Zaterdag 14/12/2019

Leve de wijven van de wei

Rock Werchter legde nooit eerder zo'n vrouwelijke affiche voor. Zondagavond sluiten Florence + The Machine en Skunk Anansie zelfs het festival af. Het glazen plafond lijkt stilaan in scherven uiteen te vallen #wijoverdrijvenniet #oftochniethelemaal.

et valt meteen op op de affiches van de zomerfestivals. Nogal wat blikvangers dit jaar zijn van de vrouwelijke kunne. Adele was de onbetwiste en meest gelauwerde afsluiter van het vrij archetypisch mannelijke rockfestival Glastonbury. Best Kept Secret scoorde onlangs met Christine and the Queens en Beach House, terwijl Rock Werchter PJ Harvey, Ellie Goulding, SX en Florence + The Machine als (sub-)headliners telt.

Couleur Café pakt dan weer uit met Selah Sue en Trixie Whitley, terwijl Cactusfestival SX en Laura Mvula een fraai plekje beloofde op zijn affiche. Op Dranouter pronken Suzanne Vega en Zaz dan weer bovenaan op de affiche. Om nog te zwijgen van Pukkelpop, waar Rihanna als eerste headliner werd aangekondigd. En als Beyoncé niet zelf een festivalterrein zou vullen (volgende maand speelt ze in het Koning Boudewijnstadion) zou ze ongetwijfeld de hoofdact op elk Europees zomerfestival zijn.

Maar geen Belgisch festival strooit zo genereus met vrouwelijke acts als Rock Werchter, dat zondag alleen al bijna uitsluitend vrouwelijke artiesten programmeert in KluB C, terwijl Florence + The Machine als de onbetwiste publiekstrekker naar voren wordt geschoven op de Main Stage. En ook de rest van de affiche is goed bedeeld in oestrogeen.

Die programmering staat in schril contrast met het treurige beeld dat The Guardian vorig jaar nog schetste. Toen luidde die Britse krant het festivalseizoen van 2015 in met een onthutsend plaatje, waarop je de namen van Florence Welch, Beyoncé en Taylor Swift zag tegen een achtergrond van Britse festivalposters. Alle andere acts, waarin niet minstens één vrouw speelde, werden uitgevlakt. Op die manier keek je aan tegen een haast maagdelijke muur: minstens 80 procent van het programma bleek uitgegomd. Onbegrijpelijk eigenlijk.

Festivalweides wemelen min of meer gelijk van de mannen en vrouwen, maar op het podium merkte je dus nauwelijks resonantie. Festivals als machobastion? Daar moesten we toch even van slikken. Vooral als je bedacht dat elke programmator - oké, meestal mannen - steeds gewag maakt van het ene criterium dat er toe doet: uiteindelijk staat kwaliteit altijd bovenaan.

Machobastion

Wat is er dan in een jaar tijd veranderd? Heel eenvoudig. Meer dan ooit zochten vrouwelijke artiesten het voorplan op: de ene trad naar voren met een grandioos debuut, de andere beleefde een beloftevolle start op een showcasefestival als Eurosonic. Nog andere vrouwelijke acts claimden dan weer een plaatsje in de hitparade. Zowel in de pop- als rockwereld blonken vrouwelijke acts uit. Dat vertaalt zich onvermijdelijk direct naar commerciële festivals, die de vinger aan de pols van de massa proberen te houden.

Zoiets verklaart bijvoorbeeld waarom een popprinsesje als Ellie Goulding een hogere stek verdient dan de veteranen van Kaiser Chiefs op het hoofdpodium van Rock Werchter. Als vrouwen over de hitlijsten regeren, domineren ze ook de grote festivals. Een vrouwelijke affiche is dus minder een feministisch statement dan een economische werkelijkheid.

In het verleden durfde Rock Werchter daarom al eens vaker inzetten op vrouwelijke popsterren voor wie de smaakpolitie een aanhoudingsbevel zou uitvaardigen: ook Ke$ha en Lady Gaga stonden ooit op Werchter zonder dat iemand meer in hen zag dan een exhibitionistisch hitlijstertje met de levensverwachting van een jaar.

Een pertinente vraag: is het echt belangrijk hoeveel vrouwen op de affiche staan? Zegt dat überhaupt iets over de emancipatie van de muziekwereld? Ja én nee. In de pioniersjaren leek de backstage en het festivalterrein vaak een soort veredelde mancave. Dat is gelukkig veranderd. Maar tegelijk worden de meeste vrouwelijke artiesten zelf liever niet getaxeerd op geslacht. Wel op talent.

"Wees alsjeblieft de eerste om ons geen vrouwengroepje te noemen", priemde Jehnny Beth van Savages onlangs nog met haar vinger in onze richting, toen we de Frans-Britse frontvrouw ontmoetten in Brussel. Ze had natuurlijk overschot van gelijk. In zowat elk interview worden groepen als Savages en Warpaint vastgepind op hun vrouwelijke bezetting, hoewel dat even onnozel is als pakweg Metallica aanspreken op het feit dat alleen mannen in die groep spelen.

"Respect geven is niet mannelijk of vrouwelijk", wist Inne Eysermans van Amatorski eind vorig jaar ook al. Met die woorden op Facebook hekelde ze toen het verdoken machismo bij awardcomités. Aanleiding was een muzikale prijsuitreiking van SABAM, waarbij slechts één vrouw - in de categorie Hedendaags Klassiek - geselecteerd bleek. In een reactie op haar post herdoopte Arne Van Petegem (Styrofoam) de MIA's op zijn beurt tot 'Male Industry Awards'. Daarmee pookte hij met de vinger rond in een zere wonde. It's a man's world. Dat merk je nog steeds wanneer het op artistieke erkenning aankomt.

Zangeres vs. muzikant

Trixie Whitley, die vrijdag op Rock Werchter speelde, weigert dat te aanvaarden. Maar ze weet: "Als vrouw is het moeilijk om au sérieux te worden genomen. De muziekwereld, en bij uitbreiding de rest van de wereld, blijft echt wel een mannenbastion. Niet omdat vrouwen in de minderheid zijn, maar omdat ze zelden dezelfde erkenning krijgen. Ik word bijvoorbeeld nog vaak als 'zangeres' omschreven, hoewel ik verschillende instrumenten speel op het podium. Waarom blijft het dan zo moeilijk om me muzikant te noemen?"

Dat heeft zijn gevolgen: zo lijken heel wat jonge meisjes dat cliché mee in leven te houden. PXL Music, de rockschool in Hasselt, trekt elk jaar meer vrouwelijke artiesten aan, maar in de afdeling muziek kiezen meisjes kennelijk nog het vaakst voor zang. Alsof die positie de meeste kansen op een doorbraak dan wel een carrière biedt.

Een vrouwelijk getinte editie van Rock Werchter lijkt dus maar het wonderlijke begin van een nieuw tijdperk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234