Maandag 17/02/2020

Let op, hier waakt de ‘kunstpolitie’

Wanhopen doen ze nooit. ‘Vorig jaar vonden we een zilveren reliekhouder terug die in 1980 was gestolen’, zegt rechercheur Lucas Verhaegen. Of de 85-jarige vrouw die donderdagnacht beroofd werd van een paar Permekes daarin troost vindt, is niet zeker. Maar de tweekoppige cel Kunst en Antiek van de federale gerechtelijke politie seinde de diefstal van haar veertien schilderijen wel internationaal. ‘Misschien is het wel ‘artnapping’ en vragen de dieven er ooit losgeld voor.’

Op de radio werden ze de kunstpolitie genoemd, maar in zijn bureau aan de Brusselse Luchtmachtlaan lacht rechercheur Lucas Verhaegen die term wat weg. Al klopt het: hij en zijn collega zijn, nationaal, de enige rechercheurs die zich fulltime met kunstdiefstallen bezighouden. “In 2003 zat hier nog zeven man, maar toen kwamen er besparingen en kunstdiefstallen zijn geen prioritair fenomeen. We zijn nu nog met twee.” Toen in de nacht van 30 op 31 maart in de woning van een mevrouw in Linkebeek veertien waardevolle schilderijen werden gestolen, werd deze cel dus meteen op de hoogte gebracht. In de boevencamionette verdwenen werken van Gustave De Smet, Edgard Tytgat en vooral “enkele” Permekes. “Op zo’n moment is snelheid van groot belang. Je moet bijna onmiddellijk de nationale markt blokkeren, maar de buit is ook meteen geseind bij Interpol omdat je zeker kan zijn dat die schilderijen binnen enkele uren in het buitenland zitten.”

Snelheid dus, dat is de kunst. En weten waar je moet zijn. Belangrijk voor de cel Kunst en Antiek is het op de hoogte brengen van de antiquairs en, als het om religieuze kunstvoorwerpen gaat, van het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur. Vraag is: heeft een dief enige kans om zijn Permekes te slijten bij zo’n antiquair? Moeilijk, zegt Verhaegen. “Al moet je een onderscheid maken tussen de echte antiquairs op de Zavel of in Antwerpen die heel alert zijn en gewone brocanteurs. Die laatste nemen het misschien wel, alleen krijg je bij hen vaak veel minder geld voor wat je aanbiedt. Vroeger werden kunstvoorwerpen vaker ‘en passant’ gestolen, door dieven die op zoek naar geld of juwelen, dan ook maar een schilderij meenamen. We hebben de indruk dat het nu doelgerichter gebeurt. Op bestelling? Dat wordt vaak gezegd, maar daarvan hebben wij weinig aanwijzingen. Alleen weten ze vaak wel bij welke heler ze terecht kunnen met bijvoorbeeld een barokbeeldje.”

‘Most wanted’

In de databank van Verhaegen zitten vandaag ruim 20.000 gestolen kunstvoorwerpen. Variërend van zilveren lepeltjes, over een antiek onderdeel van een rangeerstation tot de Olympia, het schilderij van René Magritte dat in september 2009 uit zijn museum in Jette werd gestolen. Een schilderij dat nog altijd op een affiche van Interpol staat met de ‘Most wanted works of art’. Volgens Verhaegen een werk dat wel eens een geval van ‘artnapping’ zou kunnen worden. “Werken die onverkoopbaar zijn, worden wel eens opnieuw aan de slachtoffers aangeboden tegen losgeld. Het is een fenomeen van de laatste drie jaar. De Thorarollen die ooit in Antwerpen verdwenen, doken zo opnieuw op. Probleem is dat benaderde slachtoffers ons daarvan vaak niet op de hoogte durven brengen.” Nog zo’n kandidaat is het Byzantijns Kruis van Doornik, gestolen in 2008. Onverkoopbaar, maar tot op vandaag niks van gehoord. “Vaak duurt het vijf tot acht jaar voor zoiets weer in een circuit opduikt. Maar natuurlijk moet je altijd hopen. Anders hoefde ik hier niet te zitten.”

Gelukt helpt al eens. Maar kennis natuurlijk vooral, op zijn bureau slingeren een boek over Magritte en de Grammaire de l’objet chinois rond. Ook al zijn ze maar met twee, toch zit deze cel Kunst en Antiek met 7 tot 11 procent opgeloste zaken tegen het Europees gemiddelde aan. Vorige week, het stond in de krant, raakte bekend dat een man uit Mechelen opgepakt was. In zijn opslagplaats makkelijk achthonderd kunstvoorwerpen en meer dan duizend juwelen. “De aard van de spullen deed me aan Frankrijk denken”, zegt Verhaegen. “En na wat zoeken in onze databank, konden we honderdvijftig voorwerpen inderdaad linken aan een reeks diefstallen in Parijs uit de periode 2003-2004. Maar soms gaat het sneller. Een middeleeuws retabel dat in Rennes was gestolen, werd een week later bij een topantiquair in Antwerpen aangeboden. Die mannen weten wat er in die wereld omgaat en hij bracht ons op de hoogte. En bij een huiszoeking in Limburg vonden we ooit in een kelder en zes religieuze beelden die een nacht vroeger in de buurt van Lyon waren gestolen. Maar ze waren wel al verpakt en stonden klaar om naar Amerika te worden verscheept.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234