Maandag 24/01/2022

Lente begint nog zelden op 21 maart

Tot groot plezier van de terrasjesmensen heeft de lente zich deze week laten voelen. Op vele plaatsen werd de twintig graden overschreden, in de Kempen konden ze zelfs genieten van bijna 23 graden. Een duidelijk voorjaarsweertje, alleen was het volgens de astronomische kalender nog geen lente. Die breekt pas dit weekend aan, iets waar de meteorologische kalender zich duidelijk niet aan stoort.

Leuven

Van onze medewerker

Dirk Hostens

De dag waarop de zonnestralen loodrecht op de evenaar invallen, staat bekend als het lentepunt. De lengte van dag en nacht is dan even groot over de gehele wereld, namelijk twaalf uur. Niet helemaal, verbeteren de geofysici, want zelfs als de zon al even onder de kim is gegaan, kleurt verstrooid zonlicht de hemel nog een tijdje in de mooiste kleuren, zodat het niet onmiddellijk duister wordt. Ook de bovenrand van de ondergaande zon kan voor verschillen in lichtduur op de wereldbol zorgen.

De lente begint steevast op 21 maart. Daar gaat iedereen van uit. Ten onrechte echter, want de datum verschuift en volgens astronomen komt dit moment zelfs steeds vroeger. Dit jaar begint de lente op 20 maart, de volgende decennia valt het begin bijna ieder jaar op 20 maart en vanaf 2048 zal de lente af en toe al op 19 maart op de scheurkalender staan.

Niet alleen de sterrenkundige lente komt vroeger, ook de weerkundige lente laat zich eerder voelen. Door het uitzonderlijk zachte begin van februari had de natuur al een voorsprong op andere jaren. Hoewel het daarna nog een stuk kouder werd, kon dat niet verhinderen dat de groei- en bloeitijd ook dit jaar weer een stuk vroeger valt dan enkele decennia geleden.

Nog verrassend was dat een zuidelijke wind afgelopen woensdag niet alleen warmte aanvoerde naar West-Europa, maar ook zand. Tijdens een zandstorm die opstak boven Noord-Algerije werd het fijnste zand in de lucht opgezogen en belandde zo in onze streken, wat zorgde voor een vreemd laagje stof.

Baltus Zwart, bioloog en oud-meteoroloog van het KNMI, houdt de veranderingen in de natuur geduldig en nauwlettend in de gaten. Vanaf 1975 noteerde hij de bloeitijden van verschillende planten. Hij onderscheidde twee perioden: voor en na de relatief sterke klimaatwijziging van 1988.

Volgens Zwart ontwaakt de natuur sinds de klimaatsprong van 1988 een tot vier weken vroeger. Vooral de kruidachtigen zijn gevoelig aan de klimaatwijziging. Zo kun je tegenwoordig al half maart in plaats van half april paardebloemen plukken. De forsythia's kleuren het landschap al in het begin van maart geel. De magnoliaboom of tulpenboom staat begin april reeds te pronken. Heel mooi, maar de vroege bloei kan leiden tot een grotere gevoeligheid voor nachtvorst en zorgt voor ongewoon vroege niesbuien van hooikoortspatiënten .

Ook andere delen van de wereld zagen de afgelopen vijftien jaar een voortijdige lente. Op vele plaatsen begint ze meer dan twee weken vroeger. Alleen in het hoge noorden, zoals Lapland, is het anders. Daar dalen de lentetemperaturen, omdat er in de winter juist meer sneeuw valt door de hogere temperaturen en het smelten van de sneeuw in het voorjaar langer duurt.

In de rest van Europa zorgt niet alleen de globale opwarming mede voor de vroege lente, maar draagt ook de verstedelijking bij, omdat die voor een lokale opwarming zorgt. Stenen constructies in de steden beperken de uitstraling van warmte in het voorjaar, waardoor er minder nachtvorst optreedt. Een fenomeen dat niet onopgemerkt voorbijgaat doordat de bomen en planten in de stadsparken vroeger bloeien.

Half maart kun je al paardebloemen plukken, in plaats van half april

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234