Vrijdag 02/12/2022

Levenslang is 'enige juiste straf'

Na een slopend assisenproces veroordeelde de twaalfkoppige volksjury Hans Van Themsche tot een levenslange gevangenisstraf. Een straf, misschien wel de enige, waar iedereen mee kan leven.

Door Jeroen Verelst

Antwerpen l Songül Koç hield na de uitspraak over de strafmaat heel even halt voor de televisiecamera's. Ze had maar één ultrakorte boodschap: 'Ik wil iedereen bedanken.'

Het enige overlevende slachtoffer van Van Themsche is tevreden met de uitkomst van het assisenproces. Haar neef Erkan kon haar woensdagavond laat, nadat de jury Van Themsche over de hele lijn schuldig had verklaard, zelfs bewegen tot twee voorzichtige danspasjes.

Eigenlijk was het proces woensdagavond al beslist, toen de jury moest oordelen over de schuldvragen. De verdediging had het nog spannend gemaakt door voluit de kaart van de ontoerekeningsvatbaarheid te trekken. Van Themsche moest geïnterneerd worden. Omdat hij door zijn autismespectrumstoornis, het veelbesproken syndroom van Asperger, niet wist wat hij deed, maar ook omdat internering de beste garantie zou bieden dat hij niet meer opnieuw wordt losgelaten op de maatschappij. Zijn eigen advocaten betoogden dat de kans op recidive bij Van Themsche 98 procent is.

Met die stelling speelden ze alles of niets, want ze maakte het natuurlijk bijzonder moeilijk om daags nadien doodleuk te beweren dat Van Themsche ongevaarlijk is en snel opnieuw weer in de maatschappij geïntegreerd moet worden. De algemene verwachting was dat als de jury meende dat Van Themsche wel degelijk toerekeningsvatbaar was, levenslang onontkombaar was. Zo eiste ook de openbare aanklager in een bijzonder kort pleidooi over de strafmaat. "Ik heb maar vijftien minuten nodig om u te overtuigen", sprak hij de juryleden toe. "'Meer dan 15 minuten had Van Themsche ook niet nodig om Luna Drowart en Oulematou Niangadou de doodstraf te geven en Songul Koç levenslang."

De jury en de drie beroepsmagistraten volgen de eis van de openbare aanklager. De assisenvoorzitter benadrukte wel dat Van Themsche nog een tweede kans kan krijgen, "al heeft hij die zelf in handen". Bart Herman, een van de advocaten van Van Themsche, maakt zich dan ook weinig illusies dat Van Themsche snel vervroegd zal vrijkomen. "Na een zaak van dergelijke omvang is dat bijzonder onwaarschijnlijk."

De nabestaanden van Van Themsches slachtoffers wierpen gisteren wel op dat ze hopen dat levenslang niet betekent dat hij na een derde van zijn straf vrijkomt, maar het overheersende gevoel was er een van opluchting. "Iedereen is leeg", reageerde de grootvader van Luna. "Nu kunnen we de batterijen opladen en ons leven hervatten."

De families Drowart, Niangadou en Koç zijn opgetogen over het verloop én de uitkomst van het proces. "Levenslang was de enige gepaste straf", laat de nicht van Oulematou verstaan. Haar tante Fatoumata is gematigder. "Het belangrijkste is dat het gerecht goed gewerkt heeft, dat recht geschied is. Het brengt Luna en Oulematou niet terug, maar ze blijven voortleven in ieders gedachten."

Voor de burgerlijke partijen was het ook bijzonder belangrijk dat de jury erkende dat Van Themsche moordde uit racistische beweegredenen. "Hat assisenhof heeft bewezen dat er gerechtigheid bestaat voor alle rassen in de samenleving", meent Kris Luyckx, advocaat van de familie Niangadou. Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding stelde zich burgerlijke partij om erover te waken dat de racistische motieven als verzwarende omstandigheid voldoende aan bod kwam tijdens het proces. Het Centrum spreekt van een 'historisch proces'. "Het is de eerste keer dat een assisenhof een moord als racistisch bestempelt. Deze zaak bewijst dat racisme dodelijk is. De uitspraak heeft een grote symboolwaarde. De jury heeft het signaal gegeven dat racisme niet enkel uit woorden bestaat, maar ook uit daden die kunnen doden."

Terwijl Van Themsche zichzelf al op voorhand had neergelegd bij zijn straf - "ik zal mijn straf aanvaarden en zo waardig mogelijk trachten door te komen" - kwam de uitspraak bijzonder hard aan bij zijn familie. Ondanks troostende woorden van de families van de slachtoffers was de moeder van Van Themsche bijzonder aangedaan. Achteraan in de zaal riep iemand 'lafaard' toen de veroordeelde werd weggeleid. De assisenvoorzitter greep meteen in. "Elke uitspraak is een drama."

De uitspraak heeft een grote symboolwaarde. Ze bewijst dat racisme dodelijk is

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234