Zondag 27/09/2020

Wintertemperaturen

Lente in december: waarom het zoveel warmer is dan normaal

Beeld Eric de Mildt

Met dagtemperaturen die bijna 10 graden boven het maandgemiddelde van december liggen, lijkt een witte kerst verder dan ooit. ‘Ik maakte ooit een fictief weerbericht voor Kerstmis 2050’, zegt weervrouw Jill Peeters. ‘Vandaag komt die voorspelling al uit.’

“Laat ons inderdaad maar denken dat het een ‘warmste week’ voor het goede doel is”, lacht weervrouw Jill Peeters, die donderdag na twintig jaar dienst afscheid neemt van VTM Nieuws. Dat bizarre temperaturen om bizarre taferelen vragen, moet je haar niet meer vertellen. “Ik zag dinsdagmiddag een man die wat uit de wind zat en zijn boterhammen aan het opeten was in bloot bovenlijf. Ik moest even in mijn agenda kijken: ‘Juist ja, 17 december.’ Dit is stilaan het nieuwe normaal.”

Een dagrecord is deze week (nog) niet gesneuveld, maar de zachte temperaturen die ons land ‘teisteren’ zijn wel uitzonderlijk. Dinsdag registreerden weerstations 16 graden Celsius, na een kleine dip op woensdag voorspelt het KMI voor donderdag en vrijdag respectievelijk 14 en 13 graden. Het klimatologische gemiddelde in december ligt op 5 à 6 graden, en daar blijven we nog wel even boven.

“De temperaturen die we deze week zien, zijn ongeveer de gemiddelde maximumtemperaturen voor mei. En dat terwijl de zon niet eens hoog staat”, zegt Peeters. Dat die maxima ondanks de mindere zonkracht toch bereikt worden, is een meteorologisch kunststukje: van oorsprong subtropische lucht is in sneltempo van zuid naar noord meegevoerd met de straalstroom. Peeters geeft een idee van de snelheid: “De lucht die we dinsdag kregen, zat maandag nog in Valencia.”

Dagrecords

Die meteorologische verklaring zit natuurlijk ingenesteld in een breder verhaal: de opwarming van de aarde. Wie de komende dagen “grasduint in de statistieken” – dixit Peeters – zal allicht wel een recordje oprakelen: ‘de x aantal warmste nachten na elkaar’ of ‘de warmste middelste decade van december’. “Afhankelijk van de berekening zal je uitkomen op de conclusie ‘we hebben dit nog nooit meegemaakt’ of ‘we hebben dit nog niet vaak meegemaakt’.”

Dat geen dagrecords sneuvelen, komt vooral doordat de lat in de voorbije jaren hoog is gelegd. Het dagrecord van 17 december dateert van 2015. Meer dan de hoogte van één specifiek dagrecord is vooral het tempo waarin die verschillende dagrecords sneuvelen dus de maatstaf. En dat tempo ligt steeds hoger. De respectievelijk veertien en tien dagrecords die in 2018 en 2019 opgetekend werden, vallen hoger uit dan het gemiddelde van 8,4 sinds 2010.

Het nationale hitterecord van deze zomer – 41,8 graden Celsius in Begijnendijk – ligt nog vers in het geheugen. “Het grotere plaatje blijft natuurlijk dat de gemiddelde wereldwijde temperatuur de voorbije honderd jaar met ruim een graad gestegen is. En dat betekent niet dat het dag na dag één graad warmer zal zijn, maar dat het af en toe uitzonderlijk warm zal zijn. Of uitzonderlijk koud”, zegt Peeters.

Kerstmis 2050

Momenteel maken we dus zo’n uitzonderlijke periode mee. Die leidt niet alleen tot ontblote bovenlichamen, maar doet de natuur ook ontwaken. “De koolmezen zijn door de lentekriebels volop aan het zingen en de houtduiven bouwen nu al hun nesten”, zegt lector natuurbeheer Jelle Van den Berghe (PXL Hogeschool), die ook even de datum moest checken. “Het zou me niet verbazen als we binnen twee weken de eerste sneeuwklokjes zien.”

Beeld Eric de Mildt

Een reden voor paniek onder natuurliefhebbers is dat niet, zegt Van den Berghe. “Zo’n zachte periode aan het begin van de winter is voor de natuur veel minder problematisch dan een vroege lente-inval. Dan kunnen dieren uit hun winterslaap worden gehaald, om erna nog met een vorstperiode geconfronteerd te worden.”

Voor liefhebbers van een witte kerst is het verdict strenger. Die kans verdwijnt jaar na jaar, als sneeuw voor de zon. “In 2014 maakte ik in opdracht van de VN een fictief weerbericht voor Kerstmis in 2050", herinnert Peeters zich. “Wel: vandaag komt die voorspelling al uit.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234