Zondag 20/06/2021

Leiden omarmt het koningsduo

Als student reed hij er zijn auto dronken de gracht in en hij komt er nog elke vier weken zonder fout naar de Bijbelclub. De Morgen trok naar Leiden en sprak er met de mensen die vandaag wonen, bidden, studeren en zuipen op de plekken waar prins Willem-Alexander dat deed. 'We vinden het gewoon enorm leuk.'

Sociëteit Minerva is een 'besloten vereniging', zoals de plaatjes op de zware voordeuren waarschuwen. Het imposante clubhuis van de elitaire studentenvereniging, anno 1814, is net gepoetst. Er liggen nog restjes spoelwater op de brede houten trappen. Die geur van schraal bier gaat er wellicht nooit meer uit.

Beatrix was hier lid bij de toen nog aparte meisjesvereniging. Willem-Alexander sloot zich aan tijdens zijn studie geschiedenis. Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de NAVO, en talloze huidige en ex-ministers gingen hem voor.

Praeses Pepijn van Ham, een 21-jarige student fiscaal recht, ontvangt in driedelig kostuum met strak gestropte das. "Dat hoort zo als bestuurslid. We zijn hier nogal traditioneel. Straks, op de borrel, staat iedereen hier in pak." Van Ham wil wel commentaar geven, maar uitdrukkelijk uit eigen naam. De leden van de koninklijke familie worden enorm gewaardeerd, "als publieke figuren, die vanuit een soort onbereikbaarheid net heel meelevend zijn", zegt hij. "Ik heb alle vertrouwen in Willem-Alexander, en Máxima vind ik erg oprecht. Een steun in moeilijke tijden."

En een grote uitgave in moeilijke tijden? Tijden waarin de overheid zo zwaar bespaart dat het collegegeld fors omhoog gaat en steeds meer studenten hun leningen niet meer kunnen betalen? Hij moet lachen. "Dat vind ik nou zo grappig dat jullie daar zo over denken. Wij vinden het gewoon enorm leuk."

Leiden is het Leuven van Nederland. De Nederlandse universiteit is nog ouder, de studentenaanwezigheid prominenter, het stadscentrum met haar schattige grachten, ophaalbruggen en, jawel, een molen, kleiner. Eén zo'n grachtenhuis, op de Rapenburg 116, drie etages hoog en twee vensters breed, was de studentenwoning van Willem-Alexander, een paar vrienden en zijn bodyguard. Na zijn afstuderen ('met genoegdoening', een 7,5 dus, in 1993) werd het weer verkocht. Op nummer 52 woonde Emily Bremers, het burgermeisje waar hij een paar jaar een relatie mee had, en die Beatrix volgens zijn biografen als een koningin onwaardig zag.

De huidige bewoonster, een rijpe dame met grijsblond haar in een paardenstaart, goud aan oren, vingers en polsen en groenomlijnde ogen, wil niet met naam en toenaam in de krant. Ze is erg "koninklijk gezind", zegt ze. "Ik hoor van vriendinnetjes uit Wassenaar (chique gemeente in de buurt van Den Haag waar Willem-Alexander met zijn familie woont, SVL) dat de kinderen gewoon naar school gaan en Máxima ook op straat loopt. Wat een heerlijk mens."

Hermelijnen mantel

Een stralende koningin met een kroon op het hoofd in een hermelijnen mantel, met aan haar arm een gedrongen man in een slobberig zwart pak. Op de eettafel van Anjo Clement ligt de Volkskrant opengeslagen op de pagina met deze cartoon waarop Máxima letterlijk boven haar gemaal uittorent.

Hier gaat het om, zegt hij. "Een wat dommige jongen naast een vrouw met blonde haren en een stralende glimlach die hem letterlijk naar de kroon steekt. Zij zal hem uit de wind moeten zetten." Clement woont op een paar honderd meter van de plek waar de prinselijke student op 21 mei 1988 met zijn wagen uit de bocht en het kanaal in vloog. Het snel aangebrachte plakkaat met 'Prins Willem-Allexanderkanaal' bleef slechts tien uur onopgemerkt hangen.

Clement is voorzitter van het Nieuw Republikeins Genootschap, dat sinds het aanzwengelen van de Oranjegekte wekelijks honderd nieuwe leden registreert. We zijn nog maar met 1.400, zegt hij bescheiden. "Te weinig om politieke druk uit te oefenen."

Een onderzoek van Nederlands opperpeiler Maurice de Hond wees vorig jaar uit dat 20 procent van de bevolking monarchist is, een verrassende 20 procent republikein en 60 procent onbeslist. "In die vijver willen we vissen. We doen niet aan Oranje-bashen." Tegen emotie kun je niet winnen, zegt hij. "Daar helpen geen rationele argumenten."

Hij heeft er nochtans genoeg: een niet-gekozen staatshoofd wijst een niet-gekozen regeringscommissaris aan die de lijst mag opstellen waaruit kandidaat-burgemeesters geselecteerd worden. "Ik zou het in Leiden dus wel kunnen vergeten." Dat niet-gekozen staatshoofd voert elke maandag een vertrouwelijk gesprek met de premier. "We mogen zelfs niet weten of ze koffie of thee drinken. Ze heeft dus wel degelijk macht." De koningin rijdt, vliegt, vaart, woont en werkt gratis. "Ondanks een geweldige toelage en een enorm kapitaal. En Nederland pikt dat allemaal."

Met Willem-Alexander zal dat niet anders zijn, vreest hij. Ondanks bedenkelijke aankopen van villa's in Mozambique en Griekenland en zijn steun aan een schoonvader die diende onder de Argentijnse dictator Pinochet. "Hij zal de functie veel ceremoniëler invullen dan zijn moeder. Ook al beweert hij het tegendeel."

Kan een stem glunderen? Die van dominee Carel ter Linden bewijst van wel. Aan de telefoon zegt de man die Máxima en Willem-Alexander in de echt verbond, en die de vierwekelijkse Bijbelclub van de prins voorzit, dat de nieuwe koning het fantastisch gaat doen. "Hij is enorm gegroeid in inzicht en kundigheid. Hij heeft veel in zijn mars." Hij looft "de bijzondere uitstraling", van Máxima. "Ze kan overal een feestje van maken. Ik hoop dat ze die spontaniteit kan behouden. Maar hij zal nooit in haar schaduw staan. Hij zal het voortouw nemen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234