Dinsdag 11/05/2021

Lezen met het licht uit

Als je het rijtje van de Vlaamse filmhits overloopt, valt één ding meteen op: ofwel zijn het komedies ofwel boekverfilmingen. Voor de nabije toekomst staat er weer een hele reeks adaptaties op stapel. Jef Geeraerts staat daar opnieuw tussen, maar ook Tom Lanoye, Herman Brusselmans en nog jonger literair volk als Dimitri Verhulst, Tom Naegels en Stefan Brijs.

Door Jan Temmerman

Brussel l De Vlaamse filmproducent Nino Lombardo, onder meer bekend van Oscarwinnaar Antonia, Rosie en Een ander zijn geluk, heeft de filmrechten gekocht van De engelenmaker, de veelgeprezen roman van Stefan Brijs (DM 16/6). De film zou eind 2007 gedraaid worden door Rudi Van Den Bossche, met wie Lombardo al samenwerkte aan Olivetti 82 en De duistere diamant.

Dat waren ook al twee, weliswaar atypische, adaptaties. Olivetti 82 was gebaseerd op een theatermonoloog van Eriek Verpaele en De duistere diamant op de Suske & Wiske-strips van Willy Vandersteen.

De engelenmaker is slechts een van de vele Vlaamse romans die momenteel of binnenkort de overgang naar het grote bioscoopscherm zullen maken. Boekverfilmingen zijn er altijd geweest (zie kader), maar op dit moment kun je toch wel van een echte hausse spreken. En opvallend is natuurlijk ook dat de Vlaamse filmmakers zich nu voornamelijk op een nieuwe lichting auteurs richten. Voornamelijk, maar niet uitsluitend.

Na het grote succes van De zaak Alzheimer lag het voor de hand dat er nog andere Geeraertsverfilmingen zouden volgen. Het productiehuis MMG werkt dus aan Dossier K, waarvoor Carl Joos en Erik Van Looy zich opnieuw over het scenario hebben ontfermd. "Door het succes van De zaak Alzheimer lag de lat zo hoog dat we bewust de tijd genomen hebben voor dit nieuwe scenario", zegt MMG-producent Peter Bouckaert. "De financiering willen we eind dit jaar rond hebben, om dan volgend jaar te draaien met Van Looy als regisseur."

MMG heeft voor de komende jaren opvallend veel boekverfilmingen op stapel staan. Scenarist Bram Renders moet eind dit jaar de adaptatie klaar hebben van Los, de roman van Tom Naegels. Ook die film zou volgend jaar gedraaid worden. Over de regisseur wordt nog onderhandeld. Dezelfde Bram Renders is eveneens bezig met de ontwikkeling van een scenario gebaseerd op de psychologische thriller Verminkt van schrijver Patrick De Bruyn.

Nog voor MMG zou Nic Balthazar dit najaar beginnen met de opnamen van zijn eerste speelfilm Ben X, waarvoor hij zelf het scenario schreef, geïnspireerd op zijn eigen roman Niets was alles wat hij zei, over een jonge autist die gepest wordt. Dat boek werd al eerder gebruikt als basis voor een succesvolle theatervoorstelling.

En ten slotte is er het ambitieuze 'monsterproject' van MMG, dat de Monstertrilogie van Tom Lanoye (Het goddelijke monster, Zwarte tranen en Boze tongen) als basis gebruikt voor twee bioscoopfilms én een negen- of tiendelige dramaserie voor de VRT. Scenarist Rik D'Hiet (van Recht op recht en Flikken) is met de adaptatie bezig en Hans Herbots, die momenteel de bioscoopfilm Windkracht 10 afwerkt, zou in 2009 de regie voor zijn rekening nemen.

Zolang hoeven we niet te wachten op de verfilming van Ex-drummer, de eerste roman van Herman Brusselmans die (eindelijk) het grote scherm zal halen. Regisseur Koen Mortier werkt momenteel aan de montage, zodat de film dit najaar in première kan gaan.

Enige tijd geleden werd ook bekendgemaakt dat producent Dirk Impens de filmrechten had gekocht van De helaasheid der dingen van Dimitri Verhulst. Voor het scenario wordt een beroep gedaan op Christophe Dirickx, die eerder Manneken Pis en De Alias schreef en ook Villa des Roses adapteerde. De film zou volgende zomer gedraaid worden door regisseur Felix Van Groeningen, die eerder op producent Impens van Favourite Films/Menuet kon rekenen voor zijn debuutfilm Steve + Sky.

Heeft producent Impens nog andere boekverfilmingen in petto? "Na Alles Moet Weg, Daens, Licht (naar het autobiografische boek Waar blijft het licht? van Heleen van der Laan), Left Luggage (naar de roman Twee koffers vol van Carl Friedman), Villa des Roses en nu De Helaasheid der dingen niet onmiddellijk. Maar voor ik op pensioen ga, wil ik wel nog De Kapellekensbaan van Boon aanpakken."

MMG gebruikt de 'Monstertrilogie' van Tom Lanoye als basis voor twee bioscoopfilms én een dramaserie voor de VRT

Niet alleen boerenfilms

Net zoals overal ter wereld bestaat ook in Vlaanderen al zeer lang een traditie om voor films inspiratie te zoeken in de eigen literatuur. In 1981 publiceerde Frits Danckaert, die jarenlang voorzitter is geweest van de toenmalige Filmselectiecommissie, het boekje Van woord tot beeld, van boek tot film, waarin hij een uitgebreid overzicht gaf van de vele Vlaamse schrijvers van wie het werk verfilmd was: van Ernest Claes tot Felix Timmermans, van Hendrik Conscience tot Johan Daisne, van Hugo Claus tot Louis Paul Boon, van Stijn Streuvels tot Willem Elsschot, van Ivo Michiels tot Maria Rosseels.

Op basis van Danckaerts lijst begrijp je al iets makkelijker waarom de Vlaamse film (ten onrechte) zo lang geïdentificeerd werd met 'boerenfilms'. Dat had voornamelijk te maken met de grote populariteit en enorme naambekendheid van een aantal van die heimatromans, van De Witte van Claes, over Pallieter van Timmermans en De loteling van Conscience, tot Mira of de teleurgang van de Waterhoek van Streuvels.

Het naslagwerk telde toen 120 pagina's, is inmiddels een kwarteeuw oud en zou dus best een update kunnen gebruiken. Die zou meteen minstens dubbel zo dik worden. Sinds het begin van de jaren tachtig zijn Vlaamse regisseurs en producenten immers druk proza van eigen bodem blijven verfilmen. Er waren bij voorbeeld de Boonverfilmingen Daens van Stijn Coninx en Vergeten straat van Luc Pien, er waren de Elsschotverfilmingen Lijmen/Het Been van Robbe De Hert en Villa des Roses van Frank Van Passel. Zelfs Shades, de tweede speelfilm van Erik Van Looy uit 1999 met de Amerikaanse ster Mickey Rourke in de hoofdrol, was gebaseerd op een boek, De moordenaar met de donkere bril van Guy Lee Thys. De productiegeschiedenis van Shades, waarin een soort film-in-de-filmverhaal werd verteld, verliep trouwens zo turbulent dat sindsdien over die film verteld wordt dat die weliswaar over een boek, maar niet over een boekhouding beschikte.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234