Zaterdag 06/03/2021

Leonardo da Vinci centraal in grensoverschrijdend project

De man die het vliegtuig en de robot uitvond

Sinds De Da Vinci Code van Dan Brown mag het werk van Leonardo da Vinci (1452-1519) zich in extra belangstelling verheugen. De verfilming van het boek, vanaf mei in de bioscopen, zorgt ongetwijfeld voor een nieuwe opleving. Musea staan - naar eigen zeggen toevallig - de komende maanden uitgebreid stil bij het Italiaanse genie in het Nederlandse Kerkrade en naburige Duitse steden.

Kerkrade

Van onze medewerker

Evert-Jan Pol

Het grensoverschrijdende project Leonardo da Vinci - 101 projecten omvat acht exposities en een groot aantal lezingen, workshops en muziekuitvoeringen. Het initiatiefnemende museum Industrion werkt daarvoor samen met partners in de Duitse plaatsen Aken, Herzogenrath en Stolberg. Industrion wilde al langer een grensoverschrijdend project organiseren en omdat het museum een zogenaamd science center is, was de veelzijdige Da Vinci een logische keuze.

Door het grote publiek wordt hij, behalve met het boek van Dan Brown, vooral geassocieerd met de Mona Lisa. Maar Da Vinci was ook een gepassioneerd uitvinder en is daarom een dankbaar onderwerp voor een museum als Industrion. Hij maakte ontwerpen voor vindingen die pas eeuwen later gemeengoed werden. Op die ontwerpen gebaseerde modellen vormen de basis van de openingsexpositie in Industrion. De ruim veertig uit Italië afkomstige modellen tonen aan dat Da Vinci een vooruitziende blik had. Wat te denken van een versnellingsbak, vergelijkbaar met die in hedendaagse auto's en een modern ogende fiets?

Zijn ontwerp voor een hefschroef wordt zelfs gezien als de voorloper van de helikopter. Da Vinci was gefascineerd door de kunst van het vliegen en creëerde daarom ook een zweefvliegtuig, vliegmachine en zelfs een parachute. Zelf heeft hij zijn valscherm waarschijnlijk nooit getest, maar de Brit Adrian Nicholas deed dat enkele jaren geleden wel. En met succes. De parachute die hij naar Da Vinci's ontwerp maakte, bleek daadwerkelijk functioneel.

Het opmerkelijkste ontwerp dat aan Da Vinci's brein ontsproot, is misschien wel de robot. Dat harnas met mechanisme schijnt te zijn gebruikt bij een koninklijke ontvangst. Voor die gelegenheid werden meerdere robots op een rij geplaatst. Dankzij een speciale besturingsmethode konden alle robots tegelijkertijd hun arm heffen om de koning te begroeten. De robot komt ook voor in Dan Browns De Da Vinci Code. Een model staat in het boek op het bureau van Jacques Saunière, de vermoorde conservator van het Louvre.

Behalve voor het vliegen had Da Vinci ook een grote belangstelling voor het menselijk lichaam en dan vooral de binnenkant ervan. Hij sneed lijken open om in het lichaam te kunnen kijken. Op die manier verwierf hij een uitstekende kennis van de menselijke anatomie. Hij wist tot in het kleinste detail spieren, hart, hersenen en andere inwendige organen op papier te zetten. Zoals te zien is op de tentoonstelling Da Vinci's anatomie in het Marienhospital in Aken.

Ook als architect was Da Vinci zijn tijd ver vooruit. Hij ontwierp de ideale stad met wegen die uit twee lagen bestonden: één voor voetgangers en één voor rijtuigen. Zodat ze geen last van elkaar zouden hebben. In Burg Rode in het Duitse Herzogenrath staat die stad centraal. Architectonische tekeningen zijn in groot formaat te bewonderen.

De architectuur van Da Vinci is ook een thema van een van de vele lezingen. Evenals de onvermijdelijke Da Vinci Code. "We proberen zo nauw mogelijk aan te sluiten op de code", aldus Hans Gubbels, directeur van Industrion. "Daarom hebben we een expert uitgenodigd die meer achtergronden zal geven." Tijdens de lezing Leonardo da Vinci & De Da Vinci Code van Dan Brown wordt fictie van feiten onderscheiden en wordt ingegaan op de vraag of Maria Magdalena nu werkelijk te zien is op Da Vinci's werk Het laatste avondmaal.

De verfilming van Browns boek, die komend jaar wordt uitgebracht, wordt ook opgenomen in het programma. De vertoning is dan onderdeel van een discussieavond. "Wellicht gaan we dit ook in België doen." Volgens Gubbels is het overigens puur toeval dat de release van de film samenvalt met het Da Vinciproject. "Maar het is mooi meegenomen."

Leonardo da Vinci - 101 projecten, van 27 december tot 4 september, in onder meer Industrion, Museumplein 2, Kerkrade; Burg Rode, Burgstraße, Herzogenrath en Marienhospital Aachen, Zeise 4, Aken, Duitsland.

Info: www.industrion.nl/davinci

Da Vinci als inspiratie

Gezien de veelzijdigheid van Leonardo da Vinci is het niet echt een wonder dat hij eeuwen na zijn dood nog altijd als inspiratiebron dient voor anderen. Drie uiteenlopende kunstenaars die zich laten inspireren door de Italiaanse meester komen in kleine exposities aan bod. Onder hen de Peruviaanse, in België woonachtige kunstenaar Antonio Máro. In het kader van de expositieserie Da Vinci de inspirator toont hij zijn glasobjecten en zeefdrukken in Schacht Nulland, een voormalige mijnschacht in het Nederlandse Kerkrade.

Leonardo

da Vinci

l 1452 Geboren in Anchiano, op 3 kilometer van Vinci

l 1469 Wordt leerling van beeldhouwer en schilder Andrea del Verrochio

l 1480 Maakt eerste tekening van een kanon

l 1485 Ontwerpt parachute

l 1487 Maakt eerste anatomische tekeningen en eerste schetsen van vliegmachines

l 1495 Begint aan schilderij Het laatste avondmaal

l 1503 Begint aan de Mona Lisa

l 1513 Start met onderzoek naar bloedvaten en hart

l 1519 Overlijdt in Amboise, Frankrijk

Programma 'Leonardo da Vinci - 101 projecten'

Da Vinci's brein, 27 december tot 3 september in Industrion, Kerkrade

Da Vinci's modellen uit Italië, 27 december tot 5 maart in Industrion, Kerkrade

Da Vinci de inspirator 1, 1 februari tot 31 maart in Schacht Nulland, Kerkrade

Da Vinci de inspirator 2, 1 februari tot 31 maart in Museum Zinkhütterhof, Stolberg

Da Vinci de inspirator 3, 29 april tot 23 juni in Schacht Nulland, Kerkrade

Da Vinci's anatomie, 3 maart tot 7 mei in Marienhospital, Aken

Da Vinci's experimenten, 21 maart tot 4 september in Industrion, Kerkrade

Da Vinci's architectuur, mei tot augustus in Burg Rode, Herzogenrath

www.industrion.nl/davinci

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234