Woensdag 24/07/2019

Update

Leeftijdsdiscriminatie neemt toe bij sollicitaties - Unia trekt aan alarmbel

Er zijn dit jaar al 74 dossiers geopend voor leeftijdsdiscriminatie op de werkvloer. Dat is zestig procent meer dan in heel 2015, toen 45 dossiers geopend werden. Volgens het Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia, dat het onderwerp op de politieke agenda wil krijgen, zal het aantal nog verder toenemen. Dat meldt Het Nieuwsblad.

De meeste klachten komen van 45-plussers die nog voor de sollicitatie effectief plaatsvindt te horen krijgen dat ze te oud zijn. Jongeren die een klacht neerleggen doen dat vaak om vacatures met leeftijdsbeperkingen, waardoor iemand van 26 soms al niet meer op een job 'mag' solliciteren. "Vijftigplussers zijn niet mee met de technologie en jongeren zijn te lui om te werken". Dat zijn vooroordelen waar die leeftijdsgroepen nog steeds tegenop moeten boksen, zegt Unia.

Strafbaar

Bij de weigering van oudere sollicitanten spelen de loonkosten, maar evengoed de perceptie van werkgevers. "Leeftijdsdiscriminatie is echter even verboden als die op basis van ras of geslacht", waarschuwt Unia-directeur Els Keytsman in de krant. Volgens het gelijkekansencentrum heeft de stijging in het aantal dossiers te maken met de zaak tegen Dovy Keukens, die dit voorjaar veel stof deed opwaaien. Een 59-jarige sollicitant kreeg toen te horen dat hij "het perfecte profiel" had, "met uitzondering van zijn leeftijd".

Unia bracht de zaak voor de rechter, die Dovy tot een schadevergoeding van 25.000 euro veroordeelde. Volgens Unia zijn werkgevers niet altijd voldoende op de hoogte van de wetgeving, of als ze dat wel zijn, weigeren ze soms vlakaf om de wet te respecteren, als ze een sollicitant te oud vinden.

Moedeloos

Vandaag start Unia een campagne om de problematiek op de politieke agenda te krijgen. "Zeker als iedereen langer moet werken, is het niet meer te verantwoorden dat mensen nog op die leeftijdsmuur botsen", zegt Keytsman. "De mensen die bij ons terechtkomen, zijn vaak moedeloos door de vele afwijzingen. Bovendien dreigen ze, als ze niet meer aan een job geraken, in de armoede te verzeilen omdat ze ook nog eens op een onvolledig pensioen zullen moeten terugvallen."

Unia zet voor de campagne posters en banners in op websites die vooral door werkzoekenden bezocht worden. "De campagne heeft een ironische toon. Zo willen we de aandacht trekken. Veel mensen weten niet dat leeftijd een beschermd criterium is door de antidiscriminatiewet", aldus Keytsman "Met deze digitale campagne willen we hen bewust maken van hun rechten en informeren dat ze terecht kunnen bij Unia met vragen."

Peeters (CD&V) broedt op sancties voor werkgevers

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) wil bekijken hoe hij werkgevers die bij sollicitaties discrimineren op leeftijd daarvoor kan sanctioneren. Dat zegt hij aan de VRT. De cijfers van Unia zijn zorgwekkend, volgens Peeters. "De werkzaamheidsgraad van oudere werknemers is de laatste jaren sterk gestegen, en dat is een belangrijke en positieve evolutie, net als het feit dat oudere werknemers vaker zelf op zoek gaan naar een job", zegt hij.

"Daarom wil ik samen met de werkgeversorganisaties en sociale partners bekijken hoe we deze specifieke vorm van arbeidsdiscriminatie kunnen aanpakken. Het gaat niet op dat we oudere mensen aanmoedigen om zelf werk te zoeken, of hun job te behouden, terwijl ze tegelijk afgeremd worden."

Het is niet duidelijk hoe Peeters die concreet wil aanpakken. Hij spreekt van "sancties" en "concrete maatregelen". "Ik wil niet vooruit lopen op de dialoog, maar we moeten voorkomen dat werkgevers discrimineren op leeftijd. We zouden sancties kunnen treffen, ja. Als we merken dat oudere werknemers niet aan de bak komen door hun leeftijd, dan wil ik actie kunnen ondernemen."

Kitir (sp.a) pleit voor praktijktesten

Sp.a heeft al verschillende voorstellen ingediend voor het organiseren van praktijktesten, stelt Kamerfractieleidster Meryame Kitir. "Hoewel deze regering besliste dat we met z'n allen tot de leeftijd van 67 jaar moeten werken, wordt het steeds moeilijker om als 45-plusser nog aan de bak te geraken", zegt Kitir. "Ik ben benieuwd welke bijkomende acties en maatregelen minister Peeters concreet voor ogen heeft. Het verbeteren van de bewijsvoering via praktijktesten lijkt me het meest voor de hand liggend. Onze voorstellen zijn ingediend. Als de wil er is, kan minister Peeters er onmiddellijk mee aan de slag."

Voor de werkgevers die flagrant discrimineren op basis van leeftijd of origine is het simpel, stelt sp.a. Zij zijn in strijd met die regelgeving en dus sanctioneerbaar. Veel moeilijker is het om niet geuite discriminaties aan te pakken. Werkgevers zijn immers niet verplicht te motiveren waarom zij iemand niet aanwerven. "Probeer dan maar eens aan te tonen dat het omwille van je leeftijd of kleur is. Het invoeren van praktijktesten is de beste manier om verholen discriminaties aan de oppervlakte te brengen", luidt het.

"Alleen door onze inspectiediensten de bevoegdheid te geven om gerichte, anonieme inspecties te doen en in geval van inbreuk meteen naar de rechtbank te stappen, dan pas heb je de stok achter de deur waar onze samenleving blijkbaar nood aan heeft. Waar wacht Kris Peeters eigenlijk nog op?", vraagt Kitir zich af.

Demir (N-VA) wil proefperiode opnieuw invoeren

N-VA-Kamerlid Zuhal Demir vraagt Kris Peeters structurele maatregelen te nemen om leeftijdsdiscriminatie op de werkvloer aan te pakken. "Het is een goede zaak dat de minister maatregelen wil nemen, maar alleen sancties lossen het probleem niet op", zegt Demir. Zij pleit ervoor om de proefperiode opnieuw in te voeren.

Demir vreest dat sancties niet voldoende gaan zijn om werkgevers over de streep te trekken. "Werkgevers gaan dit gewoon betalen en daar is de 45-plusser absoluut niet mee geholpen." Ze vraagt meer aandacht voor deze problematiek: "Leeftijdsdiscriminatie blijft het meest onderschatte probleem op onze arbeidsmarkt. Om onze sociale zekerheid ook in de toekomst zuurstof te geven, vragen we iedereen om langer te werken. In het regeerakkoord zijn tal van maatregelen opgenomen, waarvan diverse nog uitgevoerd moeten worden. Ik denk bijvoorbeeld aan de vervanging van de anciënniteitsgebonden verloning door verloning op basis van prestatie en competenties. Maar er is ook de herinvoering van de proefperiode."

Volgens Demir zijn vooroordelen een belangrijke verklaring voor leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. "Vooroordelen zoals dat oudere werknemers trager werken, meer ziek zijn en minder gemakkelijk zaken aanleren, blijven hardnekkig voortleven. Deze vooroordelen kan je als oudere werkzoekende counteren door in de praktijk te bewijzen dat ze onterecht zijn. Maar daarvoor moet je een kans krijgen en dat is de essentie van een proefperiode: kansen geven en kansen krijgen. De afschaffing van de proefperiode was een historische vergissing want hierdoor krijgen oudere werkzoekenden nog minder kansen", vindt de N-VA'ster.

NSZ: "Loonvorming is het probleem"

"Ondernemingen zouden maar al te graag 45-plussers aanwerven, want zij hebben ervaring, kennis en expertise. Hét probleem zit bij onze loonvorming die gebaseerd is op anciënniteit." Zo reageert het NSZ (Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen). Volgens het NSZ heeft het feit dat mensen die 45 of ouder zijn minder kansen krijgen niets te maken met hun leeftijd of de perceptie die werkgevers over hen hebben, maar alles met hun kostprijs.

"Het principe van anciënniteit bij de loonvorming moet op de schop. Alleen zo zullen 45-plussers meer kansen krijgen bij aanwervingsrondes, want goedbedoelde campagnes, zoals Unia die vandaag lanceert, zullen helemaal niet helpen", zegt voorzitter Christine Mattheeuws.

Het zou volgens haar niet onlogisch zijn om jonge werknemers een iets hoger loon te geven en oudere werknemers een lager loon. "Het zijn immers de twintigers en dertigers die de meeste kosten hebben, wanneer ze bijvoorbeeld een huis aankopen of een gezin stichten."

Naast de veel hogere loonkost speelt volgens het NSZ ook het verplicht outplacement bij elk ontslag van een medewerker die 45 of ouder is een rol bij de geringere kansen op de arbeidsmarkt. Ook de werkloosheid met bedrijfstoeslag, het vroegere brugpensioen, weegt door, ook al werd dat stelsel de afgelopen jaren wel verstrengd, aldus het NSZ.

Unizo: "Maak van een mug geen olifant"

"In heel uitzonderlijke gevallen is er sprake van echte discriminatie op basis van leeftijd. Maar maak alsjeblieft van een mug geen olifant", reageert UNIZO-topman Karel Van Eetvelt.

Volgens UNIZO is een overgrote meerderheid van de werkgevers wel bereid om oudere werknemers aan te werven. Zelf moedigt de ondernemersorganisatie haar leden hiertoe ook aan via projecten als Jobstap. In haar HR-werking begeleidt UNIZO werkgevers bij het rekruteren en begeleiden van oudere werknemers in een kmo. Want oudere werknemers bieden een kmo heel wat voordelen, zoals hun jarenlange ervaring, hun loyaliteit en hun mentorschap die ze kunnen bieden aan jongere werknemers.

UNIZO benadrukt wel dat de regelgeving niet altijd meezit voor werkgevers om oudere werknemers aan te werven. UNIZO verwijst naar de hogere looneisen, soms als gevolg van anciënniteitsbarema's, soms als verwachting door de sollicitant. Als de werkgever dit budget niet heeft, kan hij eenvoudigweg de oudere werknemer niet aanwerven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden