boek dat wij in uw lijstjes op de eerste plaats vonden, kreeg een 10, een op de tweede plaats een 9, enzovoort. Dat heeft bijvoorbeeld als gevolg dat 'Ik ben makelaar in hasj' van Chris De Stoop, dat relatief vaak genoemd werd (negenmaal), toch niet tot de laatste vijftig is doorgestoten, omdat u het vrijwel onveranderlijk op een negende of tiende plaats zette, zodat het uiteindelijk slechts 19 punten scoorde.

En dan nu een paar andere cijfertjes. U was met z'n 197'en om in te zenden; erg aardig van u. Voorzover wij konden nagaan waren 79 onder u vrouwen (van wie we de mooiste kaartjes kregen) en 109 mannen (die de fantasierijkst geprogrammeerde printers in stelling brachten om hun top af te drukken); de rest van u nam deel in gezinsverband of ging schuil achter een oninterpreteerbare initiaal. Twee uwer, overigens, Sien Devos en Vitta Symons, waren respectievelijk negen en elf. Zoveel jeugdig enthousiasme moet beloond worden, vonden wij, en daarom stellen wij voor dat Sien en Vitta ons ieder een verlanglijstje toesturen van de vijf boeken die ze graag zouden willen hebben; wij bezorgen die dan. Een extraatje.

U noemde met z'n allen, op een totaal van (gemakshalve afgerond) 2.000 'nominaties', 776 verschillende titels, van Kim Aakesons Waanzinnige wereld tot Joost Zwagermans Chaos en rumoer. Wat uit die lijst onmiddellijk op valt te maken is dat u non-fictie niet zéér genegen bent - dan wel dat u relatief weinig goede non-fictie onder ogen hebt gehad het afgelopen jaar. Behalve Adam Hochschild (overigens een opmerkelijk succes) en Coolsaet/De Keyzer hebben geen niet-literaire schrijvers tot deze top-vijftig weten door te dringen; van de 2.000 nominaties die u hebt uitgebracht gingen er, als we de literaire non-fictie buiten beschouwing laten (literaire reisverhalen, essays en egodocumenten, biografieën van schrijvers), welgeteld 173 naar zaakboeken, minder dan een tiende van het geheel dus.

Voor de poëzie is het zo'n beetje hetzelfde verhaal - hoewel. Want zelfs als je de spectaculaire derde plaats voor De gedichten van Herman de Coninck even buiten beschouwing laat, heb je altijd nog Ted Hughes' Verjaardagsbrieven en Charles Ducal met Naar de aarde. Daar staat tegenover dat alles bij elkaar slechts 98 maal een dichtbundel werd genoemd, net geen 5 procent van het totale aantal nominaties, en bovendien slechts 49 maal een andere dan een van de drie bovenstaande.

Wat het proza betreft moeten wij bekennen dat u ons een beetje met verstomming slaat. Niet omdat u I.M., Taal zonder mij en Marianne Fredrikssons succès fou massaal aan het hart hebt gedrukt - de herkenningsfactor speelt een doorslaggevende rol in de waardering voor literatuur; is altijd zo geweest, zal altijd zo blijven. De hoge plaatsen voor Arundhati Roy, Bavo Claes, Luuk Gruwez (overigens ook een redelijk spectaculair resultaat, na nauwelijks twee maanden al in de top-tien van het hele jaar) en Frank McCourt liggen in dezelfde lijn. En laat niemand u vertellen dat daar iets mis mee is - doet u trouwens ook niet, want u gunt de erepalm precies aan dat boek dat, in markante tegenstelling tot al de andere genoemde, in deze bijlage naar vermogen aan mootjes is gehakt. Elle Eggels hebt u overigens wel zéér ver links laten liggen: haar Huis van de zeven zusters is precies één (1) keer genoemd.

Nee, verbazingwekkend - wegens nogal contrasterend met het vorige - zijn de (zeer) hoge plaatsen voor Don DeLillo's Onderwereld, De stad der blinden van Nobelprijswinnaar José Saramago, Stefan Hertmans' Steden, De verbeelding van Generale Bank Literatuurprijswinnaar Herman Franke en Cormac McCarthy's Meridiaan van bloed, die stuk voor stuk tot het moeilijker werk behoren. Waarmee u meteen bewijst dat het met de verdomming in letterenland helemaal zo'n vaart niet loopt en dat de verbeelding, inderdaad, zich niet laat verdrijven - wat overigens bijvoorbeeld ook hieruit blijkt, dat de prachtboeken van Dhr. Brusselmans in deze top nergens te bespeuren zijn (Nog driemaal slapen leidt een kwijnend bestaan op plaats 102). En even zo vrolijk gooit u er dan weer De paardenfluisteraar van Nicholas Evans tussendoor. Er valt eigenlijk geen touw aan u vast te knopen - weet u wel dat u Gerrit Kouwenaar (op 72) en Elfriede Jelinek (op 100) voor de alreeds niet meer zo Jonge noch Mooie Oppergod hebt laten eindigen?

Verder houdt good ole' Hugo Claus voortreffelijk stand - niet alleen is hij met zijn drie recentste prozawerken vertegenwoordigd, zijn bundel Oktober 43 is ook nog eens goed voor een 68ste plaats. Als je alle waarderingscijfers voor die vier titels bij elkaar optelt, komt Claus zelfs met 211 op de zesde plaats te staan - Saramago, van wie met name Memoriaal van het klooster ook vrij aardig scoort, zou op vijf komen met 227. Harry Mulisch daarentegen staat er weliswaar in, maar erg onder de indruk van De procedure was u niet: het waarderingscijfer bedraagt gemiddeld nog geen 4. Pover, vergeleken met Cormac McCarthy (9,4!), Herman de Coninck (8,1) en de verrassende Colum McCann (8).

Eigen lof stinkt - maar ú bent het immers die het zegt, en we vermelden het toch graag even: net buiten de top-vijftig vielen onze medewerkers Jacqueline Goossens, Leen Huet en Johan Vandenbroucke, die u op 55, 57 en 58 merkwaardig dicht bij elkaar hebt gezet met respectievelijk De beste straat ter wereld, Oud papier en Verzonnen vrouwen. U kwam af en toe ook erg origineel uit de hoek: van Fragmente van de enigszins obscuur geworden Duitse filosoof Friedrich Schlegel over XTC, Song Stories tot Ut groen-geile boekie, de offesjeile spelling vannut Haags. Twee onvervaarde lezers hebben Joyces Ulysses tot zich genomen; twee anderen Zijn en Tijd van Heidegger.

Voor de statistici onder ons nog dit: precies de helft van de in deze top-vijftig genoemde titels is origineel Nederlandstalig werk: u wijdt exact evenveel tijd aan achtertuin als aan buitenwereld. Die literaire buitenwereld blijkt overwegend Angelsaksisch: 19 van de 25 niet-Nederlandse boeken zijn van de hand van een Engelstalig auteur. Die wereld is ook westers: niet meer dan vijf titels spelen buiten Europa of Noord- en Latijns-Amerika. En die wereld, ten slotte, is er, al wil de trend het anders, nog steeds niet zo bar veel vrouwelijker op geworden.

Als we niet puur per titel kijken, maar per auteur, dan zouden we een integraal vrouwelijke top-drie krijgen, jawel: Palmen met 315 (ook De vriendschap heeft een paar punten gesprokkeld), Fredriksson met 276 (A, H & J samengeteld met Simon) en Hemmerechts met 264. En Isabel Allende zou doorschuiven naar de vijftiende plaats (nog drie andere titels van haar werden genoemd), terwijl Annie Proulx zou verschijnen op plaats 42. Maar erg overhouden zou het toch niet - je kunt cijferen wat je wilt, het aandeel van de vrouwelijke auteurs blijft rond de 27 procent hangen. Maar misschien vindt u wat vrouwen schrijven wel gewoon oninteressant?

De redactie

De boekenpaketten gaan, zo heeft een onschuldige hand op deze krant uitgemaakt, naar: Dehouck-Janssen, Klein Tegelrij 15, 3850 Nieuwerkerken; Jos Gielen, Engstraat 25, 3900 Overpelt; Fabienne Peeters, Vooruitgangsstraat 35/14, 1210 Brussel; Lieven Stock, Sint-Jozefstraat 39, 9800 Roeselare; en Annemie Wouters, Sleutelbloemenlaan 12, 2880 Bornem. Veel leesplezier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234