Zaterdag 26/09/2020

Recensie

‘Lenz’: de dunne lijn tussen schoon en saai

Johan Leysen in ‘Lenz’.Beeld PIERRE GROSBOIS

Met de monoloog Lenz bewijst topacteur Johan Leysen eens te meer zijn klasse. Als de tekst van Georg Büchner begint te zwalken, is het zijn verteller die het publiek geboeid houdt, in een prachtig minimalistische voorstelling die het moeilijk heeft om spannend te blijven.

Hij komt op op een lege scène, in sterk, wit tegenlicht. Volledig in het zwart gekleed, geen spot op zijn gezichtstrekken: enkel zijn witte haar is opvallend aan het zwarte silhouet. Anderhalf uur lang zal Johan Leysen er zo staan, lichtjes voorover gebogen, nauwelijks oogcontact met het publiek, zijn bewegingen zijn minimaal. En hij vertelt.

Hij vertelt Lenz, een verhaal van de Duitse auteur Georg Büchner. Büchner, die vooral faam verwierf het toneelstuk Woyzeck, was 22 toen hij Lenz schreef: hij stierf voor hij de novelle kon afwerken. Het titelpersonage, dat echt heeft bestaan, dweepte met de literatuur van Goethe, en in het boek van Büchner doet Lenz’ pessimistische kijk op het leven denken aan Goethes Het lijden van de jonge Werther.

Je kunt je afvragen waarom je die tekst vandaag nog zou brengen: echt relevant is dit allemaal niet, en anno 2019 voelt Büchners stijl een beetje belegen aan: ellenlange omschrijvingen, weinig dialoog, en veel introspectieve passages over de gemoedstoestand van het hoofdpersonage. Daardoor is Lenz soms moeilijk te volgen: de voorstelling duurt maar anderhalf uurtje, maar de kans dat uw gedachten meer dan eens afdwalen, is niet gering. Je voelt dat dit een tekst is die bedoeld is om te lezen, en niet om uitgesproken te worden.

Verstilde schoonheid

Het grote voordeel van dit stuk: de man die de tekst uitspreekt, is Johan Leysen. Leysen is een geboren verteller: zonder te fluisteren en zonder zijn stem te verheffen, weet hij een scala aan nuances in Lenz aan te brengen. Hij toert al meer dan een jaar met de Franse versie van de voorstelling, maar ook de Nederlandse tekst, die in de KVS in première ging, zit hem als gegoten. Wanneer Büchner zijn publiek verliest, trekt Leysen de toeschouwers weer de voorstelling in.

Wat ook helpt, is de sobere, maar efficiënte inkleding van regisseur Jacques Osinski. Leysen staat alleen op een quasi-lege, minimalistische scène: achter hem staan twee grote schermen, in v-vorm, waarop berglandschappen worden geprojecteerd. (Het verhaal van Lenz speelt zich af in de Vogezen.) Die landschappen zijn van een verstilde schoonheid: besneeuwde bergtoppen en mistige watervallen hadden snel clichés kunnen worden, maar ze sluiten naadloos aan bij de de tekst van Büchner.

Op die manier weten Osinski en Leysen de ietwat gedateerde novelle van de Duitser toch naar een hoger niveau te tillen. Toegegeven: veel spanning zit er niet in Lenz, en de grens tussen saai en schoon is erg dun. Maar wie houdt van een sobere, klassieke monoloog, gebracht door een rasverteller, heeft geen reden tot klagen.

Op 7 en 8 februari in NTGent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234