Zondag 25/08/2019

Let niet op de figuranten

KIJKBOEK. Met Venezia schreef journalist Serge Simonart een hoogstpersoonlijke liefdesbrief aan 'de mooiste stad van de wereld'. Aan de hand van objecten, beelden en verhalen schildert hij een portret van een tijdloze parel.

Vroeg in Venezia schrijft Serge Simonart: 'Venetië straalt grandeur uit en inspireert tot grootheidswaan - je hebt de neiging om je grandezza aan te meten, om iets hoofser te lopen dan noodzakelijk is en Chevalier voor je naam te zetten. Maar liever pauper in Venetië dan koning in Laken.' Maar net ervoor heeft de Humo-journalist ook geschreven:'Als Leonardo da Vinci zou verrijzen en Venetië zou bezoeken, zou hij vrijwel alles herkennen.' Over de schoonheid van een stad gaat dit boek. En over kunst.

Neem het grondplan van Antwerpen, Leuven of Gent uit pakweg 1724 en je zal de contouren herkennen. Maar bekijk het prachtige schilderij van Venetië dat dit boek opent en je herkent niet alleen de vorm. Bij bijna al die huizen kun je vandaag aankloppen. Of er ondertussen een Gucci-winkel of een pizzatent in gevestigd is: Venetië is nog Venetië. 'Je breekt een parel uit 1432, 1648 of 1792 niet af om er een betonnen gedrocht voor in de plaats te zetten', schrijft de auteur. 'Ondanks haar ouderdom lijkt deze magische stad de bruidsschat die hoger geëvolueerde wezens aan de aarde schonken. Toen de wereld op hol sloeg, vergat iemand het Venetië te zeggen.'

Ja, natuurlijk is het onlangs ook in Venetië 2016 geworden. Wie de stad de voorbije jaren bezocht zag selfiesticks, drukke Russen uit net aangemeerde cruiseschepen en alle toeristen (die we overigens ook zelf zijn) in bermuda's en marcellekes de straatjes en bruggen innemen. Niemand kan terug naar 1648, maar is de stad daarom lelijker geworden? Serge Simonart denkt het niet en dat is het ook niet. Dwepen met New York (ook geweldig, zeker), maar dan schamperen over de drukte in Venetië: hypocrisie is een houding van alle tijden, het zal ook in 1432 al in Venetië bestaan hebben, maar dat kon alleen omdat deze stad toen ook al bestond. En je kunt er elke nacht nog altijd in alle rust verdwalen.

Oude eik

Venezia, het boek, is geschreven in de superlatief en zonder voorbehoud. Overdreven, zou je als cynicus kunnen denken, maar je zou ook kunnen zeggen dat bewondering en stilstand en verwondering, adoratie en zelfs bescheidenheid als wandelaar en kijker eigenschappen zijn die we jammer genoeg al te snel verloren. In Simonarts vaststellingen zit het wel. 'Je kán nog het klooster bezoeken waar Lord Byron Armeense manuscripten vertaalde, je kan nog naar het straatje waar Casanova is ontmaagd of naar het klooster bij Santa Maraia degli Angeli waar hij jonge nonnen verleidde, of naar het Palazzo Vendramin-Celargi en het Palazzo Giustinian waar Richard Wagner zijn prachtige Tristan und Isolde componeerde.' Het is het gevoel dat je hebt als je in het bos een duizendjarige eik ziet: je ziet nog altijd wat al die betovergrootmoeders zagen. Alleen hier wel gebeiteld tot kunst, architectuur en van de mensen.

Simonart flaneert door de stad en doet dat bladzijde na bladzijde, in tekst en vooral veel beeld: via de 'alberghi', het patrimonium, oude foto's, reisgidsen, ansichtkaarten, objecten uit de verzameling van de auteur, verhalen over chiese e campanile, verschoten dia's, schetsen van San Marco, brugjes en steegjes en bootjes op het Canal Grande. Tintoretto is er geboren en zal er eeuwig leven. En voor wie de koffie in Caffè Florian te duur vindt, zegt Simonart dat je dan 'vergeet dat je er het orkest en het onbetaalbare panorama gratis bij krijgt'.

Hier zaten Oscar Wilde, Jean-Jacques Rousseau, Alexandre Dumas, Goethe, Charles Dickens, Marcel Proust en ook Maria Callas, Placido Domingo en Romy Schneider koffie te drinken. En, jawel, David Bowie, die Simonart zo bewonderde. Helaas zal hij ook daar nu gemist worden. Maar zo sluit Venezia wel de hele geschiedenis in de armen. Die van de kunst, die van de wereld en die van Simonart zelf.

Opera

En ook die van ons, kijker en lezer in dit knap verzorgde boek (met goud op snee en een leeslintje) dat eigenlijk geen reisgids is, maar dat het toch moet zijn. Thuis alvast reizend in het hoofd. De drie cd's, door Klara uitgegeven als soundtrack bij dit boek en gepuurd uit een negendelige radioserie over 'Venezia', op de achtergrond. Geen Bowie, maar wel van Bendinelli en Monteverdi, Vivaldi, Albinoni en Rossini tot Verdi en Mahler. Om daarna in de voetsporen van de geschiedenis te stappen. Ondanks alles, zoals de auteur al in de eerste alinea schrijft. Dit is 'het mythische decor van een dagelijks opgevoerde opera waarin enkel de figuranten komen en gaan - waar ooit courtisanes met sleep en parasol flaneerden, lopen nu meisjes met iPads en low-slung jeans.'
Maar let dus op de stad. Niet op de figuranten.

Venezia is een negendelige radioserie op Klara, zondagavond tussen 18 en 20 uur. De muziek is verzameld in de 'Venezia'-box met drie cd's.

Serge Simonart, Venezia, Hannibal, 208 p., 35,95 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden