Zaterdag 10/04/2021

Leuvense expo toont Seks, drugs en muziek als uitlaatklep in de oudheid

Initiatiefnemers: 'Vazen met erotische afbeeldingen lagen toen gewoon naast die met christelijke taferelen in de winkel'

'Grieken en Romeinen waren rock-'n-roll'

'Sex and Drugs and Rock 'n' Roll': met luttele woorden vatte de Britse zanger Ian Dury in 1978 samen waar het leven om draait. Nieuw was Dury's devies hoegenaamd niet, zo bewijst de tentoonstelling Seks, drugs en rock-'n-roll in de oudheid, die nog tot eind maart te zien is in de Leuvense universiteitsbibliotheek.

Leuven

Van onze verslaggever

Ward Daenen

De Romeinen waren decadent, ja. Maar de Grieken, stonden die niet voor logos en kosmos, rede en orde? Lietdat volkje van vermeende democraten en filosofen rond de Acropolis zich wel eens gaan? Toch wel. In een vitrine op de Leuvense expo staat een kylix, een Griekse drinkschaal uit de zesde eeuw voor Christus. Er staat een jongeman op geschilderd met een wingerdkrans in zijn haar. Hij staat zich bij een krater af te rukken. "En begroet trots het spuitende sperma", vult de bijbehorende wandelgids aan. "Zijn kreet van verrukking zal wel mee bedoeld zijn geweest voor de gebruikers van de drinkschaal."

De Kylix met masturbatiescène is het bijzonderste stuk in Seks, drugs en rock-'n-roll in de oudheid. De Leuvense archeologiestudenten die de tentoonstelling hebben samengesteld, hebben die ontleend bij het Brusselse Jubelparkmuseum. "Daar hangt de schaal evenwel omgekeerd, zodat het publiek de bewuste tekening niet te zien krijgt", zeggen Jonas Van Looveren en Sara Boyen, beiden archeologiestudenten en initiatiefnemers. "Naar verluidt verbergen ze die om de kinderen en leerlingen die de vaste collecties bezoeken het hoofd niet op hol te brengen."

Van datzelfde museum hebben de studenten ook vier 'erotische olielampen' uit de Romeinse tijd in bruikleen gekregen. "Ze liggen er in de reserves", glimlacht Van Looveren. Op de terracottaschalen demonstreren man en vrouw verschillende standjes, van voorspel tot 'dorsale penetratie'. "In de winkels van toen lagen olielampen met erotische afbeeldingen gewoon naast die met christelijke taferelen. Seks was geen taboe." Voor de Romeinen was de deugd een voornaam begrip. "Maar prostitutie was ook belangrijk", pareert Sara Boyen. "Zelfs de moralisten tolereerden een bezoek aan een bordeel. Zolang het maar niet te vaak gebeurde."

Seks is het eerste, drugs het tweede thema van de tentoonstelling. Drugs staan door de band gelijk aan wijn of bier. Maar naast drinkkruiken staat er ook een Cypriotische opiumkruik uit 1500 voor Christus. Vorm en versiering zijn geïnspireerd op een papaverplant. Dergelijke kruiken werden gebruikt om opiumsap te vervoeren.

Behalve Griekenland en Rome komen ook Egypte en Mesopotamië in beeld. Kwestie van de rock-'n-rollattitude uit de oudheid niet over het hoofd te zien, is bijvoorbeeld een beeldje te zien van een 'man die de tamboerijn bespeelt met zijn penis'. Uit Tweestromenland liggen in Leuven opgegraven vrouwenfiguren. Een met een tamboerijn, een andere met cimbalen en een derde met een handtrom. "Van Grieken en Romeinen was het niet moeilijk om beelden voor onze onderwerpen te vinden", zegt Sara Boyen. "Van Egyptenaren en zeker Mesopotamiërs was het minder makkelijk. Zij lieten zichzelf liever afbeelden als heersers dan als feestvierders, hoewel ze dat allicht ook waren."

Met de tentoonstelling wilden de studenten, bijgestaan door professor Arnold Provoost, de andere kant van de mens laten zien. De mens die niet denkt maar voelt, bij wie het EQ belangrijker is dan het IQ, die de god Dionysus (de Romeinen zouden Bacchus zeggen) volgt in plaats van Apollo. "Aanvankelijk voelden wij enige gêne bij het onderwerp, maar op den duur wen je aan al die seks", besluit Jonas Van Looveren. "En drank en muziek, tja, voor studenten zijn dat geen loze begrippen."

Hoewel de aanzet knap bedacht is en de catalogus met heuse wetenschappelijke bijdragen leuk om lezen is, kun je deze tentoonstelling, in de galerij en de trappenhal van de universiteitsbibliotheek, bezwaarlijk sexy noemen. Daarvoor valt ze wat klein uit. Al de bedwelmende, Dionysische artefacten liggen er maar kaal geordend in tafels onder glas, periode per periode. En in dat opzicht heeft Apollo misschien alweer gewonnen.

Seks, drugs en rock-'n-roll in de oudheid, tot 30 maart in de centrale universiteitsbibliotheek, Ladeuzeplein 21, Leuven. Open van maandag tot donderdag van 8.45 tot 19 uur, op vrijdag van 8.45 tot 17.15 uur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234