Woensdag 01/12/2021

Leve het banket!

In Bangkok spendeerden vorige maand 's werelds meest fervente fijnproevers niet minder dan 22.336 euro per couvert aan dé ultieme eetervaring. Maar kon het banket concurreren met de grootste feestmalen uit de geschiedenis?

door Ed Caesar

De Romeinen waren dol op vraatzuchtige diners, liefst met de nodige seks. De historicus Tacitus vermeldt één feestdis als veruit het meest verkwistende en beruchtste: het banket dat Tigellinus voor keizer Nero organiseerde in 64 na Christus. In Boek V van zijn Annalen schrijft Tacitus dat 'het vermaak gebeurde aan boord van een vlot op Marcus Agrippa's meer. Het werd voortgetrokken door andere vaartuigen en had gouden en ivoren accessoires. De roeiers waren gevangenen, gesorteerd volgens misdaad en leeftijd.'

Hoewel Tacitus' herinnering geen gewag maakt van de menukaart (nochtans wél van de seksuele daden), mogen we aannemen dat het feestmaal in dezelfde lijn lag van wat Petronius beschreef in zijn Satyricon. Op die smulpartij werden de gasten getrakteerd op marmotten besprenkeld met klaprozenzaad, zeuguiers, hazen met vleugels die Pegasus moesten voorstellen, een kalf, gekookt in zijn geheel en met een helm op z'n kop, en nog meer dan vijftig andere Romeinse delicatessen.

In 1600 vond er een groots dynastiek huwelijk plaats in Firenze, toen Marie de Medici trouwde met de Franse koning Hendrik IV. Ruim 300 gasten waren aanwezig in het Palazzo Vecchio's Salone dei Cinquecento. De feestelijkheden werden bedacht door de Florentijnse beeldhouwer en architect Bernardo Buontalenti, die, zo lijkt het, over een ongelimiteerd budget beschikte. Historische verslagen vertellen dat er meer dan vijftig gangen waren. Toen de gasten neerzaten en hun servetten openvouwden, vlogen er zangvogels uit. Het hoogtepunt van het banket waren sorbets van melk en honing, gecreëerd door Buontalenti en geïnspireerd door Marie, die het recept voor sorbet meebracht uit Frankrijk.

In het begin van de 16de eeuw werd Europa, verdeeld door de grootmachten, bedreigd vanuit het oosten. De belangrijkste leiders ondertekenden in 1518 het Verdrag van Londen, een vredespact dat de opkomst van het Ottomaanse Rijk moest tegenhouden. Prompt besloten de Engelse koning Hendrik VII en zijn Franse evenknie François I een drieweekse kermis te organiseren in juni, die al snel zou bekendstaan als The Field of the Cloth of Gold. Het feest, dat plaatsvond in Balinghem, nabij Calais, was een van de meest overvloedige diplomatieke vertoningen ooit vastgelegd. Er waren steekspelen, muziek, enorme tenten (Henry liet een tijdelijk paleis van 3.600 vierkante meter bouwen) en een walgelijke hoeveelheid eten. Voor Hendrik kreeg het festival een bittere nasmaak toen hij een worstelwedstrijd tegen François verloor.

Nicolas Fouquet, minister van Financiën onder Lodewijk XIV, genoot niet enkel van zijn bloeiende carrière aan het hof van de grillige Franse koning, maar kocht ook een glorieus landgoed in Vaux-le-Vicomte. Hij bouwde het uit tot het grootste kasteel in Frankrijk dat al snel een plaats werd waar dandy's en artiesten samenkwamen. Maar er kwam een einde aan. Op 17 augustus 1661 gaf Fouquet zo'n buitensporig banket dat hij werd gearresteerd. Om de inhuldiging van het kasteel te vieren bereidde Vatel - de overspannen chef die chantillycrème uitvond en later zelfmoord pleegde omdat hij geen verse vis kon leveren voor het avondmaal van de koning - een overdadig en zuivelrijk feestmaal. Fouquets feest werd te ostentatief bevonden door de koning, die het zag als een ongepaste besteding van het geld van de Kroon. Fouquet werd gearresteerd en levenslang opgesloten. Zijn vrouw werd verbannen en zijn geliefde kasteel werd hem afgenomen. En dat allemaal omdat hij het grootste feest uit de 17de eeuw bouwde.

De prins-regent, later George IV van Engeland, werd beschreven als zo'n vraatzuchtige persoon dat zijn buik zonder korset tussen zijn knieën hing. Hij zorgde voor een van de grootste schransfestijnen uit zijn regentschap: het Regent's Banquet in de Royal Pavilion in Brighton.

Op 18 januari 1817 nodigde George de grootste (en duurste) chef ter wereld uit, Marie-Antoine Carême, om een uniek en extravagant diner te bereiden ter ere van de Russische groothertog Nicholas. Carême had eerder al gekookt voor Napoleon, de Rothschilds en de tsaar. Maar op die koude nacht in 1817 overtrof Carême al zijn voorgaande prestaties toen hij 127 schotels serveerde. De climax van de avond was een Turkse moskee van meer dan een meter hoog, volledig uit marsepein. Het dessert overtrof de duifpasteien, de lamslende en de honderd andere delicatessen. Het feestmaal was zo hemels dat de prins-regent uitriep: "Hier word ik werkelijk bemind."

Op oudejaarsavond 1870 organiseerde Bonvalet, de burgemeester van het derde arrondissement, in Parijs het ultieme vleesfestijn voor twintig vrienden. Parijs was maandenlang bezet geweest door de Duitsers en het eten was schaars in de Franse hoofdstad. Bonvalet bedacht evengoed een innovatief menu en gebruikte zijn connecties met de lokale dierentuin. Zijn gasten werden getrakteerd op ongewone kost zoals escalope van olifant met saus van sjalotjes en geroosterde beer met Toussenelsaus. Volgens Bonvalet was dit het bewijs dat, als de bezetting nog veel langer duurde, de armen gevoed konden worden met de dieren uit de zoo. De stad viel in handen van de oprukkende Duitsers op 28 januari. Waarschijnlijk hebben Bonvalet en zijn vrienden nog de rest van januari olifantenstoofvlees gegeten.

Op Saint Patrick's Day 1959 bezocht de Ierse president O'Kelly president Eisenhower. Het startschot was gegeven voor een diplomatiek festijn. Ike was altijd al verzot op eten en stond bekend om zijn barbecues op het dak van de West Wing. Het menu voor het staatsdiner op 17 maart 1959 was ontzaglijk. Volgens John Lane, wiens boek Taste of the Past het evenement beschrijft, startte het feest met prosciuttoham en meloen. Daarna werd er overgegaan naar waterkersroomsoep met melbatoastjes, selderharten en olijven. Gasten doken daarna in bergen kreeft Newberg, kreeft met boter, room, cognac, sherry, eieren en cayennepeper, om zich daarna over te geven aan vol-au-vents, voorafgegaan door komkommersandwiches.

Het hoofdgerecht bestond uit gebraad, gevulde jonge eendjes met appelsaus, een stoofpotje van aubergine, Franse peultjes en een groene salade met ansjovis en kaaskorstjes. Er werd afgesloten met een muntdessert en nootjes en pralines voor de knabbelaars. Alles werd weggespoeld met rijkelijke hoeveelheden Pol Roger 1952.

In 1975 zette Craig Claiborne, een recensent voor The New York Times, een van de grootste individuele vraatfestijnen neer. Claiborne had tijdens een televisieveiling 250 euro geboden voor het goede doel en een maaltijd voor twee gewonnen, eender waar ter wereld, betaald door American Express. Ietwat verrast dat een relatief lage som hem zo'n luxueuze prijs had opgeleverd, kozen zijn vriend Pierre Franey en hijzelf het Parijse restaurant Chez Denis. Ze vroegen de chef, Claude Mornay, een speciaal menu voor hen klaar te maken.

Mornay leverde een vijf uur durend diner met 31 gangen, met onder meer kaviaar, foie gras, gors, truffels, zwezerik, houtsnip en, een culinaire extravagantie, een gerecht met honderden kippenoesters. De wijnlijst was al even indrukwekkend. Onder de hoogtepunten een 1918 Château Latour, een 1928 Mouton Rothschild en d'Yquem en een 1961 Petrus. Ondanks de aanzienlijke kost voor American Express, de maaltijd kostte 3.000 euro, schreef Claiborne slechts een middelmatige recensie op de voorpagina van The New York Times. Claiborne schreef zijn kreeft kauwgomeigenschappen toe en beweerde dat zijn kippenoesters koud op de tafel kwamen. De krant ontving duizenden boze brieven, waarin lezers de stunt van de criticus veroordeelden als een obscene daad in een hongerige wereld. Ook het Vaticaan berispte Claiborne en noemde de maaltijd 'schandalig'.

Toen François Mitterrand, een man die tijdens zijn veertien jaren als president van de Franse republiek de reputatie van gourmand had verworven, ontdekte dat hij niet lang meer te leven had, plande hij een maaltijd. En niet zomaar een maaltijd.

Op oudejaarsavond 1995 nodigde Mitterrand dertig vrienden uit in het zuidwestelijke Landes om een maal te delen van oesters, foie gras, vetgemeste haantjes en de met uitsterven bedreigde ortolaan. De ortolaan, die ongeveer zo groot is als een mannenduim, zou de ziel van Frankrijk belichamen en het is illegaal hem op te eten. Mitterrands gezelschap at de ortolaan volgens het traditionele recept. Nadat hij werd verdronken in armagnac, werd de vogel geroosterd en daarna volledig opgegeten, met beenderen en al. Het is gebruikelijk om een servet te dragen over het hoofd, om de zonde van het eten van de kleine vogel te verbergen voor God. Mitterrand was beschaamd genoeg om zijn servet te dragen, maar schaamteloos genoeg om twee vogels te eten, een zonde die hij acht dagen later kon uitleggen aan zijn Schepper, toen hij stierf aan prostaatkanker.

Als je een banket adverteert als 'de genotzoekende meesters van de wereld', kan je het maar beter zorgen dat het goed is. Dus laten we hopen dat de avond aan de verwachtingen kon voldoen van de vijftien fijnproevers en hun vijfentwintig gasten. Voor een plaatsje in het Dome Restaurant in Bangkok moest per couvert immers 22.336 euro worden neergeteld, btw en dienst niet inbegrepen.

Het menu, klaargemaakt door zes chefs met drie Michelinsterren (onder wie Alain Solevires van het Taillevent in Parijs en Antoine Westermann van de Buerehiesel in Straatsburg), zag er alleszins imposant uit. Onder de tien gangen van de maaltijd waren een crème brûlée van foie gras met tonkabonen, geserveerd met een 1990 Louis Roederer Cristal, een tartaar van Koberund met Imperial Belugakaviaar en belonsoesters, geserveerd met een 1995 Krug, en kalfskaken met Perigordtruffels, geserveerd met een 1995 Château Latour.

De koks lieten de ingrediënten overvliegen vanuit 35 verschillende landen, speciaal voor het feestmaal van 1 miljoen Thaise baht met een menu zonder Thaise gerechten. Een van de chefs, Heinz Winkler (van de Residenz Heinz Winkler in het Duitse Aschau), toonde daar geen berouw over. "Wat we willen doen, is de lat hoger leggen en Thaise koks inspireren om hun niveau van inspiratie te verhogen", legde hij uit. n

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234