Vrijdag 27/11/2020

Performance

Lekker lang dansen in het museum

'Work/Travail/Arbeid': dansen in cycli van 9 uur.Beeld Herman Sorgeloos

Festival Performatik, de Brusselse biënnale van de performance-kunst, heeft twee 'toptransfers' beet. Anne Teresa De Keersmaeker brengt in Wiels negen weken dans als expositie, terwijl beeldend kunstenaar Joëlle Tuerlinckx in het Kaaitheater een theatervoorstelling maakt.

Je kunt tegenwoordig geen museum bezoeken of je struikelt over een of andere performance of dansvoorstelling. Omgekeerd zoeken beeldend kunstenaars ook steeds vaker het theater op. Festival Performatik duikt al voor de vierde keer onder in dat artistieke grensverkeer. Op de affiche: topkunstenaars als Anne Teresa De Keersmaeker en Joëlle Tuerlinckx, maar ook beloftevolle nieuwkomers als Christian Bakalov.

Performatik ontstond op initiatief van het Kaaitheater, maar onder andere Wiels, Argos, Bozar, de Beursschouwburg en Passa Porta maken ondertussen ook deel uit van het team. Elena Filipovic, curator van Wiels, was van in het begin gewonnen voor het project.

In de jaren 1960 en 1970 doken de eerste performances op in musea. De laatste tien jaar lijkt die performance helemaal terug. Musea presenteren trouwens ook steeds vaker dans. Wat is er aan de hand?
Elena Filipovic: "De performance van de jaren 1960 en 1970 kwam voort uit de tegencultuur. Het was kunst die het museum in vraag wilde stellen, of zelfs de rug toekeren, om weer aansluiting te vinden bij het 'echte' leven. Dat bleek achteraf vaak een illusie. Maar die tijd liet wel een erfenis na: kunstenaars ontdekten dat live-actie in de beeldende kunst een even belangrijk medium kan zijn als andere 'nieuwe' media als video of installaties."

"Het is dus geen dans of theater. Iemand als Tino Sehgal werkt alleen met levende performers, maar noemt zijn werk toch nadrukkelijk beeldende kunst. Hij gaat met zijn 'acties' ook expliciet in dialoog met de geschiedenis ervan. Musea moeten wel volgen bij die onstuitbare ontwikkeling."

Beeld Herman Sorgeloos

Wiels gaat nu negen weken lang een werk van Anne Teresa De Keersmaeker presenteren. Zij is nochtans overduidelijk een choreografe. Hoe rijm je dat met het idee van performance?
"Anne Teresa is een van onze grootste supporters. Ze hield bijvoorbeeld veel van de tentoonstelling over Alina Szapocznikow. In 2009 raakten we aan de praat. De kiem voor 'Work/Travail/Arbeid' werd toen gelegd. Ik vroeg haar of ze zich kon voorstellen om een stuk zo uit te werken dat het tijdens de openingsuren van het museum permanent te zien zou zijn, zoals bijvoorbeeld ook het werk van Tino Sehgal tijdens de openingsuren van een museum permanent te zien is. Dus niet als een documentatie van het werk, of als een gastoptreden dat je op bepaalde uren kan zien."

"Zij begreep meteen wat een gigantische stap zo'n protocol betekent. In die situatie heeft ze veel minder controle dan in het theater. Er is niet langer een vast begin en einde. Licht en klank vallen niet totaal te sturen. Het gedrag van het publiek is helemaal onvoorspelbaar: blijven ze kijken of lopen ze na een halve minuut door, spreken ze de dansers aan of niet?"

Dat is verwonderlijk. Als choreografe zoekt Anne Teresa De Keersmaeker wel de grenzen op van wat kan binnen de dans, maar ze houdt zich wel aan de idee van een dansvoorstelling als een afgerond, precies geschreven werkstuk.
"Dat klopt. Ik probeer haar ook helemaal niet te dwingen in een format en een traditie die de hare niet is. Het werk dat ze hier toont, past volledig in haar eigen oeuvre. Een museum vraagt echter om een totaal andere omgang met het element tijd. Dat is het cruciale verschil met het theater. Dat fascineerde haar."

"Ze werkte toen aan 'Vortex temporum', en dat is nu net een stuk dat gebaseerd is op het condenseren en uitrekken van de tijd. Ze ging nadenken hoe ze de 55 minuten die dat stuk duurt, kon laten aanzwellen tot negen weken. Ze kwam tot cycli van negen uur, maar die worden nooit op exact dezelfde manier hernomen. Je zult het werk dus nooit in zijn geheel kunnen zien."

Het lijkt logistiek een ontzettende uitdaging.
"Dat is het ook, vooral omdat er niet alleen dansers maar ook livemuzikanten bij betrokken zijn. Maar dat maakt het ook zo spannend."

FESTIVAL PERFORMATIK 2015
Van 18/3 tot en met 29/3 in Kaaitheater en andere locaties in Brussel. www.kaaitheater.be

WORK/TRAVAIL/ARBEID
Tot 17/5 in Wiels, Brussel, wiels.org.
Reist daarna al zeker verder naar Tate Modern en Centre Pompidou.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234