Dinsdag 27/10/2020

EK2016

Legt het sociaal protest na Frankrijk ook het EK plat?

Oproerpolitie probeert de bezetting van een ­raffinaderij in Douchy-les- Mines te beëindigen.Beeld AFP

De toenemende sociale onrust in Frankrijk bedreigt zowel de praktische organisatie als de bescherming van het Europees kampioenschap voetbal. Zowel veiligheidsexperts als de Europese voetbalbond UEFA reageren bezorgd, maar vakbonden en regering drijven hun conflict alleen maar verder op de spits.

Als op 10 juni om 21 uur in het Stade de France de aftrap wordt gegeven van de openingswedstrijd van het EK, Frankrijk-Roemenië, is de kans groot dat er in de tribunes lege zitjes te zien zijn. De afwezige supporters riskeren dan nog voor gesloten metrostations aan de andere kant van Parijs te staan door een staking van het hoofdstedelijk openbaar vervoer (RATP), of ergens in de file op de périphérique, waar boze vrachtwagenchauffeurs enkele op- en afritten blokkeren. Nog een andere groep fans kan in het zicht van het Stade nog altijd staan te wachten achter een politieversperring omdat een hondenpatrouille een verdacht pakket heeft ontdekt, vlak bij de plaats waar op 13 november een zelfmoordterrorist zich opblies. Het duurt lang voor de ontmijningsdienst ter plaatse is, want overbevraagd kampen ze met een personeelstekort.

Een worstcasescenario? Niet meer sinds deze week. De vakbonden dreigen de chaotische protesten tegen de omstreden arbeidswet van de Franse regering te verlengen tot tijdens het EK. De buitenlandse supporters die van plan waren om een vakantie te koppelen aan een mooie wedstrijd mogen zich nu al verwachten aan transportellende.

De kleinlinkse Confédération générale du travail (CGT) zal vanaf donderdag 2 juni oproepen tot stakingsgolven bij het Parijse openbaar vervoer, waarna van vrijdag 3 tot zondag 5 juni het gemeenschappelijk vakbondsfront van de luchthavens het werk wil neerleggen. De spoorbonden overwegen actie op 8 en 9 juni, amper twee dagen voor de eerste aftrap. Truckers die verbonden zijn aan de vakbond Force Ouvrière dreigen ook met wegblokkades. De veertiende is er een nationale betoging.

Geen wonder dat de organisatoren en Franse beleidsmakers met de handen in het haar zitten. De sociale onrust dreigt niet alleen de goede werking in de war te sturen van het EK, waar voor de 51 wedstrijden samen 2,5 miljoen toeschouwers worden verwacht. Ze wordt stilaan ook een veiligheidsprobleem. Oververmoeide politieagenten dreigen door hun permanente ontplooiing letterlijk de ogen niet open te kunnen houden voor terreurdreigingen van Islamitische Staat (IS/Daesh) of Al Qaida.

"De meeste agenten hebben geen dag kunnen recupereren sinds de massa-aanslagen van 13 november vorig jaar. Ze zijn extreem zenuwachtig. We riskeren ongevallen", zegt ook de Franse veiligheidsexpert Claude Moniquet (ESISC Brussel). "Ze kunnen tijdens een vermoedelijke dreiging te traag reageren, of net te snel. Wie maanden aan een stuk werkt zonder rust en onder hoge stress kan vermoeidheidsfouten maken."

Opbouw van een fanzone in Parijs. Die zijn onverantwoordelijk volgens ­sommigen.Beeld REUTERS

Chaos aan Stade de France

Een voorproefje kregen de Fransen vorig weekend te zien tijdens de bekerfinale van Olympique Marseille tegen Paris Saint-Germain. De ingangen van het stadion werden tot een minimum beperkt om 80.000 toeschouwers te fouilleren. Lange rijen waren het gevolg. In het gedrum klommen supporters over dranghekken uit vrees te worden platgedrukt. De politie begreep niet dat ze vreesden voor hun fysieke veiligheid maar dacht dat het om amokmakers ging. Er werd traangas afgevuurd, wat de paniek vergrootte. Controleurs lieten daarop sneller mensen het stadion in, waardoor projectielen, vuurwerk en rookbommen toch aan hun aandacht konden ontsnappen. OM-supporters stichtten zelfs brandjes.

Met andere woorden: de zelfmoordterroristen die op 13/11 niet binnen waren geraakt hadden dat nu wel kunnen doen.

De staatssecretaris voor Sport, Thierry Braillard, bezwoer dat de nodige lessen zullen worden getrokken voor het eerste EK-fluitsignaal weerklinkt. "Alles wordt gecorrigeerd", zei hij aan het blad Marianne, en hij relativeerde de problemen van de bekerfinale: "een kwestie van foute bewegwijzering."

Maar minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve erkende dat er 'disfuncties' zijn vastgesteld, ook bij de private veiligheidsdiensten in het stadion. Vooral dat baart zorgen, omdat privébewakers mee verantwoordelijk zullen zijn voor de organisatie van de zogeheten fanzones: open ruimtes in de grootsteden waar supporters zonder tickets op grote schermen naar het EK kunnen kijken. Er worden dagelijks 92.000 mensen verwacht op de Champs de Mars in Parijs, 80.000 op de stranden van Prado in Marseille en 62.000 op het Quinconces-plein in Bordeaux. David Douillet, een ex-wereldkampioen judo die nu politicus is voor Les Républicains, noemde de organisatie van deze zones in de huidige omstandigheden begin deze week 'onverantwoordelijk'. "Het wordt Islamitische Staat op een presenteerblaadje aangeboden", zei hij, verwijzend naar de luttele 350 privébewakers die voorzien zijn in Parijs.

Veiligheidsexpert Moniquet nuanceert wel. "De politie zal aan de fanzones uiteraard ook massaal aanwezig zijn. De ervaring leert ook dat grote supportersevenementen makkelijker te beveiligen zijn op één plek dan vele aparte bijeenkomsten op verschillende plaatsen in de stad."
De dreiging op het EK van Daesh (zoals de Fransen IS benoemen) noemt Moniquet moeilijk in te schatten, omdat onvoorspelbaarheid hun kenmerk is. "We zijn altijd verrast geweest door aanslagen. We stellen vast dat hun groepen altijd hebben toegeslagen op een moment dat we ze niet verwachten. We verwachten ze nu wel op het Europees kampioenschap maar ze kunnen evengoed toeslaan net voor of net na het EK, of zelfs ergens anders in Europa."

De vakbonden maken het volgens hem wel onnodig complex om de terreurdreiging het hoofd te bieden. "De wanordelijke acties verergeren de veiligheidsproblematiek. Staken tijdens het EK vind ik gevaarlijk. Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen."

De Franse bekerfinale tussen Olympique Marseille en Paris Saint-Germain vorig weekend was een rampzalige opwarming voor het EK.Beeld EPA

Bij de vakbond Force Ouvrière vertelde een woordvoerster ons gisteren dat zij wel van plan zijn rekening te houden met het wedstrijdschema van het EK. "Op dit ogenblik is er maar één officiële nationale betoging van het gemeenschappelijk vakbondsfront voorzien tijdens het EK, op 14 juni. We kozen bewust die dag omdat er dan géén wedstrijden zijn in Parijs."

Tegelijk erkent ze dat sectoriële acties, voorafgaand aan het EK, een langdurige impact kunnen hebben. "De raffinaderijen staken nog steeds, waardoor de brandstofschaarste groot is. Dat kan nog een tijd duren. We weten niet hoe dit zal evolueren. Er is momenteel géén overleg met de regering terwijl er overleg nodig zal zijn om de acties te stoppen."

De Franse premier Manuel Valls blijft ­voorlopig onwrikbaar. Hij gaf gisteren zelfs het bevel om de blokkades van raffinaderijen manu militari te stoppen. In Douchy-les-Mines, in het noorden van het land, maakte de oproerpolitie een einde aan de blokkade van een brandstof­depot. De regering besliste ook strategische reserves aan te spreken opdat levensnoodzakelijke bevoorradingen niet in het gedrang worden gebracht.

UEFA: 'diverse scenario's'

Op het hoofdkwartier van de Europese voetbalbond UEFA in Genève wordt de situatie op de voet gevolgd. "Of we bezorgd zijn? Natuurlijk zijn we bezorgd", zegt een woordvoerster, maar de later toegestuurde antwoorden op onze vragen sussen diplomatisch.

"Sinds meer dan drie jaar werkt Euro 2016 SAS, dat verantwoordelijk is voor de finale fase, nauw samen met de Franse overheid om het tornooi veilig te laten verlopen. We zijn er van overtuigd dat alle noodzakelijke maatregelen genomen worden", klinkt het. "Met het terreurrisico wordt al rekening gehouden sinds het begin van de kandidatuur."

De stakingen zorgen in de laatste rechte lijn naar de middenstip wel voor koortsachtig overleg. "UEFA staat in permanent contact met de Franse overheid en de gaststeden." Zonder nog in details te treden zegt de voetbalorganisatie "te werken aan diverse scenario's in het geval er stakingen zouden plaatsvinden tijdens het tornooi, vooral in de steden waar de wedstrijden van het EK plaatsvinden".

Voor de teams en supporters zit er voorlopig niets anders op dan zich goed te informeren over vakbondsacties en mobiliteit. Op hun traject houden ze beter nu al rekening met langdurige verlengingen.

Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234