Dinsdag 20/10/2020

League-lid Allan Quatermain: de laffe held

Held uit 'King Solomon's Mines' wordt door Brits extreem-rechts op handen gedragen

Een wat oudere blanke jager. Hij heeft mensen gedood, maar altijd uit noodzaak. Hij kent zwart Afrika tot in de puntjes en belandt in exotische, vaak occulte avonturen. Allan Quatermain kun je gerust de Victoriaanse oerheld noemen waarop later Jungle Jim, Indiana Jones of Lara Croft werden gebaseerd.

In The League of Extraordinary Gentlemen zal Sean Connery uiteraard een zeer heldhaftige Quatermain neerzetten, maar zo'n grote held was de literaire Quatermain helemaal niet. Hoewel, hij zich zeker zou thuisvoelen in het clubje gentlemen, want "to be a British gentleman" wordt door hem als het hoogste streefdoel gezien.

Quatermain is het geesteskind van Sir Henry Rider Haggard (1856-1925), die zijn eerste Quatermain-roman King Solomon's Mines in 1885 zou schrijven. Hij had immers gewed, voor vijf shilling, dat hij een avonturenroman kon schrijven die beter was dan Robert Louis Stevensons Treasure Island. Hij zou later nog meer dan veertig boeken schrijven. Als advocaat was Haggard in dienst van het Victoriaanse British Empire en was gestationeerd in Natal en de Transvaal. Zijn kennis van Afrika en de Zoeloe-cultuur werden de achtergrond van King Solomon's Mines. Daarin ontmoeten we Quatermain, die een opdracht aanvaardt om de vermiste broer te zoeken van Sir Henry Curtis en om de schat van Solomon te vinden. Samen met Captain John Good doorstaan de helden talloze avonturen.

Een echte held kun je Quatermain niet noemen en zelf geeft hij in het boek meermaals toe een lafaard te zijn. Als het vrolijke trio de stam van de Kukuanas bevrijdt van een tiranniek heerser, blijft Quatermain vooral aan de zijlijn staan tijdens de strijd. En wie verwacht dat die tiran gedood wordt door de held van het verhaal, komt bedrogen uit. Quatermain blijkt bovendien nogal een geldwolf. Als het trio moet ontsnappen uit de schatkamer van Solomon is het Quatermain die nog snel teruggaat om zijn zakken met diamanten te vullen.

Geschreven in het Victoriaanse Engeland is King Solomon's Mines bovendien niet vrij te pleiten van een bedenkelijke kijk op het Afrikaanse volk. Het zijn hoogstens nobele wilden en ze offeren zich, vaak op gruwelijke wijze, op voor hun blanke meesters. Ook een beschreven olifantenjacht zal dezer dagen wenkbrauwen doen fronsen. Quatermain drijft een kudde in een rivierbedding, waar de dieren in hun paniek niet uit geraken en knalt ze een voor een af. Good shot, old man.

De vaak racistische inslag van Haggards boeken, die bewondering oogstten bij Rudyard Kipling en Sir Arthur Conan Doyle, wordt bovendien onderstreept omdat Haggard geloofde in een joods complot tegen de maatschappij. Nochtans had Haggard zelf joods bloed. Wiedes dat Quatermain door Britse extreem-rechtse organisaties op handen wordt gedragen.

Quatermain zou later nog terugkomen in een hele reeks romans en maakte eerder al zijn opwachting op het witte doek in de verschillende verfilmingen van King Solomon's Mines (1937, 1950 en 1985) Die laatste, met Richard Chamberlain en Sharon Stone, kreeg in 1987 een sequel in Allan Quatermain and the Lost City of Gold. (WE)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234