Dinsdag 31/03/2020

lelijk Vlaanderen deel 4 het Gerechtsgebouw in Kortrijk

Het is niet omdat het gebouw transparant is (wat jargon is voor overmatig glasgebruik) dat de ziel van het gebouw ook transparant is. Dat is te doorzichtig. Zo werkt dat niet

Van schief tot skeef

Het Justitiepaleis in Brussel werd tussen 1866 en 1884 gebouwd volgens een ontwerp van architect Joseph Poelaert, die zijn tempel van de honderdveertig stijlen nooit afgewerkt zag. Hij overleed, krankzinnig, voor de mastodont voltooid was. Voor Vrouwe Justitia moest een groot deel van de volksbuurt De Marollen wijken. Huizen werden afgebroken, bewoners verjaagd en Poelaert eindigde zijn leven dan ook als baarlijke duivel. 'Schieven architect' of zelfs gewoon 'architect' is sindsdien een van de giftigste scheldwoorden die een Brusselaar in de mond kan nemen. Het Justitiepaleis zelf overleefde de heisa en tot op vandaag staat het megalomane gebouw dankzij zijn schaal en zijn verhoudingen buiten en binnen (de loebas is groter dan het Vaticaan!) symbool voor de absolute suprematie van de rechterlijke macht, die van op haar troon neerkijkt op het povere plebs en het schamele individu.

Tussen 1999 en 2002 verrijst het Gerechtsgebouw in Kortrijk, een ontwerp van Stéphane Beel, die wellicht in een Vlaamse toptien van architecten zou staan naast Jo Crepain, Robbrecht & Daem, Christian Kieckens, Marie-José Van Hee en andere coryfeeën. Het Gerechtsgebouw is vooral het eerste proefstuk van de nieuwe wind die door Justitie waait, het tegengewicht voor het Dutroux-debacle, dat het Belgische rechterlijke en politionele systeem in al zijn gescharrel, incompetentie en wereldvreemdheid te kakken zette, en het cadeautje van en voor Stefaan De Clerck, toen minister van Justitie, nu burgemeester van Kortrijk.

Ook dat architecturaal werkstuk is de hemel ingeprezen in de vakliteratuur. De zoektocht naar uiterste transparantie, gesitueerd aan een verheven plein als nieuw onafhankelijk hart van de stad, gaf volgens de kenners (u kent ze ondertussen ook al) aan het hardvochtige justitiebeest een menselijk, open en sereen gezicht. Je zou bijna domme dingen doen om eens in dit vriendelijke paleis, waarin iedereen zich welkom voelt, te mogen verblijven.

Ik zeg u: het zijn leugenaars, zij die u dat wijsmaken. Werp de handelaars van dat bedrog uit de tempel. Hak de handen af van de fotografen die alle mogelijke dirty tricks uithalen om niet te (moeten) tonen dat het plein zo dood is als een pier, dat het gebouw geprangd zit tussen een rangeerstation (kan interessant zijn als Justitie de kampen weer invoert), achtergevels van verwaarloosde panden en een zielloze straat op een zielloze afstand van het echte centrum. Niemand brengt de eerlijkheid op om te vertellen dat het paleis al even hautain is voor zijn buurt als zijn Brusselse voorganger, dat cool en clean zijn geen groter rechtvaardigheidsgevoel oplevert, dat er zelfs geen moeite is gedaan om de omgeving een ietsiepietsie proper te maken en wat groen aan te leggen.

Het is niet omdat het gebouw transparant is (wat dan weer jargon is voor het overmatig glasgebruik) dat de ziel van het gebouw, zijn echte betekenis, ook transparant is. Dat is te doorzichtig. Zo werkt dat niet. Stéphane Beel had zichzelf en zijn ontwerp moeten beschermen door een andere inplanting voor te stellen of door de nodige zorgvuldigheid voor de omgevingsaanleg te eisen. Hij heeft zijn morele plicht niet voluit laten spelen ondanks zijn sterke positie als architect. Maar ja, wie van ons kiest soms geen eieren voor zijn geld (of zoals hier, geld voor zijn eieren)? Moet elke architect altijd de wereld willen verbeteren?

De bouwheer, de federale Regie der Gebouwen, mag zich zo schuldig als de pest voelen. Wie op een slechte plaats een moeilijk gebouw neerpoot, wie een plein maakt dat alleen agorafobie op provincialistische schaal kweekt, wie honderdvijftig jaar na Poelaert nog altijd Vrouwe Justitia misbruikt om een machtsinstrument te produceren dat de zoekers naar gerechtigheid van hun sokken intimideert, die heeft ranzige boter op zijn hoofd. En met de nieuwe gerechtsgebouwen in Gent en Antwerpen zal het geen haar beter zijn. Telkens wordt een nationale of internationale architectuurvedette ingeschakeld om die volksverachting vorm te geven. Dit is een misdaad tegen de menselijkheid en de schuldigen moeten in hun eigen architecturale leugen veroordeeld worden. Tot het eeuwig wieden van het vuile onkruid aan de randen van het Gerechtsgebouw.

Filip Canfyn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234