Zondag 09/08/2020

Moderne Dans

Let's dance op Rilke en David Bowie

Danseres Claire Godsmark beeldt al molenwiekend de mislukte engel uit, afkomstig uit 'Duineser Elegien' van Rainer Maria Rilke.Beeld rv julie_de_meester

Hedendaagse dans rijmt zelden met romantiek en grote gevoelens. Tenzij bij Claire Croizé. Haar nieuwe stuk EVOL voert je mee naar een fantasiewereld gebouwd op gedichten van Rainer Maria Rilke en de al net zo romantische songs van David Bowie.

Je komt ogen en oren te kort in EVOL. Een lijn van tl-buizen, helemaal seventies, scheert over het podium. In dat vale licht staat Claire Godsmark uit alle macht te molenwieken, alsof ze wil opstijgen, al komt ze geen millimeter omhoog of vooruit.

Niet zo Emmi Väisänen, die sierlijk en precies over het podium waart. Soms gevoelig en zacht als een elf, maar dan plots stoer en hard, alsof ze een oosters schijngevecht opvoert.

Dan volgen Youness Khoukhou en Jason Respilieux. De twee mannen hinderen elkaar meer dan ze elkaar helpen bij rare evenwichtsoefeningen omdat ze elkaars hand maar niet lossen. Achter hen hopt Godsmark rond als een kikker in een zwart kleedje met knalroze ondergoed.

Het maakt je wat beduusd. Je komt er niet achter wat de dansers willen zeggen, maar toch voel je dat dit geen abstract bewegingsspel is. Daarvoor is de actie te gericht, te intens, als personages in een sprookje met enkel beeld, zonder klank. Tot 'Quicksand' van David Bowie, uit Hunky Dory (1971) weerklinkt. Sombere woorden over een man die het niet meer ziet zitten. De song resoneert meteen met het beeld: met Bowie zie je plots personages op de dool in een wereld waarvan de zin verloren ging. Grote gevoelens, tragische verscheurdheid, het is er met de muziek ineens helemaal.

Beeld rv herman_sorgeloos

Toch wordt de song al snel en abrupt onderbroken. Pas later worden vele songs uit Bowies vroegste periode voluit gespeeld. Het theatrale 'Please Mr. Gravedigger' uit zijn ondertussen bijna vergeten eerste soloalbum, maar ook zijn eerste grote hit 'Space Oddity' (1969), pareltjes als '8 line poem' en 'Life on Mars' uit Hunky Dory of de heerlijke pathetiek van 'Five Years' en 'Rock n Roll Suicide' uit Ziggy Stardust (1972). Het verscheurde 'Heroes' (1977) sluit de rij.

De halve wereldbevolking kan die nummers uit het blote hoofd nazingen, maar door een rare magie is het alsof je hier pas voor het eerst de betekenis vat van de poëtische, soms nauwelijks te vatten, teksten van Bowie. Dat zit hem helemaal in de manier waarop de dansers door hun intrigerende 'verhaal' nieuwe beelden en gedachten bij de muziek oproepen.

Klaagzang beleven

Gek genoeg was de muziek van Bowie niet Croizés vertrekpunt. De titel EVOL is zelfs ontleend aan het derde album van Sonic Youth. Omdat het zo mooi paste bij het verlangen om het over love en evolution te hebben. Daarvoor haalde Croizé de mosterd dan weer bij Rainer Maria Rilke. In zijn Duineser Elegien, geschreven tussen 1912 en 1922, heft hij een klaagzang aan over de onttoverde moderne wereld. Voor hem is de mens het spoor bijster. Hij leeft niet meer in een spirituele wereld zoals de engelen. Maar ook het contact met de aarde, dat dieren en vogels als vanzelf kennen, ging teloor. Honderden verzen lang probeert hij met woorden een uitweg te vinden uit die impasse. De dichter, de geliefde, de held of de natuur zijn zijn rolmodellen.

"Ik heb het voor die bevlogen romantiek. Altijd al. Daarom greep ik vroeger vaak naar de muziek van Gustav Mahler", geeft Croizé meteen toe. Toch was dat niet het eerste vertrekpunt van EVOL. Croizé: "Het begon met een zoektocht naar een eigen bewegingstaal voor elk van mijn dansers. Ik liet ze met gesloten ogen bewegen om ze zo dicht mogelijk bij hun diepste, lichamelijke innerlijke te laten komen. Hun lichaam moest hun verhaal vertellen. Heel romantisch, zeker.

Beeld rv herman_sorgeloos

"Pas daarna lazen we samen Rilke, en vroeg ik hen om zijn tekst in hun lichaamstaal te vertalen. Ze beleven die klaagzang echt, elk op zijn manier. Als Claire staat te molenwieken, dan is ze de mislukte engel uit het gedicht. Emmi wordt het dier dat in eenklank met de aarde leeft. De voorstelling doet niets anders dan het intuïtieve associeren met hun 'verhalen'. Je hoeft Rilke niet te kennen om die begeestering te zien."

En Bowie dan? Croizé: "Ik ben dol op zijn vroege muziek. Als kind danste ik samen met mijn moeder en mijn zus op die muziek. Ik liep daar vol van. Hij is zo theatraal. Het zijn altijd hele verhalen, vol weltschmerz. Dat gevoel kwam terug terwijl ik aan dit stuk werkte. En het bleek elke keer te passen. EVOL is niet bedoeld als een hulde aan Bowie, maar zijn lyriek voegt er wel iets heel bijzonders aan toe."

En daar is geen woord gelogen.

Morgen en overmorgen in STUK, Leuven, op 28 en 29/10 in Kaaitheater, Brussel. Alle info: actionscenique.be/evol

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234