Donderdag 24/09/2020

Doolittle

Legendarisch Pixies-album bestaat 25 jaar

De Pixies ten tijde van 'Doolittle'.Beeld rv

Een hartverkillende oerschreeuw. Een doorgesneden oogbol. Babylonische hoeren, vampirisme en verminking. Weinig rockplaten klinken zo van de pot gerukt als 'Doolittle' uit 1989. Maar een kwart eeuw na de oorspronkelijke release valt de invloed van deze Pixies-plaat evenmin te onderschatten.

Geen platenkast compleet zonder het verzamelde werk van de Pixies. Of toch zeker zonder 'Doolittle'. Alleen al op basis van verkoopcijfers stak die langspeler meteen boven de rest van hun oeuvre uit. Maar ook artistiek gezien lijken die vijftien songs vandaag hun grootste bijdrage aan de rockgeschiedenis. De groep bestond nauwelijks twee jaar toen ze de studio indook voor 'Doolittle', nadat de mini-albums 'Surfer Rosa' en 'Come on Pilgrim' eerder al een onuitwisbare indruk hadden gemaakt. 'Doolittle' zou het alt.rocklandschap evenwel grondig hertekenen, door de grenzen tussen rauwe punkrock en kwikzilverige popmelodieën op te heffen. En door seks te laten spatten uit de spanning tussen frontman Black Francis en bassiste Kim Deal.

'Doolittle' overweldigt daarnaast als een dolle kermisattractie waar horror, humor en surrealisme achter éénzelfde deur verscholen gaan. Daarmee oefende de groep uit Boston in de nineties dezelfde invloed uit als The Velvet Underground met hun legendarische banaan-album. Op een monsterverkoop hoefden ze nooit te rekenen, maar heel wat jonge muzikanten zouden achteraf wel net dié platen aanhalen als reden waarom ze ooit met een groep zijn begonnen. Producer Gil Norton wordt zelfs nog altijd om dezelfde studiotrucjes gevraagd, door groepen die een gelijkaardige sound willen.

Beeld rv

Van studentikoze rock tot avantgarde pop

De schaduw van 'Doolittle' is evenwel nog veel langer. Een song als 'Hey' werd bijvoorbeeld gerecupereerd door de dansvloer, en gesampled door EDM-producer Diplo in 'Must Be A Devil'. Niettemin drukte de groep pas écht een grote stempel op de rockjaren '90. Zo vormde de bruuske dynamiek van zacht naar luid in 'Tame' mee de blauwdruk voor grunge. En toen Nirvana de demo-opnames van 'Smells Like Teen Spirit' voor het eerst opnieuw beluisterde, was Kurt Cobain er rotsvast van overtuigd dat ze 'Gouge Away' hadden geplagieerd. De song op 'Doolittle' kent effectief een vrijwel identieke baslijn.

De jonge PJ Harvey bekende dan weer dat ze "in stille bewondering" stond voor 'I Bleed' en 'Tame'. De Pixies duwden haar zelfs de juiste richting op voor 'Sheela-na-gig' en alle songs in aanleg op '4-Track Demos'. In de documentaire 'Gouge' (2002) herinnert Thom Yorke op zijn beurt hoe hij zich de Pixies altijd voorstelde als "nasty little vicious people" in zijn jeugdjaren. Later liet hij die "venijnige luitjes" ook spiritueel over de snaren struikelen tijdens 'Anyone Can Play Guitar' of 'Just' van Radiohead. De Britse groep noemde zich daarbij schatplichtig aan de rauwe gitaarheroïek van 'Doolittle'. Volgens Rivers Cuomo van Weezer had hun doorbraakhit 'Undone (The Sweater Song)' zelfs nooit het daglicht gezien zonder de warrige overpeinzingen uit 'I Bleed'.

Ook James Iha, inmiddels ex-gitarist van Smashing Pumpkins, was altijd meer geporteerd voor 'Doolittle' dan voor andere Pixies-platen: "De songs klinken minder rauw: in mijn oren is 'Here Comes Your Man' zelfs een klassieke popsong." Ook Damon Albarn van Blur of Gorillaz geeft steevast die songtitel op, wanneer ze hem vragen welk liedje hij doodgraag had willen schrijven.

Net zo vaak gecoverd als 'Here comes your man' is 'Gouge Away', dat onder meer door Papa Roach en Mogwai onder handen werd genomen. TV on the Radio boog zich dan weer over het minder bekende 'Mr. Grieves' , terwijl Bloodhound Gang in hun hit 'Fire Water Burn' een brugje maakten naar 'Monkey Gone To Heaven'. De tentakels van 'Doolittle' gaan dus alle richtingen op: van studentikoze rock over nu-metal tot avantgarde pop.

De Pixies anno 2014: (van links naar rechts) Black Francis, Joey Santiago, David Lovering.Beeld Jay Blakesberg

Muziek op leven en dood

Onder de noemer Here Comes Your Band organiseerde de Vooruit enkele jaren geleden een Pixies Tribute. Daar traden Belgische bands als The Germans, Pornorama, The Diary Sucks en Coca Cola With God aan. In dat laatste gezelschap speelde Tim Vanhamel - tegenwoordig van Magnus - mee. "Van Doolittle was ik meteen weg", bekende hij in De Morgen. "De Pixies hebben zoveel klassiekers geschreven dat ik er knettergek van word. Dit was muziek op leven en dood, en had zeker invloed op (zijn vroegere groep) Millionaire. Ik denk dan aan de superstrakke groove, de withete riffs, de surrealistische teksten en de neiging onze eigen songs met rare geluiden te saboteren."

Ook Allan Muller beleed in Metal Molly volop zijn liefde voor 'Doolittle'. "Geen enkele muzikant van de Pixies kan werkelijk goed spelen, maar bij hun concert op Torhout/Werchter, ten tijde van 'Doolittle', was de som van de delen werkelijk magisch. Voor een zestienjarige muziekfreak was dit concert indrukwekkend."

In Focus Knack noemde Nicolas Van der Veken van Janez Detd 'Doolittle' zelfs de plaat die zijn leven gered heeft. "Toen ik het baslijntje van 'Debaser' hoorde, viel mijn mond open. Zoiets had ik nog nooit gehoord. De agressie van die plaat pakte me, maar op de achtergrond hoorde ik ook een sensuele vrouw zingen, wat mijn hormonen helemaal overhoop haalde - ik was toen 15. In mijn verbeelding moest dat een ongelooflijke snelle madam zijn. Mijn ontgoocheling was groot toen ik anderhalf jaar later een postkaart vond van de Pixies. Kim Deal bleek dan toch niet zo'n schoonheid."

Het beste luisteradvies aan jonge fans, die nu pas de Pixies ontdekken? Ogen toe, oren wagenwijd open, en Doe De Doolittle. Het resultaat van uw coup de foudre zullen we allicht horen vanaf Pukkelpop 2018.

'Doolitle 25' is zopas verschenen bij 4AD.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234