Dinsdag 11/08/2020

LEENRECHT, LEENGUNST, LEENGRIL

Aan de heer Paul van Grembergen, minister van Cultuur

Op de jongste boekenbeurs kondigde u met trots de leensubsidie aan. Wij begrijpen ten zeerste dat het hier om een leensubsidie gaat, een soort overgang naar of tussenoplossing voor het leenrecht, waarbij elke auteur geld krijgt elke keer dat van hem een boek ontleend wordt. Maar zelfs als het om een voorlopige regeling gaat, wensen wij duidelijkheid en respect voor elke auteur, hoe weinig of veel gelezen hij of zij ook is, en dat is tot op heden niet het geval. Er is veeleer sprake van regelrecht amateurisme, zoals uit volgende voorbeelden blijkt.

1) Geen enkele auteur is door een Vlaamse instantie ingelicht over het bestaan van een leensubsidie en de mogelijkheid om die aan te vragen.

Een advertentie in de dagbladen en/of een mailing via het Vlaamse Fonds voor de Letteren (dat er toch is voor het heil van de auteurs) lijkt ons op zijn plaats, zeker als we ineens via het Nederlands Fonds voor de Letteren moeten vernemen dat de deadline 31 januari 2003 bedraagt.

2) In de reglementen staat dat subsidies kleiner dan 500 euro niet worden uitbetaald om praktische redenen. Dat vinden wij onaanvaardbaar.

Elke auteur moet elke euro krijgen die hem toekomt. Net de weinig gelezen auteur heeft nood aan het kleinste bedrag. In een antwoord op een vroegere opmerking daarover liet uw kabinetsmedewerker Dorian van den Brempt weten dat "we door een ondergrens te bepalen vermijden dat we het leger weinig gelezen Vlaamse auteurs futiele bedragen moeten uitkeren". Die uitspraak vinden wij denigrerend en onwaardig voor een kabinetsmedewerker aan het ministerie van Cultuur.

3) Ook de opmerking van Bart Caron, een andere medewerker van uw kabinet, vinden wij ongepast en wel zeer eigenaardig. In een schriftelijke reactie antwoordde hij op 9 januari 2003: "Zonder vooruit te lopen op beslissingen, wil ik u laten weten dat wij wel oor hebben voor uw opmerkingen. Misschien kunnen wij dat minimumbedrag laten zakken tot 250 euro? Of zelfs 125? Het moet wel de 'moeite' zijn in verhouding tot de administratieve verwerkingstijd." Is het de bedoeling dat wij nu met u gaan 'marchanderen', alsof de leensubsidie een tweedehandsauto of een oude melkkoe is die uit de hand wordt verkocht?

Het reglement lijkt ons dus wel erg soepel en zomaar uit de mouw geschud, wat bij ons vragen doet rijzen over de rechtszekerheid ervan.

En wat wordt er bedoeld met "de moeite moet in verhouding zijn tot de administratieve verwerkingstijd"? Als wij morgen 125 euro belasting of boete moeten betalen, mogen wij dan ook bepalen dat de administratieve verwerkingstijd daarvan onze scheppende werkzaamheden verhindert en dat we daarom helaas niet kunnen betalen? Dat is onzin. In uw toespraak op de boekenbeurs zei u zelf: "Het is mijn mening dat een auteur recht heeft op een billijke vergoeding voor elk gebruik van zijn werk dat het resultaat is van zijn creativiteit." Wij nemen daarom geen genoegen met administratieve excuses of onwil van het kabinet, maar eisen voor elke auteur het leengeld waar hij recht op heeft.

4) Het reglement bepaalt ook dat boeken die minder dan 48 bladzijden tellen niet in aanmerking komen voor een leensubsidie. Daarmee worden meteen de meeste dichtbundels uitgesloten. Om praktische redenen? Het zijn net dichtbundels die moeilijk verkocht worden maar vaak uitgeleend. Ook hier vinden wij dat vele auteurs onrecht wordt aangedaan.

5) Aan de berekening van de leensubsidie zoals beschreven in de reglementen krijgen wij kop noch staart. Zoals het er nu staat, lijkt het ons dat wie veel boeken geschreven heeft, veel geld krijgt en wie weinig boeken geschreven heeft weinig geld krijgt. Dat heeft toch niets meer met het lenen van boeken te maken. Bovendien kan op dit ogenblik elke bibliotheek met een druk op de knop een lijstje tevoorschijn toveren met het aantal ontleningen per titel per jaar. Zonder veel administratieve moeilijkheden of praktische bezwaren.

6) Daarnaast laat het reglement lezen dat de gegevens met betrekking tot de registratie van de boeken uitsluitend in stedelijke bibliotheken worden verzameld (de hoofdstedelijke bibliotheken Brussel, en verder Gent, Antwerpen, Brugge, Kortrijk, Hasselt, Turnhout, Mechelen, Sint-Niklaas, Aarschot, Sint-Truiden, Aalst en Leuven), alsof landelijker gelegen bibliotheken niet minstens even belangrijk kunnen zijn.

7) We vinden het onjuist dat wie leensubsidies wilt krijgen, zich akkoord moet verklaren met een reglement dat met haken en ogen aaneenhangt. Een auteur hoeft enkel zijn lijst van boeken in te dienen en heeft dan recht op het leengeld dat hem toekomt, zoals dat in Nederland via de stichting Lira al jaren gebeurt. Waarom neemt Vlaanderen daar geen voorbeeld aan?

8) Met het aanvragen van een registratie om voor leensubsidie in aanmerking te komen, ten slotte, lopen auteurs het gevaar dat ze impliciet afstand doen van hun leenrecht. Dat vinden we onaanvaardbaar.

We verzoeken de heer minister van Cultuur met klem tegemoet te komen aan deze bezwaren, opdat de leensubsidie inderdaad een recht wordt dat onverkort aan alle auteurs geeft wat hen toekomt, en hen niet vernedert tot lastige bedelaars om een gunst die stilaan het karakter krijgt van een gril.

Lijst ondertekenaars: Ludo Abicht, Frank Adam, Manu Adriaens, Benno Barnard, Marc de Bel, J.M.H. Berckmans, Leen van den Berg, H.C. ten Berge, Inge Bergh, Suzanne Binnemans, Lut de Block, Jeanne Boden, Stefan Boonen, Johan de Boose, Nicole Boumaâza, Jos Brabants, Stefaan van den Bremt, Stefan Brijs, Magda Brijssinck, F.A. Brocatus, Stefan van den Broeck, Walter van den Broeck, Jan Brokken, Jeroen Brouwers, Tsead Bruinja, Geert Buelens, Herman Van Campenhout, Wim Chielens, Carll Cneut, Geertrui Daem, Job Degenaar, Leo de Haes, Paul Demets, Bart Demyttenaere, Gerda Dendooven, Frans Denissen, Luc Descamps, Bart Desmyter, Hilde Dillen, Bart FM Droog, Luc Vander Elst, Gerda van Erkel, Walter Gansemans, Wim Geysen, Jan Gielkens, Tim Gladdines, Luuk Gruwez, Karel ten Haaf, Luc Hanegreefs, Wil Hansen, Sylvia Vanden Heede, Rudi Hermans, Wil Heuts, Gil vander Heyden, Philip Hoorne, Leen Huet, Jooris van Hulle, Paul Jacobs, Piet Joostens, Hilde Keteleer, Lisette Keustermans, Diane De Keyzer, Geert De Kockere, Saskia de Koster, Marc Kregting, Paul Kustermans, Stefaan Van Laere, Jan Lauwereyns, Patrick Lateur, Marijke Libert, Jan Van Lierde, Lómë, Marijke Meersman, An Moorthamer, Erwin Mortier, Dirk Musschoot, Tom Naegels, Nelleke Noordervliet, Joris Note, Roger Nupie, Diana Ozon, Monika van Paemel, Joseph Pearce, Pierre Platteau, Bart Plouvier, Jan Posman, Guy Posson, Anne Provoost, Magda Ria Rapoye, Marc Reugebrink, David Van Reybrouck, Martina de Ridder, Sam van Rooy, Rudi Rotthier, Suze Sanders, Roger Schoemans, Willy Schuyesmans, Jan Simoen, Aleksandr Skorobogatov, Erik de Smedt, Manon Smits, Albertina Soepboer, Patrik Somers, Willy Spillebeen, Ina Stabergh, Lucienne Stassaert, Koen Stassijns, Richard Steegmans, Peter Theunynck, Leo Timmers, Mark van Tongele, Hilde Vandermeeren, Johan Vandevelde, Rose Vandewalle, Willy Vandoorselaer, Kamiel Vanhole, Dimitri Verhulst, Karel Verleyen, Moniek Vermeulen, Katrien Vervaele, Karl Vissers, Erik Vlaminck, Michaël Volkaerts, L.H. Wiener, Nachoem Wijnberg, Georges Wildemeersch, Paul de Wispelaere, Jan Wyn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234