Zondag 26/09/2021

onderwijs

Letteren zitten in rode cijfers: "Het is een zwak broertje"

► In de Leuvense universiteitsbibliotheek zullen volgend academiejaar geen nieuwe studenten Slavistiek zitten. Beeld Pieter-Jan De Pue
► In de Leuvense universiteitsbibliotheek zullen volgend academiejaar geen nieuwe studenten Slavistiek zitten.Beeld Pieter-Jan De Pue

Volgend jaar zullen studenten in Leuven niet kunnen beginnen aan een opleiding Slavistiek. De faculteit Letteren moet er fors besparen. Maar die precaire situatie is niet uniek, ook aan andere universiteiten komen de menswetenschappen in de financiële verdrukking. "Je blijft bestaan bij gratie van de andere faculteiten."

Slavistiek en Oost-Europakunde? Nieuwe studenten zullen er de komende jaren aan de KU Leuven niet aan kunnen beginnen. De faculteit Letteren schort de kleine opleiding, die dit academiejaar slechts twaalf nieuwe inschrijvingen kon aantrekken, voorlopig op, al kunnen bestaande studenten hun studie natuurlijk afmaken. Die maatregel maakt deel uit van een financieel herstelplan, zo meldt decaan Jo Tollebeek. Anders gesteld: de faculteit is virtueel failliet en moet ingrijpen om een blik op de toekomst te kunnen behouden.

"Studenten die een opleiding Russisch wilden volgen, moesten daar tot voor kort verplicht ook de Poolse taal bij nemen, terwijl ze daarin soms minder geïnteresseerd waren", zegt Tollebeek, die benadrukt dat niemand wordt ontslagen. "Door dat keurslijf maakten we onze studentenaantallen kleiner. Vanaf komend academiejaar zullen nieuwe studenten Russisch of Pools wel kunnen combineren met bijvoorbeeld Engels of Spaans. Door dit plan stellen we de toekomst veilig en zal de faculteit tegen 2024 financieel gezond zijn."

Solidaire faculteiten

Aanvankelijk lagen er meerdere scenario's op tafel, ook een waarbij bijvoorbeeld een studierichting als Arabistiek zou verdwijnen. Universiteitsbestuurders namen daar naar verluidt geen vrede mee. In de wandelgangen valt te horen dat de KU Leuven de faculteit daarom met een aanzienlijke som, enkele miljoenen euro's, ondersteunt. "Het lukt grotendeels om zelf te saneren, maar de academische overheid draagt wel een steentje bij", zegt Tollebeek. "In de toekomst moet de faculteit financieel gezond blijven. Al is dat lastiger dan elders, omdat er zoveel studierichtingen zijn."

Een situatie die herkenbaar is voor de faculteiten Letteren (en Wijsbegeerte) van de andere Vlaamse universiteiten. Eind vorig jaar raakte bekend dat de Letterenfaculteit van de Vrije Universiteit Brussel in vijf jaar tijd 800.000 euro moet besparen op personeelskosten. Daarvoor was de afstudeerrichting Latijn al opgeheven. Aan de UGent kwam in december 2013 dan weer het nieuws dat de richtingen Pools en Tsjechisch zouden uitdoven. Decaan Marc Boone gaf toen toe dat, naast inhoudelijke argumenten, ook de financiering een rol speelde.

"Het water staat ons niet aan de lippen", zegt hij nu. "Wel moet ik meegeven dat we aan de UGent met een gewaarborgd minimumbudget werken. Dat wil zeggen dat alle faculteiten solidair met elkaar zijn, zodat niemand in al te grote problemen terechtkomt. Er zijn veel richtingen met weinig studenten en we moeten keuzes maken. De tijd dat we alles konden aanbieden, is helaas voorbij. Je kunt niet nodeloos blijven investeren in richtingen die geen return opleveren."

Aan de UAntwerpen valt te horen dat de faculteit Letteren en Wijsbegeerte het evenmin gemakkelijk heeft. Een gevolg, zo stelt rector Herman Van Goethem, van het financieringsmodel. "Onze financiering hangt af van parameters, zoals het aantal toppublicaties, die bepaalde richtingen in de verdrukking brengen. Humane wetenschappen deelt het meest in de klappen. De faculteit Letteren en Wijsbegeerte wordt mee gefinancierd door de anderen. Het is een zwak broertje, waar iedereen wel het belang van erkent. Toch is dat geen fijne positie. Het betekent dat je blijft bestaan bij de gratie van de anderen, hoe hard je ook werkt. Over enkele jaren zal er met de overheid gesproken worden over een nieuw financieringsmodel voor het hoger onderwijs. Als verschillende rectoren er een punt van maken, dan is er, denk ik, wel een wijziging met meer aandacht voor humane wetenschappen mogelijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234