Maandag 08/08/2022

InterviewJan Vanoverbeke

Leer van de rijken met ex-private banker Jan Vanoverbeke: ‘Investeer in je huis. Pakweg op je 55ste kan je denken aan doordacht beleggen’

Jan Vanoverbeke. Beeld Steven Richardson
Jan Vanoverbeke.Beeld Steven Richardson

Dat de financiële kennis van de Belg ondermaats is, weten bankiers al langer. Maar niet iedereen kan zich een private banker veroorloven. Reden te meer voor voormalig private banker Jan Vanoverbeke, die dertig jaar lang gegoede families en hun vermogen begeleidde, om een boek te schrijven met praktisch advies. ‘Geld is een betaalmiddel, het is droge materie. Maar er zijn zoveel emoties mee gemoeid dat het moeilijk is om er nuchter over te praten.’

Lene Kemps

“De markt doorgronden, begrijpen wat inflatie is, het verschil kennen tussen een aandeel en een obligatie... Het is niet niks”, zegt Jan Vanoverbeke. “De meeste mensen houden zich liever niet actief met geldzaken bezig, en ik begrijp dat. Bankieren is niet hun job, zij hebben een andere dagtaak.” Daarom vindt hij het ook geen onverdeeld positieve ontwikkeling dat iedere zichzelf respecterende geldverdiener vandaag op de beurs belegt, of aan cryptovaluta denkt.

Vanoverbeke: “Het grote pijnpunt is dat men beleggen en het opstellen van een financiële planning weleens verwart met speculeren. Veel jongeren storten zich op de beurs, vaak zonder de minste ervaring, en quasi volledig door hype geïnspireerd. Dat maakt dat die misleidende hype, als door een brandversneller aangestoken, nog meer zuurstof krijgt. Jongeren lijken misnoegd door hun positie in de maatschappij, waar het leven zeer duur is en het consumentisme hen dwingt tot een almaar luxueuzere levensstijl, terwijl hun startersloon dat niet toelaat. Daarmee lijkt een draagvlak te zijn ontstaan waarmee ze op een onnatuurlijke en hoogst speculatieve manier geld proberen binnen te harken. Een mogelijk gevaarlijke evolutie. Alles op zijn tijd, vind ik. Er is een soort ‘natuurlijke volgorde’ die ik ook bij rijkere families bemerk. Eerst werken, zorgen dat je een lucratieve job hebt en sparen. Dan investeren: in je huis en je liquide buffer. Daarna, pakweg op je 55ste, kan je denken aan verstandig en doordacht beleggen. Maar niet op je 25ste, als je de rest nog niet in orde hebt.”

Ik ben een angsthaas, ik laat mijn geld op mijn spaarrekening staan waar ik het kan zien. Zelfs al is dat vandaag misschien niet het beste idee.

“Ik ben absoluut niet tegen een spaarrekening. Ik ben het zelfs een beetje beu dat men de mensen als dommeriken lijkt te bestempelen omdat ze hun geld niet beleggen. Terwijl het nuttig kan zijn volgende regels van Warren Buffet in het achterhoofd te houden. Eén: verlies nooit geld. Twee: verlies regel één nooit uit het oog. Een liquide buffer is nodig om schokken op te vangen, vooral in onzekere tijden. En om op mogelijke opportuniteiten te kunnen inspelen die zich tijdens een crisis ook vaak voordoen. Rijkere mensen bouwen een oorlogskas op en gebruiken die op het best mogelijke moment. Ze kopen wanneer het solden is, wanneer zoals de 18de-eeuwse bankier Rothschild zei ‘het bloed door de straten stroomt’. Niet wanneer de aandelen sterk staan of gehypet worden.”

Hoe groot moet zo’n financiële buffer zijn?

“Heel groot. Als je de voordelen van liquide geld optimaal wil kunnen benutten, dan zou je op je vijftigste best wel vijf jaarlonen opzijgezet hebben, of laat ik zeggen: dan zou je vijf jaar moeten kunnen overleven. Ik zie zoveel mensen die niet over een buffer beschikken en om die reden geen kant meer uit kunnen. Ze zitten bijvoorbeeld vast bij hun werkgever, want er moet afbetaald worden. Ze kunnen niet zeggen: ‘Opslag, of ik ben weg.’ Dat kunnen ze niet hard maken. Dat is jammer. Zonder voldoende liquide middelen achter de hand kan je geen goede beslissingen nemen, je zit gevangen.”

Lees ook

Hoe beleg je in tijden van hoge inflatie? Experts helpen u op weg: ‘Het is niet het moment om zwaar in aandelen te gaan’

Wie belegt, mag de belastingaangifte niet negeren: dit moet u weten

Maar door de inflatie verlies ik geld, rekent men dan voor, wel 15 procent!

“Inflatie is een sluipend gif, daar kunnen we niet omheen, maar er wordt tegenwoordig wel erg alarmerend over gedaan. Terwijl ik denk dat we beter een begrip als ‘persoonlijke inflatie’ in acht zouden nemen. Niet iedereen koopt immers alle producten die in de ‘korf des huishoudens’ zitten. Als je niet met de auto rijdt en niet verwarmt met olie, ziet het plaatje er bij jou allicht anders uit. Ik voelde me wat alleen staan in die visie, maar zag onlangs een ‘persoonlijke inflatiemeter’ in The New York Times, gebaseerd op enkele levensstijlvragen: hoe vaak ga je per jaar op reis, heb je schoollopende kinderen, ga je vaak uit eten?

“Veel van wat we vandaag lezen, lijkt geïnspireerd op doemscenario’s: ‘De inflatie vreet je spaargeld op, je moet je centen activeren, aandelen zijn de beste bescherming’ en ga zo maar door. De realiteit is genuanceerder. Ik vind het niet verantwoord hoe men Jan Modaal zodanig de stuipen op het lijf jaagt, dat hij blindelings het spaarboekje verlaat en de aankoop van bijvoorbeeld cryptovaluta overweegt, terwijl die ontzettend volatiel en beweeglijk zijn. Ik zou geen crypto in een degelijk financieel plan opnemen. Een potentiële zeepbel, dat is het.”

En goud? Onlangs las ik dat het de brandverzekering van de beurs is.

“Goud? Het is veeleer de kanarie in de koolmijn. Een groot transactievolume in goud zou erop kunnen wijzen dat er veel onzekerheid op de markt is. En wat zou u met zo’n klomp goud aanvangen? Als u onmiddellijk geld nodig hebt, bent u weer afhankelijk van de koers van het moment.”

null Beeld Steven Richardson
Beeld Steven Richardson

Bakstenen dan.

“Een eigen huis blijft een goede investering, ongetwijfeld. Een verhuurappartement is al wat anders. Als dat een huurrendement van 2 à 3 procent oplevert, mag je blij zijn. En dan mag er niets fout gaan: geen slechte huurders die de boel vernielen, geen maanden van leegstand. Veel mensen willen nu een appartement aan zee, wat veeleer een emotionele investering is: in tijd voor jezelf en je gezin, in ruimte en een idee van gezonder leven. Ik verwittig iedereen dat ook die droom ooit kan barsten. Dan is het simpelweg een extra ruimte om te onderhouden en te herstellen. Bovendien vind ik de Belgische kust schandalig duur. Ik zeg al jaren: die prijzen kunnen toch niet blijven stijgen? Ik heb al dertig jaar ongelijk. Maar zullen de bomen echt tot in de hemel blijven groeien?”

Uw ultieme raad voor jonge mensen is: go for it.

“Inderdaad. Start die eigen zaak op en jaag je dromen na, want wanneer je jong bent, heb je niets te verliezen. Bouw dat absolute droomhuis. Geraak je in de problemen, dan kan je je lening herzien. En in het allerslechtste geval verkoop je het. Of koop dat kleine rijhuisje als eerste woonst om het binnen vijf jaar weer door te verkopen, misschien met een mooie meerwaarde. Vroeg begonnen is half gewonnen, dat is echt zo.”

Als we dan toch in de spreekwoorden zitten: stroomt het water echt naar de zee?

“Wie rijk is, wordt vaak nog rijker, dat klopt. Maar de families met wie ik werk, hebben het niet gratis gekregen, hoor. Ze zijn niet tien keer slimmer dan wij, noch zijn hun dagen tien keer zo lang. Maar ze hebben een goed idee gekregen, risico genomen, in zichzelf en hun project geloofd — vertrouwen is heel erg belangrijk; ervan overtuigd zijn: dit komt goed — ze hebben hard gewerkt en ze hebben een grote portie geluk gehad. Als je rijk wil worden, staat je maar één ding te doen: stoppen met praten en het gewoon doen. Doe, durf, geloof in jezelf.”

De expert

Jan Vanoverbeke (56) is jurist en vennoot in een bedrijf dat software rond vermogensplanning bouwt. Hij heeft als ex-private banker dertig jaar ervaring in het begeleiden van gegoede families en hun vermogen. Dat heeft hem bovenal geleerd om financiële gemoedsrust te bewerkstelligen in een context van rechtszekerheid en continuïteit.

Hij is auteur van het boek Leren van de rijken, de beste financiële adviezen voor iedereen (24,99 euro) bij Borgerhoff & Lamberigts.

Wat doe je wanneer het financieel wat minder gaat?

1. Leg tijdig een liquide buffer aan om tegenslagen op te vangen. Houd er rekening mee dat die buffer sneller dan verwacht kan leeglopen: als je in de loop der jaren te veel geïnvesteerd of geleend hebt, of te veel vaste kosten hebt, zou het kunnen dat hij niet volstaat om de gaten te dichten wanneer je het even moeilijk hebt.

2. Durf je lening te herfinancieren. Als de afbetaling op een bepaald moment te zwaar wordt, overweeg dan om de looptijd te verlengen. Het geeft je zuurstof.

3. Zoek nieuwe zakelijke opportuniteiten. Blijf nadenken, kijk om je heen, onderhoud je bestaande contacten en zoek nieuwe, imiteer best practices van anderen die tegenslagen hebben overwonnen en geef er je eigen draai aan!

4. Kook goedkoper. Wanneer je het financieel moeilijk hebt, is de supermarkt de plaats bij uitstek om te besparen. Koop eenvoudige, maar goedkopere ingrediënten in plaats van kant-en-klare maaltijden. Let op de promo’s. Ga misschien ook eens naar buitenlandse voedingswinkels (Pakistaanse, Indische...). Ze verkopen niet alleen gespecialiseerde producten, maar ook dingen die je gewoon in de supermarkt vindt. En bij hen zijn die meestal een pak goedkoper... Koop op het ritme van de seizoenen.

5. Koop tweedehands. Kringloopwinkels bieden schitterende vintage aan, tweedehandswebsites worden drukbezocht. Die platformen kunnen erg interessant zijn wanneer je een auto wilt kopen. Wagens die vers uit de showroom een arm en een been kosten, worden online verhandeld tegen prijzen die makkelijk 10.000 euro lager liggen. Je kunt vooral een slag slaan met premium directiewagens.

6. Heb je die tweede auto écht nodig? Stel dat die tweede wagen 25.000 euro heeft gekost en dat je er zeven jaar mee wil rijden. Nadien hoop je hem te kunnen verkopen voor 7.000 euro. Even rekenen. De aankoopprijs van je auto: 2.571 euro per jaar. Brandstof: gemiddeld 50 euro per week, dus 2.600 per jaar. Kosten: 1.500 euro als we optimistisch schatten (verkeersbelasting, technische controle, verzekering, onderhoud, banden vervangen...). Totaal op jaarbasis: 6.671 euro! Als je die auto hebt gekocht voor het woon-werkverkeer van je partner, die bijvoorbeeld 1.500 euro netto per maand verdient, slorpen die vier wielen dus zomaar eventjes vier maandweddes op.

7. Een keer minder op reis gaan kan je een smak geld besparen.

8. Stook je niet arm! Denk eraan dat je geld letterlijk mee verdampt. Zet je verwarming een graadje lager en trek een extra trui aan.

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234