Zaterdag 28/03/2020

Lekker Ierland bestaat

'Eerst dacht ik dat niemand zat te wachten op een kookboek over Ierland', geeft Yvette van Boven toe. 'Maar het zat al zo lang in mijn hoofd.' En nu is het er: Home Sweet Home. We trokken samen met de Nederlandse auteur naar haar geboorteland, op zoek naar de herkomst van al dat lekkers.

Op de plaats van afspraak in Schiphol is het niet lang zoeken naar Yvette. Ze is aanwezig, vrolijk, groot en warm en stelt me meteen aan iedereen voor. Haar man Oof, fotograaf van dienst, is nog groter dan zij. Wat heeft zo'n oer-Nederlandse vrouw met Ierland, vraagt een mens zich af. Haar ouders wilden in de jaren 60 graag wat meer vrijheid, weg uit het conservatieve Nederlandse milieu waarin ze opgroeiden, en namen de wijk naar Ierland. Yvettes moeder was toen pas 22 en ze kreeg er twee dochters, die opgroeiden in een klein dorpje ten zuiden van Dublin. "Mijn moeder had een hekel aan Hollandse kost, dat heb ik pas later leren eten." Mama Van Boven leerde koken van de mensen uit hun buurt, aan de voet van de Wicklow Mountains. "We aten elke dag drie gangen. Er was veel aandacht voor eten, en samen tafelen."

Yvette van Boven is in Nederland best wel bekend. Op de VPRO loopt elke week haar programma Koken met van Boven, dat ondertussen al aan het derde seizoen toe is. Ze trekt er telkens op uit om haar ingrediënten op te halen of te zoeken, en maakt er daarna in haar keuken thuis ambachtelijke en biologische gerechten mee. Daarnaast publiceerde ze al verschillende boeken. Home made was bij onze noorderburen een van de best verkochte kookboeken. Dit najaar verschijnt niet alleen Home Sweet Home, heel binnenkort komt ook nog het kerstboek Home Sweet Home Xmas eraan.

"Niemand weet dat je zo lekker kunt eten in Ierland", vindt Yvette. En dus neemt ze ons mee naar Dublin en omstreken, om het te laten proeven. "Dit land en zijn keuken hebben mij gevormd. Hier heb ik alles voor het eerst gedaan, een groot deel van mijn hart ligt hier. Ik ontspan zodra het vliegtuig landt in Dublin." Dat doen wij op datzelfde moment ook, maar dat heeft misschien meer te maken met de vertraging en de Ryanair-vlucht waarvan je nooit weet of ze wel doorgaat. Maar we zijn dan toch in de Ierse hoofdstad geraakt, en gaan meteen op pad, op ontdekking naar de mooiste plekken.

Yvette heeft haar vroegere buurjongetje, Paul, opgetrommeld. In de jaren 70 was Yvette in Pauls ogen een klein meisje, hij was twaalf toen zij zes was. Maar nu hebben ze nog altijd regelmatig contact. Tijdens de wandeling wijzen Paul en zijn vriend Brandon ons waar James Joyce geboren werd. Niet veel verder ligt het beroemde Temple Bar district, waar we even het Clarence Hotel binnenlopen, dat ooit eigendom was van Bono en U2-lead gitarist The Edge. Tegenover het chique hotel kunnen communisten dan weer terecht bij Connoly Books, Dublins oudste radicale boekenwinkel. Je vindt er bijvoorbeeld ook een poster van Karl Marx of een antifascisitische vlag.

Ondertussen vertelt Yvette hoe Dublin compleet veranderd is met de jaren en er vroeger erg verkommerd bijlag. Ook de keuken van het land is geëvolueerd. "Ieren zijn weer trots op zichzelf en op hun eten. Vroeger was de Ierse keuken een onderschoven kindje, nu liggen die smaken zo dicht bij ons. Iedereen móét de nieuwe Ierse kost leren kennen", besluit ze strijdvaardig en we stappen binnen bij Forest & Marcy, een kleine wijnbar annex buurtrestaurant dat ongeveer anderhalf jaar geleden opende. "Dit is nu eens het perfecte voorbeeld van hoe men hier nu het Ierse eten apprecieert." We kunnen alleen maar besluiten dat ze groot gelijk heeft, terwijl het ene gerecht na het andere op tafel komt. Van gefermenteerd aardappelbrood met bacon en kool, tot lam met ansjovis en hazelnootsaus, allemaal ongelooflijk verfijnd van smaak en presentatie. De nieuwe Ierse keuken mag er zijn. Vaut le voyage, zouden ze bij Michelin zeggen. "Nieuwe restaurants gaan hier vaak aan de slag met oude bereidingswijzen en met de mooie producten uit de streek." Iets wat Forest & Marcy perfect illustreert, op een innovatieve manier.

De volgende ochtend wil Yvette ons koste wat kost de prachtige oude bibliotheek van Trinity College tonen, de beroemde universiteit die Oscar Wilde en Samuel Beckett onder haar zonen telt. "Niet normaal, hoe mooi deze bib is", roept ze uit, en enkele andere bezoekers kijken al verstoord. Te midden van de oude boeken en manuscripten vertelt ze hoe ze als kind al bezig was met letters. "En ook nu nog schep ik een kinderachtig plezier in het kijken naar letters. Dat Book of Kells is zo mooi gemaakt!" Bij enkele oude foto's van Tinkers - zij reisden vroeger rond door Ierland met huifkarren, tegenwoordig in caravans - komen er veel herinneringen aan de zigeuners boven. "Eén keer per jaar kwamen ze op het veldje bij ons huis staan. Ze slepen onze messen en bedelden ook om melk. Eigenlijk vond ik ze een beetje griezelig. Melk was voor die mensen heel belangijk, ze vierden hun bruiloften met heel veel van dat goedkoop wit brood. Vandaar het woord wittebroodsweken", weet ze.

Het kookboekenvak zat er blijkbaar al van jongs af aan in, want de zusjes Van Boven hadden een fornuisje waarmee ze restaurantje speelden. Yvette maakte toen al zelf kookboekjes op kladpapier, die ze zelf aan mekaar naaide.

We laten Dublin achter ons en rijden richting kust. Onderweg vertelt Yvette nog verder over haar kindertijd. Omdat haar moeder een uniform verschrikkelijk vond én er belang aan hechtte dat haar dochters een gemengde school bezochten, ging ze als enige in de hele straat naar een protestantse school, waar er geen uniform was en veel tijd werd besteed aan creativiteit. "Ook thuis waren ze altijd bezig met tekenen, schilderen, dingen verzamelen of zelf kleren maken", herinnert buurjongen Paul zich nog.

Als vijfjarig meisje wandelde Yvette in haar eentje naar school. "Helaas is mijn oude dorp helemaal verpest door een lelijke shoppingmall." Daarom laten we haar geboorteplek links liggen en trekken naar Howth, het havenstadje op een schiereiland waar de Dubliners naartoe gaan om vis te kopen. Als ze dat al doen, want "de Ieren eten thuis weinig vis", weet Yvette. "Raar toch, terwijl het land langs alle kanten omringd is door de zee. Wellicht heeft het met status te maken, en wordt vis nog altijd geassocieerd met armoede." Better a small fish than an empty dish, zo keken de Ieren blijkbaar naar voedsel uit de zee.

Howth is een van de drie vissershavens in Ierland. Tussen de visserssloepen zwemmen vrolijk een reeks zeehonden rond, die zich geen bal aantrekken van de plensende regen. Oof haalt een emmertje vis in een van de vele viswinkels aan de haven, en probeert daarmee te zeehonden naar ons toe te lokken. Vaak zijn de meeuwen de zeehonden te snel af, en vangen ze de visjes met een scherpe duikvlucht nog voor ze in het water terechtkomen.

Comfort voor guur weer

Helemaal doorweekt vallen we binnen in restaurant Bloody Stream, waar het turfvuur brandt. "Het ruikt hier naar heimwee", verzucht Yvette. Bloody Stream is een typische pub met weinig licht, lage plafonds, een haardvuur, veel hout. Lekker ouderwets en gezellig. Helemaal wat je nodig hebt op zo'n gure dag. Op tafel verschijnen gigaporties comfortfood: fishcakes, chowder, fish pie en fish and chips. Veel te veel om op te krijgen, maar "vragen om kleine porties werkt niet bij de Ieren, ze vinden kleine porties serveren onbeleefd".

Het eten is overheerlijk, en illustreert even goed waar het om draait in Home Sweet Home. Yvette: "Ik houd zo van comfortfood, van dat eten dat je met een lepel kunt eten." Ze heeft trouwens ook een zwak voor bonen, vindt het heerlijk om overal bonen te zoeken of zelf te verbouwen in haar tuin, net als linzen en erw- ten. "Ik heb paars-met-witte snijbonen, tuinbonen... en ik verzamel alle gedroogde bonen in zakjes in een kist." En vervolgens, dat heb je dan als je met foodies aan tafel zit, krijgen we een discussie over hoe je het best een tompoes eet: eerst de bovenkant of niet? Of nog: laat je het lekkerste tot laatst op je bord liggen?

Na de overdadige lunch willen we even 'uitbuiken' bij een wandeling over de kliffen, maar het weer is zo slecht dat we geen hand voor onze ogen zien. Tijdens de rit terug vraag ik Yvette waarom ze uiteindelijk terug naar Nederland gingen. "Mijn vader wou terug. Eerst zijn wij nog met zijn drieën hier gebleven, maar uiteindelijk zijn ook wij teruggekeerd toen ik elf was. Mijn moeder vond het vreselijk om Ierland achter te laten, en heeft nog altijd heimwee." Ondertussen rijden we over een landengte die Howth met het vasteland verbindt en zien hoe het water zich ver heeft teruggetrokken. "Als kind vond ik het leuk om dan in die poeltjes krabbetjes en garnalen te vangen. Op die brede kuststroken liggen de kokkels vaak voor het oprapen, en dus is het ook geen wonder dat zowat het beroemdste lied over Dublin ('Molly Malone') - behalve over Molly - ook over kokkels gaat."

In Dublin's fair city, where the girls are so pretty

I first set my eyes on sweet Molly Malone

As she wheeled her wheel-barrow

Through the streets broad and narrow

Crying cockles and mussels, alive, alive-O!

Home Sweet Home, Yvette van Boven, fotografie Oof Verschuren, Fontaine Uitgevers, 29,95 euro

hier kun je zalig eten en drinken

Restaurant Forest & Marcy, Dublin, forestandmarcy.ie

Restaurant Bloody Stream, Howth, Bloodystream.ie

Bar The Stag's Head, iconische pub waar veel films werden opgenomen, 1 Dame Court I off Dame Street, Dublin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234