Zaterdag 24/10/2020

Leven is liefde is lijden

Welcome Home, de uitvoerige hommage die het MuHKA brengt aan schilder Fred Bervoets, zit vol verrassingen en ontdekkingen. Er hangen veel schilderijen, tekeningen en etsen van de meester, maar hij is ook in een nieuwe documentaire te zien en op een limited edition-elpee te horen.

door Eric Rinckhout

De tentoonstelling is een eerbetoon van drie jonge kunstenaars en één kunsthistoricus aan Bervoets als gedreven schilder, mens en leraar. Naast zijn rijke, diverse oeuvre hangt werk van elf oud studenten - en ook dat zijn niet de minsten.

Bervoets is dit jaar 65 geworden en zwaait na 15 jaar af als docent aan de Antwerpse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Een geschikte aanleiding voor een hommage vonden de jonge kunstenaars Vaast Colson, Tom Liekens en Dennis Tyfus, alle drie rond de dertig, en kunsthistoricus Johan Pas, die opgroeide tussen het werk van Bervoets dat zijn vader verzamelde. "Het is geen objectief, chronologisch overzicht," zegt Pas. "In Welcome Home laten we onze favoriete Freds zien."

De tentoonstelling is in zes maanden tot stand gekomen en er was tijd noch geld om een reeks vroege, post-cobra werken van Bervoets uit een Amerikaanse verzameling te laten overkomen. "Fred zelf heeft weinig of niets bijgehouden", aldus Adriaan Raemdonck van Freds galerie De Zwarte Panter.

Het Museum voor Hedendaagse Kunst in Antwerpen (MuHKA) was bereid omde expositie te huisvesten. Dat is, zeg maar, een belangrijke kunsthistorische correctie. Bervoets krijgt in een van de tempels voor hedendaagse kunst eindelijk de ruime tentoonstelling waar hij allang recht op heeft.

De schilder kreeg vroeger al overzichten: in 1982 (Koninklijk Museum, Antwerpen) en 1992 (PMMK, Oostende), terwijl zijn werk in 1985 getoond werd in het ICC, dat toen vooral aandacht had voor conceptuele tendensen. Daarna werd het stil, toch in de officiële huizen. Want Bervoets bleef natuurlijk schilderen en toonde zijn werk geregeld in De Zwarte Panter.

Welcome Home is in die zin belangrijk omdat ze onder meer laat zien dat de jaren zestig en zeventig niet alleen bepaald zijn door de de conceptuele kunst maar evenzeer door de neo-expressionistische, soms psychedelische schilderkunst van Bervoets. Het was ook een periode waarin de schilder Jan Cox (die volgend jaar een retrospectief krijgt) en assemblagekunstenaar Vic Gentils (zie hiernaast) actief waren.

Bervoets is blijven schilderen, is zijn werk ter discussie blijven stellen, heeft werk vernietigd en is zelf weer geboren, op een moment dat de schilderkunst in de jaren tachtig en negentig vaak dood werd verklaard en niet salonfähig was.

Bervoets is ook blijven lesgeven, en het opvallende is dat geen van zijn oud-studenten, misschien op Tom Liekens na, op Bervoetiaanse wijze is gaan schilderen. Zulke uiteenlopende kunstenaars als Koen van den Broek, Kati Heck, Vincent Geyskens, Cindy Wright en Maryam Najd hebben Bervoets als docent gehad en hebben geprofiteerd van zijn gedrevenheid en stielkennis. Liefde voor de verf, vierentwintig uur per dag.

Leven, mateloos leven druipt van het werk van Bervoets af. Liefde en lijden en geen liefde. Welcome Home is de titel van een groot schilderij waarop een ridder (Bervoets?) op een paard thuiskomt terwijl achter het huis een man (Bervoets?) zich aan een boom heeft opgehangen. Op een ander werk - een soort drieluik - heeft een man al zijn bezittingen in een kruiwagen geladen, fles alcohol in de zak. Ikzelf in de ontsnapping laat een wrede seksscène zien, met messen, gevangenisketens, galgen en ejaculerende mannen. Bruut en geweldig.

Maar er is ook verstilling: Café Belge, een caféscene in sober zwart krijt, en Zelfportret als Sint-Rochus, waar Bervoets het papier scheurt en openspalkt.

Het oeuvre van Fred Bervoets laat niemand onberoerd. Een sterke tentoonstelling.

Welcome Home tot 7 oktober in MuHKA, Leuvenstraat 32, Antwerpen. Di-zo 10-17 uur, tel. 03 260.99.99. www.muhka.be

Leven, mateloos leven druipt van het werk van Bervoets af.

En liefde voor de verf, dag en nacht

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234