Maandag 18/11/2019

Lessen uit kunststofkogels

Mocht het Snelle Respons Team een kunststofkogel gebruiken? Het incident met een veertienjarig meisje in een jeugdinstelling blijft voor discussie zorgen. Experts zijn het erover eens: 'Het is nu belangrijk dat hier lessen uit worden getrokken.'

Zondag 1 november. Om 20.20 uur loopt een noodoproep binnen bij de lokale Antwerpse politie. In de radiokamer klinkt het dat in jeugdinstelling Jacob Jordaens een situatie met een veertienjarig Syrisch meisje uit de hand dreigt te lopen. Het meisje weigert mee te werken en vertoont agressief gedrag. Ze sloeg een glas kapot en wilt zichzelf en al wie dichterbij komt met de scherven verwonden.

Twee klassieke interventieteams van de politie gaan ter plaatse. Maar ook zij kunnen haar niet bedaren. Ze zijn er vier minuten als plots twee collega's in burger van het Snelle Respons Team (SRT) binnenvallen. Die zorgen in twee minuten voor een 'neutralisatie'. Ze gebruiken daarvoor een 'less lethal weapon': een geweer dat via luchtdruk kunststofkogels afvuurt die enkel uitwendige letsels veroorzaken. In het geval van het Syrische meisje: een blauwe plek zo groot als een muntstuk op haar heup.

Begrip

Toen het Agentschap Jongerenwelzijn en het Kinderrechtencommissariaat over de interventie hoorden, reageerden ze misnoegd. Ook volgens de jeugdinstelling zelf had het allemaal anders kunnen lopen. Directeur Emmanuel Standaert vindt dat het SRT te snel handelde. "De eerste twee interventieteams hadden de situatie al ontmijnd: de drie broers en het kleine zusje, die één en ander bemoeilijkten, verlieten door hun aanwezigheid spontaan de ruimte, waardoor we eindelijk alleen met het meisje konden praten. Maar van dat moment konden we niet gebruikmaken. Zonder ons te consulteren of in te lichten, werd plotseling dat schot gelost."

Bij de lokale politie benadrukken ze dat de SRT'ers helemaal niet zomaar zo'n wapen bovenhalen. "Deze speciale teams konden al vaker suïcidezaken oplossen, nooit eerder hebben ze in deze context gebruik van zo'n wapen gemaakt." Volgens woordvoerder Sven Lommaert moest drastisch ingegrepen worden om erger te voorkomen. "Dat meisje stond in haar armen te snijden." De keuze voor de kunstkogel was de beste. "Gesprekken haalden niets uit, en naar haar toe stappen ging niet, omdat ze op een te moeilijke plek stond. Pepperspray of een wapenstok zouden te veel verwondingen kunnen veroorzaken."

Juliaan Van Acker, emeritus professor orthopedagogische studies, toont begrip voor de politie. Hij moest, onder meer als directeur van een paar gesloten instellingen, vaak omgaan met agressieve jongeren. "Het is zaak zulke situaties te voorkomen. Maar als dat niet lukt, en je uitgepraat bent, dan is er niet zo gek veel wat je kunt doen. Je kunt zo'n meisje ook met zes man overmeesteren. Of haar met een inspuiting kalmeren. Maar ik weet niet of dat nu zo veel minder traumatiserend is."

Volgens kinderpsychiater Peter Emmery bestaan er zeker minder extreme ingrepen. "Er zijn technieken om mensen vast te pakken waarbij de kans op verwondingen minimaal is. Maar het is niet makkelijk om in te schatten wanneer die gebruikt kunnen worden." Hij benadrukt wel het verschil tussen een jeugdinstelling en een kinderpsychiatrisch centrum, waar hij zelf werkt. "De bezetting, de middelen, de infrastructuur: dat is allemaal anders in een klinische setting." Volgens hem is het in dit soort situaties altijd wel op een dun koord lopen. "Het belangrijkste is dat er lessen uit worden getrokken. Dat scenario's als deze achteraf nog eens met alle betrokken partijen worden overlopen."

Overleg

Els Lieckens, verantwoordelijke residentiële diensten bij Jeugdzorg Emmaüs, beaamt. "We hebben draaiboeken, maar die bieden geen eenduidig antwoord op heel complexe problemen. Vaak is het met zijn allen zoeken naar de minst slechte oplossing. Het beleid moet zich nu vooral de vraag stellen: willen we dat zo'n kunststofkogel in de toekomst een van die oplossingen is? Hierover moet ten gronde een debat gevoerd. Het spreekt voor zich dat je ook de impact ervan nagaat."

Jongerenwelzijn plant op 4 december alvast een gesprek met de Antwerpse korpschef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234