Dinsdag 18/01/2022

Leterme, verguisd of geliefd?

Dat Leterme perfect Frans spreekt heeft het beeld van de wolf in schapenvacht alleen maar versterkt in Wallonië

Peter Van Aelst vergelijkt de Vlaamse en Waalse karikatuur van de formateur

Peter Van Aelst is als politieke wetenschapper verbonden aan de onderzoeksgroep Media, Middenveld en Politiek van de UA.

De regeringsvormingen in België zijn zelden van een leien dakje gelopen. Ook in het verleden kostte het bloed, zweet en maanden onderhandelingen. Toch lijkt het er nu meer dan vroeger op dat de toekomst van België onzeker is. De reden daarvoor is simpel: de Vlamingen en Franstaligen hebben een totaal andere kijk op die toekomst. De verzuchtingen zijn tegengesteld, de bereidheid om water bij de wijn te doen is beperkt. Het is de basisgedachte die af te lezen was in zowat alle kranten van de afgelopen dagen.

In de Vlaamse pers werd in tweede orde ook met de vinger gewezen naar Joëlle Milquet. In de Franstalig pers ziet men dit anders. In La Libre Belgique van dit weekend heeft de voornaamste reden voor de impasse een andere naam: Yves Leterme. De formateur is te partijdig (te Vlaams), te passief (doet zelf geen voorstellen) en te eigengereid (wijkt niet af van zijn methode). In de Vlaamse pers valt niets of toch weinig van dit alles te lezen. In Vlaanderen blijft Leterme op zijn voetstuk staan. Meer nog, zijn populariteit lijkt omgekeerd evenredig met de kritiek die hij aan de andere kant van de taalgrens krijgt. Hoe meer hij in Franstalig België verguisd wordt, hoe groter het heldendom in Vlaanderen. Dat Leterme weinig aan die populariteit bij de Walen lijkt te kunnen veranderen is alvast slecht nieuws voor België.

De Vlaamse populariteit en Franstalige impopulariteit van Leterme hebben elk hun eigen tegengestelde voorgeschiedenis. In de afgelopen jaren is Yves Leterme in Vlaanderen heel snel erg populair geworden. Niet door opvallende stunts, maar eerder door te pleiten voor eenvoud en degelijkheid. Leterme werd de verpersoonlijking van 'goed bestuur' (wat dat ook mag zijn) en heeft sindsdien de wind in de zeilen. De kritiek op de late kandidaatstelling voor het premierschap of het in de steek laten van de Vlaamse regering leek zijn positie in de polls niet aan te tasten.

In de recente verkiezingscampagne werd Leterme in de Vlaamse media nog zelden kritisch aangepakt. Een opmerkelijke uitzondering daarop was het artikel 'waarom ik niet stem voor Leterme', dat Yves Desmet daags voor de verkiezingen in deze krant schreef. Het stuk was niet zozeer opmerkelijk omwille van de keuze van de politieke hoofdredacteur, een trouwe supporter van het paarse project, maar eerder omwille van de hyperpersoonlijke argumentatie. Desmet haalde er het karakter (gedreven door minderwaardigheid en rancune), maar ook het interieur en de favoriete romans van Leterme als argumenten aan om niet voor de man te stemmen.

Het stemadvies werd alvast niet gevolgd door achthonderdduizend Vlamingen. Ondertussen is het speculeren over hoe populair Leterme in Vlaanderen nog is. Het bewijsmateriaal is schaars en weinig wetenschappelijk. Er zijn indicaties dat veel onderhandelen punten kost. Getuige de 'grote lezersenquête' in Dag Allemaal van vorige week met frontaal op de cover de minst betrouwbare Vlaming: Yves Leterme. De enquête wordt niet onderbouwd met cijfers, maar met argumenten van lezers. Voor Leterme klinken die niet echt flaterend: 'ware aard komt boven', 'achterbaks lachje', 'blaaskaak'.

Is Leterme het vertrouwen van de Vlamingen kwijt? Er zijn al even zware bewijzen van het tegendeel. Volgens onlinelezersenquêtes van Het Nieuwsblad steunt de Vlaming Leterme meer dan ooit. Heel wat (internet)lezers zien de vastgelopen onderhandelingen als een teken van vastberadenheid van de Vlaamse partijen, met Leterme op kop. Soortgelijke reacties waren vorige week ook al te lezen op de site van Het Laatste Nieuws naar aanleiding van het bericht dat drie vierde van de Walen Leterme niet ziet zitten als premier. Deze internetenquêtes en bijbehorende reacties zijn betwistbaar en geven zeker geen algemeen beeld van de Vlaamse publieke opinie, maar momenteel horen we in Vlaanderen weinig andere geluiden.

In Franstalig België weerklinkt een totaal verschillend verhaal. De formateur wordt openlijk bekritiseerd en gewantrouwd. Leterme is er de Vlaamse minister-president die de Franstaligen eerder heeft beledigd met zijn uitspraken over het intellectuele onvermogen van de Walen om Nederlands te leren. Bovendien heeft hij een pact gesloten met de duivel, de Vlaams-nationalisten van Bart De Wever. Verschillende Franstalige politici hebben Leterme vervolgens afgeschilderd als 'een gevaarlijk man', een bedreiging voor België. Dat Leterme perfect Frans spreekt heeft de karikatuur van de wolf in schapenvacht alleen maar versterkt.

De karikatuur is ook in dit geval weinig waarheidsgetrouw, maar het blijft verbazingwekkend dat Leterme er amper of niet in slaagt dat beeld bij te stellen. Na het Marseillaise-incident op de nationale feestdag zijn de relaties met voornamelijk de RTBF lange tijd vertroebeld geweest. Leterme voelde zich gepakt en ondernam pas vorige week een bescheiden, maar geslaagde poging tot verzoening. Er waren nog wel meer kleine incidenten, zoals bij de Milquetcrisette, waarbij de Franstalige media zich tekort voelden gedaan.

Sinds kort pakt Leterme het wat professioneler (met twee woordvoerders), opener en minder defensief aan. Dat komt wel verbazend laat en is wellicht ook niet voldoende. Sommige Franstalige media zijn sindsdien iets milder geworden voor Leterme, maar daar stopt het ook. Waarom geen Franstalige woordvoerder, type Alain Gerlache? Goede politieke communicatie heeft oog voor de scherpste critici, in dit geval zowat heel Franstalig België. Zo'n toenadering zal mogelijk ten koste gaan van zijn populariteit in Vlaanderen, want ten koste van zijn Vlaamse profiel. Een minimale aanhang in beide landsdelen lijkt me een voorwaarde om het land te kunnen leiden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234