Maandag 26/07/2021

InterviewLudivine Dedonder

Legerminister Dedonder over de zaak-Jürgen Conings: ‘Er bestaat zoiets als gezond verstand’

Minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS): ‘In het verleden heeft men misschien te veel getolereerd. Als nieuwe minister wil ik duidelijk zeggen: het stopt hier en nu.’ Beeld Thomas Sweertvaegher
Minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS): ‘In het verleden heeft men misschien te veel getolereerd. Als nieuwe minister wil ik duidelijk zeggen: het stopt hier en nu.’Beeld Thomas Sweertvaegher

De 28 Belgische militairen die gekend zijn wegens hun rechts-extremistische sympathieën worden voortaan ver weggehouden van wapens. Dat benadrukt minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS). ‘Ik wil zo’n risico nooit meer lopen.’

Vrijdagmiddag. Jürgen Conings is al vier dagen op de vlucht. Meer dan 400 politiemensen en soldaten blijven het Limburgse natuurpark Hoge Kempen doorzoeken: zonder resultaat.

Minister Dedonder zucht: “Ik kan alleen maar hopen dat we die man snel vinden. Hij is een getraind sluipschutter. Het is dus geen gemakkelijke opdracht.” Ook zij wordt streng bewaakt. Voor haar kabinet in Brussel staan twee enorme jeeps geparkeerd. Al wil ze hier zelf liever niet te veel over kwijt. “De situatie is verontrustend, maar ik word niet specifiek geviseerd.”

Wat dacht u toen u maandag het nieuws kreeg over Conings?

(Dedonder trekt grote ogen en laat haar mond open vallen) “Verbazing. En al snel de vraag die iedereen zich nu stelt: hoe is het mogelijk dat zo iemand, die gekend is bij de militaire inlichtingendienst ADIV en op de lijst van anti-terreurorgaan OCAD staat, nog aan wapens raakt?”

Beantwoordt u die vraag eens.

“Een sluitend antwoord kan ik voorlopig niet geven. Ik heb maandag meteen drie interne onderzoeken opgestart. Eén toegespitst op ADIV: is de opvolging van Conings correct verlopen? Hij stond al sinds 2019 op de radar. Eén toegespitst op de hr-dienst: hoe kan het dat deze militair, ondanks zijn profiel, een job kreeg waarin hij met wapens omging? En nog één algemeen door het Inspectoraat-Generaal. Tegen woensdag verwacht ik de resultaten op mijn bureau.”

De feiten lijken helder: er is vreselijk geblunderd.

“We zullen zien, ik wacht af. Wat ik al kan zeggen, is dat Conings wel degelijk opgevolgd werd door zijn oversten in Leopoldsburg en ADIV, maar dat zijn gedrag niet als ‘abnormaal’ werd beschouwd. Daarom vond men het niet nodig om hem uit het wapendepot te weren.”

Een blunder dus.

“Er is een verkeerde inschatting gemaakt. Het is vandaag niet zo dat wanneer een militair zijn veiligheidsmachtiging verliest, zoals in het geval van Conings, dat die dan sowieso geweerd wordt uit een wapendepot. Dat staat nergens in de regels. Tegelijk bestaat er wel zoiets als gezond verstand. Als een militair geseind staat als een mogelijk gevaarlijke extremist, dan moet je hier naar handelen.

“Ik heb daarom legerbaas Michel Hofman gevraagd om de 28 militairen die vandaag gekend zijn bij ADIV om hun rechts-extremistisch gedachtegoed voortaan weg te houden van wapens, vertrouwelijke informatie en gevoelig materieel. Ik wil zo’n risico nooit meer lopen.”

Wist u voor maandag wie Jürgen Conings was?

“Neen, ik had nog nooit van hem gehoord. Zelfs niet toen hij als enige militair in februari op de OCAD-lijst terechtkwam. Opnieuw: een ernstig probleem, dat ik wil bekijken.”

Dedonder: ‘Ik heb gevraagd om de 28 militairen die vandaag gekend zijn bij ADIV om hun rechts-extremistisch gedachtegoed voortaan weg te houden van wapens.’ Beeld Thomas Sweertvaegher
Dedonder: ‘Ik heb gevraagd om de 28 militairen die vandaag gekend zijn bij ADIV om hun rechts-extremistisch gedachtegoed voortaan weg te houden van wapens.’Beeld Thomas Sweertvaegher

U verklaart de oorlog aan de extremisten in het leger. Hoe wilt u dit aanpakken?

(Nadrukkelijk) “Er is in het leger geen plaats voor extremisten, fascisten, racisten of seksisten. We kunnen perfect zonder die types. Een belangrijke stap is de uitbreiding van de screenings van militairen. Niet alleen bij de start van hun loopbaan maar ook tijdens hun carrière. Dat is een enorme klus, maar ik denk dat het heel hard nodig is. Daarnaast wil ik het systeem van de veiligheidsmachtigingen herbekijken. De regels daarrond moeten verder op punt gezet worden.”

In 1997 al waarschuwde minister Jean-Pol Poncelet voor ‘de bruine pest’ in het leger.

“Dat weet ik. In het verleden heeft men dat soort gedrag misschien te veel getolereerd. Als nieuwe minister van Defensie wil ik duidelijk zeggen: het stopt hier en nu. Tegelijk verzet ik me tegen het beeld van het leger als een clubje fascisten. Het zijn duizenden mensen die dag in dag uit hun uiterste best doen voor ons land, bijvoorbeeld in de strijd tegen het coronavirus.”

In het parlement beschuldigde u N-VA ervan ‘de haat aan te wakkeren’.

“Je kan toch niet om de vaststelling heen dat extremisme in opmars is in onze samenleving en dat sommige politieke partijen daarin een rol spelen? De haat tegen elkaar wordt aangewakkerd met een populistisch discours. Dat terwijl onze samenleving net solidariteit nodig heeft.”

Acht u zich verantwoordelijk voor de zaak-Jürgen Conings?

“Ik ben de politiek verantwoordelijke, maar ik denk niet dat mij iets te verwijten valt. Toen ik in oktober begon, heerste er chaos in mijn departement. Ik probeer weer orde te scheppen.”

Speelt het geldtekort van het leger een rol in deze zaak?

“Ja en nee. De jarenlange besparingen op de werking van het leger, ook onder de regering-Michel I, hebben zeker hun tol geëist. Ik denk dan aan het aantal mensen bij ADIV die extremisten opvolgen. Dat zijn er te weinig. Tegelijk zijn de financiële problemen niet de enige verklaring.”

Na de brand in Brecht staat het leger opnieuw met de broek op de enkels.

“Als minister van Defensie wil ik een nieuwe wind laten waaien door het leger, maar dat gaat niet op één- twee-drie. De komende jaren zal ik fors investeren in het personeel en tegelijk de facturen van de bestellingen van Michel I afbetalen (onder meer voor de nieuwe F-35's en landvoertuigen, JVH). Dat is niet evident. We zijn nog aan het puzzelen, maar ik doe mijn best.”

Dedonder: ‘Een belangrijke stap is de uitbreiding van de screenings van militairen. Niet alleen bij de start van hun loopbaan maar ook tijdens hun carrière.’ Beeld Thomas Sweertvaegher
Dedonder: ‘Een belangrijke stap is de uitbreiding van de screenings van militairen. Niet alleen bij de start van hun loopbaan maar ook tijdens hun carrière.’Beeld Thomas Sweertvaegher
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234