Dinsdag 20/10/2020

Leger internationale journalisten strijkt in Brussel neer voor nieuwe 'Asterix'

Albert Uderzo: 'Als ik ermee stop, zullen er geen Asterix-strips meer verschijnen'

Het geheime wapen en de hemel die op ons valt

Toverketels, everzwijnen, ogenschijnlijk vederlichte menhirs, vechtpartijen met vissen, een enerverende bard en Romeinen die in de pan worden gehakt door de Gallische versie van de dikke en de dunne. Het is weer zover: op 14 oktober verschijnt de nieuwe Asterix. De zorgvuldig georkestreerde hype lokte gisteren zo'n vijfhonderd journalisten van over de hele wereld naar Brussel. Nadat de afgelopen dagen de Asterix-postzegel, het Asterix-vliegtuig en de Asterix-munt werden onthuld, onthulde tekenaar Uderzo zelf gisteren de titel van het nieuwe album. Maar de inhoud blijft top secret. Verslag van op de eerste rij.

Door Geert De Weyer

'Asterix zal nooit zo universeel worden als Mickey Mouse. Daarvoor is hij veel te Europees. Geen toverdrank die daar verandering in kan brengen." Die jarenoude opmerking van Alberto Uderzo is geheel waar, maar of de Franse tekenaar er echt nog van wakker ligt, is zeer de vraag. Immers, het nieuwste, 33ste Asterix-album verschijnt in een oplage van acht miljoen exemplaren (waarvan 450.000 in het Nederlands). Daardoor is het meteen de bestverkochte Europese stripreeks.

De door uiterste geheimhouding aangezwengelde hype lokte zo'n vijfhonderd journalisten van over de hele wereld naar de Brusselse Solvay-bibliotheek. Zelfs Israël zond een cameraploeg. Enkel de titel zou bekendgemaakt worden, de inhoud blijft in de kluis tot op de releasedag. Sterker, Uderzo werd er naar verluidt contractueel toe verplicht niets over de inhoud te lossen. De pers kan tot 14 oktober enkel beschikken over zes nietszeggende plaatjes.

Na 20 minuten dankbetuiging aan sponsors en medewerkers mocht Uderzo eindelijk, bijgestaan door Richard Strauss' bombastische 'Also sprach Zarathustra', de titel van het nieuwe album onthullen. Op een groot scherm vooraan in de zaal verschenen de cover van de Franse en de Nederlandse editie. Voor Le ciel lui tombe sur la tête vond de Nederlandse vertaler niets beters dan Het geheime wapen. Dat leidde meteen al tot consternatie bij Nederlandstaligen. In het vraaggesprek later brachten die even Uderzo aan het wankelen: waarom werd de Franse titel niet gewoon vertaald? "Omdat die uitdrukking niet bestaat in het Nederlands?", probeerde de auteur nog. Het hoofd van uitgeverij Albert René nam het vliegensvlug van hem over en verzekerde het publiek dat de vertaler erop stond de titel te veranderen. Het geroezemoes gaf aan dat die vertaler, ook contractueel gebonden aan absolute geheimhouding, zich de eerstkomende dagen beter niet laat horen of zien. "Niet mijn schuld", riep Uderzo nog.

Wie veronderstelde dat de cover ook maar iets van de inhoud zou prijsgeven, kwam bedrogen uit. Donderwolken pakken zich op het album samen boven Asterix en Obelix. Het geelbesnorde titelpersonage slaat met zijn blote vuist een eigenaardige blikseminslag weg. "De titel kan je al een idee geven", zei Uderzo. "Zonder het verhaal te verklappen kan ik zeggen dat men in die tijd angst had van één iets, namelijk dat de hemel op hen zou neerdalen."

Uderzo was de eerste om op te merken dat de cover erg leek op die van het allereerste album. Ook daarop mept Asterix op de voorgrond iets weg (toen een Romein) terwijl Obelix, net als op het nieuwe album, wat in de achtergrond verdwijnt. Het begin en het einde van de dappere Galliër? De auteur lacht de vraag minzaam weg. "Dat is niet mijn bedoeling, echt niet. Als ik een goed idee heb - en dat is niet zo vanzelfsprekend na zoveel albums - ga ik er voor. Weet je, na tien albums hadden René Goscinny en ik al het idee dat er niets meer te vertellen viel. Nadien maakte hij er nog veertien. Ik heb er nu acht geschreven. Dat begint te wegen. Ik heb vier jaar aan dit album gewerkt, en over nog eens vier jaar word ik 82 jaar. Enkel als het leuk blijft, ga ik verder."

Wel ging hij ditmaal dieper in op een eventuele voortzetting van de reeks na zijn overlijden. Uderzo nam ruim de tijd om uit te leggen dat hij Asterix en co. mee het graf in neemt. "Ik denk dat Goscinny dat ook gewild zou hebben", merkte hij op. "Het klinkt misschien pretentieus, maar als ik stop, verschijnt Asterix niet langer als strip, al sluit ik niet uit dat de figuur op andere manieren nog van zich zal laten horen. De ervaring leert dat strippersonages die in andere handen overgaan niet altijd werken. Elke eerdere poging waarin anderen een titel trachtten voort te zetten, resulteerde er na verloop van tijd in dat ze er toch hun eigen ding mee deden. Dat kan de hele reeks schade toebrengen. Bovendien wil ik niet dat de lezers ontgoocheld raken over Asterix.

"Men zegt dat Asterix een instituut is, dat alles na mijn dood goed zou worden opgevolgd, maar succes moet je verdienen. Commerciële belangen mogen geen motieven zijn om Asterix verder te zetten. Je moet respect hebben voor de lezer, en uiteraard voor je eigen werk." Insiders beweerden later dat de gespannen verstandhouding tussen de rechthebbenden aan de basis ligt van die uitspraak die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.

Op vragen over de inhoud van het album ging Uderzo niet in. Een grijns kon er nog af voor de journalist die vroeg of het olijke duo naar Japan afzakt. De persmap vermeldt immers dat een van de personages sushi naar binnen werkt. "Nee, dit is het eerste album waarin Asterix en Obelix niet reizen", klonk het. "Deze keer gaat het er anders aan toe." Uderzo liet ook verstaan dat zijn reeks historisch plausibel moet blijven. "Er zijn kinderen die vragen waarom we Asterix niet naar de maan laten reizen en zo, maar je moet het binnen zijn context houden."

Dat antwoord hield een Israëlische tv-reporter niet tegen om te vragen of Asterix ooit naar het beloofde land zou trekken en of Asterix en Obelix op 29 mei jongstleden non of oui zouden hebben gezegd tegen de Europese grondwet. Uderzo reageerde zoals hij dat soort vragen altijd verorbert, met de opmerking dat politici al decennialang Asterix aan politiek trachten te koppelen. "Ons doelpubliek zijn kinderen", zette hij de puntjes op de i. "Het is gevaarlijk en zelfs crimineel om kinderen met politieke ideeën op te zadelen. Dan ga je terug naar de tijd van Hitler en Mussolini."

Uderzo wil rechtse noch linkse ideeën in zijn strip onderbrengen. "En ik denk dat Goscinny hetzelfde zou hebben geantwoord." Experts en opportunisten meenden in de vorige verhalen verwijzingen naar het huidige politieke klimaat te kunnen puren. "Daar doen we niet aan. Ik bemoei me er niet mee." Evenmin kreeg je een antwoord op de vraag welke bekende mensen, en misschien politici, in het nieuwe verhaal voorkwamen. "Maar uiteraard duiken ze erin op."

De beste vraag kwam misschien wel van een Belgische journalist die verwoordde wat het merendeel van de tot de nok gevulde zaal dacht: of je niet beter een persconferentie organiseert op het moment dat je over de inhoud mag spreken. "Het is mij gevraagd om dit te doen", klonk het schouderophalend. Opnieuw nam de uitgever het over, met een vaag antwoord over de bekendmaking van de titel, de expo en de festiviteiten rond de Grote Markt.

Veel journalisten, vooral uit België en Nederland, voelden zich gegijzeld. Interviewafspraken werden niet nagekomen, de opening van de expositie vond pas laat plaats en de belangrijkste activiteiten en bijbehorende persconferenties werden zo verspreid dat de uitgeverij zich verzekerd ziet van minstens enkele dagen exposure. En vanaf 14 oktober kan Uderzo opnieuw talloze interviews verwachten, want pas dan mag hij contractueel praten over het verhaal.

De hype heeft ondertussen gewerkt. Iedereen is op de kar gesprongen, moest misschien wel op de kar springen. 'Want als jullie het doen, doen wij het ook.' Het is wellicht de grootste striplancering in de geschiedenis. De volledige Franse oplage, 3.178.000 albums, verschijnt trouwens genummerd, volgens Uderzo "uniek, maar moeilijk te verwezenlijken". Op de vraag wat daar de meerwaarde van was, bleef de auteur het antwoord schuldig. "Geen idee." Rare jongens, die Fransen.

Alain Delon speelt Julius Caesar

Uderzo was formeel gisteren: Er komt een derde Asterix-film, maar de zaak is nog niet helemaal beklonken. In eerdere interviews had de auteur zich eerder negatief uitgesproken over de vorige verfilmingen. Nu slikte hij zijn woorden weer in. "Ik was niet ontgoocheld, ik vond die films fantastisch. Ze hebben wereldwijd 24 miljoen bezoekers naar de bioscoop gelokt, maar ik was bang dat het publiek bij een derde film zou afhaken. We weten allemaal dat vervolgfilms vaak kwaliteitsverlies inhouden."

Eerdere berichten in de pers als zou het script goedgekeurd zijn, ontkende hij. "Strips en films zijn twee aparte media. Ik wil vermijden dat de levensechte personages een sideshow op zichzelf worden en op die manier het oorspronkelijke personage schade toebrengen."

Ook over de acteurs is nog niets beslist. Het ziet er goed uit voor Benoît Poelvoorde, maar het contract met die andere Belg, Jean-Claude Van Damme, is niet afgerond. Wel helemaal zeker is dat Alain Delon Julius Caesar zal spelen.

(GDW)

Asterix in Brussel

Deze middag wordt aan de Washuisstraat nummer 33 een Asterix-muurschildering ingehuldigd. Een uur later, om 16 uur, zal Uderzo het Gallische dorp op de Grote Markt inhuldigen. Nog een uur later overhandigt burgemeester Freddy Thielemans Asterix' geestelijke vader de eremedaille van de stad Brussel. Om 20 uur vanavond vertrekt aan het Poelaertplein bij het justitiepaleis de eerste Gallische rollerparade.

Zaterdag om kwart voor twaalf helpt Uderzo Manneken Pis een Obelix-kostuum aan te trekken. Om 16 uur vertrekt een reuzenstoet met Asterix en Obelix vanaf de Agoragalerij naar de Grote Markt. Versnaperingen, muziek, Bretoense dansen en toverdrank staan centraal op het 'Groot Gallisch banket van de stad Brussel' op de Grote Markt. Zondag om 12 uur opent het Gallische dorp op de Grote Markt.

De 2.000 vierkante meter grote expo De spiegelwereld van Asterix in Thurn en Taxis loopt tot 15 januari. Daarna reist ze naar Lyon, Berlijn, Madrid, Lissabon, Amsterdam, Londen, Helsinki, Rome, Montreal en Kopenhagen. Het hoogtepunt van de tournee vindt plaats in de herfst van 2009. In 'Lutetia' wordt dan de vijftigste verjaardag van de kleine Galliër gevierd.

(GDW)

www.asterix.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234