Maandag 05/12/2022

Leden Argentijnse junta in cel voor babyroof

De Argentijnse ex-politiechef Etchecolatz en politiedokter Bergés zijn de eerste hooggeplaatste medewerkers van de voormalige militaire junta die veroordeeld zijn voor kinderroof onder de dictatuur. Beiden kregen zeven jaar gevangenisstraf wegens 'identiteitsberoving'. Niet indrukwekkend, maar een deel van de beschuldigingen tegen de twee wacht dan ook op verdere afhandeling door justitie. 'We zijn al bij al tevreden met de uitspraak', zegt een mensenrechtenverdediger.

Brussel / La Plata

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

María de las Mercedes Fernández heet sinds drie jaar Carmen Gallo Sanz, de naam die ze na haar geboorte op 27 december 1977 had moeten krijgen. Haar moeder, de Uruguayaanse verpleegster Aída Sanz, was vier dagen eerder bij nacht en ontij ontvoerd in Buenos Aires en naar het clandestiene detentiecentrum Pozo de Banfield overgebracht. Als gevolg van de martelingen tegen Sanz kwam haar baby, die ze Carmen heette, te vroeg op de wereld. Haar moeder werd vermoord.

De baby werd meteen na de geboorte weggehaald. Ze kreeg een andere naam en werd voor adoptie afgestaan aan een gezin dat - veeleer uitzonderlijk - geen banden met de Argentijnse strijdkrachten had. Tegen het gezin is bijgevolg geen gerechtelijke actie ondernomen.

Drie jaar geleden, en na een lange speurtocht door de 'Abuelas' (zie kader), kreeg 'María de las Mercedes' haar ware identiteit terug. "Een sterk verhaal", zei ze in de krant Página12, "vooral wat mijn (biologische) ouders hebben moeten doorstaan. Maar ik was opgelucht omdat ik wist dat ze me niet in de steek gelaten hadden."

Jarenlang verkeerde 'María de las Mercedes' in de waan dat haar biologische ouders haar niet gewild hadden, en dat ze daarom bij een adoptiegezin terechtgekomen was. Maar ze hoorde van de verhalen van geroofde baby's en liet zich door een zekere Clara Petrakos overtuigen een dna-test te ondergaan. Petrakos, zelf op zoek naar haar ouders, dacht immers dat 'María de las Mercedes' haar biologische zus was. Niet dus, al kon 'Mercedes' dankzij het onderzoek opnieuw Carmen worden, de dochter van Aída Sanz en Eduardo Gallo, twee Uruguayanen die voor de repressie in Montevideo op de vlucht waren maar in het kader van het Latijns-Amerikaanse dictatoriale samenwerkingsverband Plan Cóndor in Buenos Aires ingerekend werden.

Maandag werden de hoogste aanstichters van Carmens illegale adoptie, ex-wetsdokter Jorge Bergés en voormalig directeur van de onderzoekscel van de politie van Buenos Aires Miguel Osvaldo Etchecolatz, tot zeven jaar gevangenis veroordeeld. De zaak doet veel stof opwaaien omdat het de eerste keer is dat zulke grote vissen gestraft worden in een zaak van babyroof. Bergés werd veroordeeld voor het tenietdoen van Carmens identiteit, voor de ondertekening van een valse geboorteakte en de overdracht van de baby aan haar adoptieouders, Etchecolatz als coördinator van het hele gebeuren.

De twee heerschappen waren in de beginjaren van de regering-Alfonsín al veroordeeld geworden, maar kregen amnestie dankzij de toepassing van de 'Ley de Obediencia Debida' (wet van de verplichte gehoorzaamheid). Deze wet en de zogeheten Ley de Punto Final (eindpuntwet) verschaften de mensenrechtenschenders amnestie voor hun daden. Onlangs werden de twee wetten echter geschrapt, wegens in strijd met de grondwet.

Hoewel ook het vonnis van maandag getuigt van de nieuwe wind die sinds het aantreden van president Kirchner door Argentinië waait - er komt flink wat beweging in de mensenrechtendossiers -, zijn de Abuelas ontevreden. Het openbaar ministerie had een celstraf van tien jaar gevraagd, de grootmoeders vijftien jaar. Na de uitspraak in La Plata weerklonk er protest in de rechtszaal. Ook werden eieren tegen de gevel van het gerechtsgebouw aangegooid en verschenen zwart-rode graffiti. "Het gerecht is een vuilnisbak. Het is medeplichtig aan de dictatuur", stond er geschreven.

"Wij zijn al bij al nochtans tevreden met de uitspraak", zegt Lucas Miguel van de Asamblea Permanente de Derechos Humanos (APDH) in de stad La Plata. "Wij hadden vijftien jaar gevraagd omdat we Bergés en Etchecolatz behalve voor het delict identiteitsberoving, waarvoor de Argentijnse strafwet tot 10 jaar celstraf bepaalt, ook voor verduistering en onrechtmatige vasthouding veroordeeld wilden zien. Blijkbaar zullen die aspecten pas later behandeld worden. Ook op de processen op basis van de beschuldigingen van foltering en moord blijft het wachten."

Miguel is het eens met de vaststelling dat Kirchner een klimaat van grotere openheid tegenover het verleden heeft geschapen. "Daar zijn we uiteraard opgetogen over. Ook de publieke opinie wil nu dat de zaken uitgeklaard worden. Hoewel er door de tenietdoening van de twee omstreden wetten toch wel een concrete stap gezet is, blijven Kirchners gestes echter wel hoofdzakelijk symbolisch. Het is goed, al kan het nog beter."

In totaal verdwenen onder de militaire dictatuur in Argentinië ongeveer dertigduizend mensen. De meesten werden gefolterd, velen daarna vanuit helikopters in zee gegooid.

Tijdens dictatuur werden naar schatting vierhonderd kinderen geroofd en bij adoptiegezinnen geplaatst

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234