Dinsdag 22/06/2021

Le plastique, c'est fantastique

Plastic is altijd en overal aanwezig. Dat beeld hangt de tentoonstelling Passion Plastiques in het Henegouwse Hornu althans op. De meest uiteenlopende voorwerpen worden er geëxposeerd, als ze maar van plastic zijn.

De tentoonstelling in de prachtig gerenoveerde mijnsite Le Grand-Hornu in Henegouwen wil de vele toepassingen en eigenschappen van plastic laten zien: ze zoekt de glibberige balans tussen informatie, educatie, entertainment en kunst. En in die toch wel moeilijke opdracht zijn ze geslaagd. Gegroepeerd rond grofweg vijf thema's worden de geschiedenis, technische eigenschappen en vele toepassingsmogelijkheden van het vaak glimmende materiaal geschetst. Gelukkig gaat naar dat laatste de meeste aandacht uit.

De thematisch bijeengebrachte collecties vormen een samenvatting van andere tentoonstellingen. Zo was het onderdeel De eerste generatie kunststoffen 1960-1973 voor een groot stuk al te zien in 1994 op de tentoonstelling L'utopie de tout plastique in de Brusselse Fondation pour l'Architecture. De objecten komen uit Het Plasticarium, de collectie van de privé-verzamelaar en plasticfanaticus Phillippe Decelle. Vooral de diversiteit aan toepassingen van het materiaal komt in zijn collectie aan bod. Zo zijn er voorwerpen uit vinyl, schuim, transparant en opblaasbaar plastic tentoongesteld. De schitterende collectie design uit de tijd van ongeremde consumptie bevat klinkende namen als Verner Panton en Günter Beltzig. Van die laatste ontwerper is de bekende Bloem-stoel te zien. Voor het briljante ontwerp uit rood polyester baseerde hij zich op vegetale vormen. De stijl met vrije, sensuele curves, door specialisten betiteld als het antropomorfisme, werd in de sixties een succes. Ook bijzonder is Homme, een stoel uit 1971 van Ruth Franken. Armen en benen gaan over in zitvlak en rugleuning - het ontwerp had van René Magritte kunnen zijn. Voorts trekken authentieke opblaasbare meubels van de Italiaanse firma Plasteco, de laatste jaren weer populair, de aandacht. Hun fragiliteit verklaart wellicht hun grote aantrekkingskracht: een scheurtje en de glimmend gele sofa loopt leeg.

Met de oliecrisis in 1973 kwam er een einde aan de ongebreidelde productie van grappige ontwerpen uit plastic. Onlangs hebben bekende ontwerpers als Philippe Starck en Gaetano Pesce het materiaal weer ingevoerd. Passion Plastiques stelde een zaal samen met hun ontwerpen. Zo is van de populaire Starck een reeks plastic meubels te zien. Tot in de cafetaria van het museum toe is Starck nadrukkelijk aanwezig. Een pintje drink je op zijn stoel Louis XX, gemaakt uit chroom en groen plastic, heerlijk contrasterend met de schoongemaakte baksteen van de muren. Ook de Bookworm, een ontwerp van Ron Arad voor de Milanese firma Kartell, is commercieel een treffer. De gekromde boekenplank voor aan de muur is in drie lengtes verkrijgbaar. In totaal is er al 500 kilometer Bookworm over de toonbank gegaan.

Minder toegankelijk en ook minder verkocht zijn de hedendaagse ontwerpen van de Italiaan Gaetano Pesce. In 1969 maakte hij op het meubelsalon van Milaan furore met Up, een zetel van polyurethaan die voor vervoer vacuüm werd verpakt en daardoor herleid werd tot een tiende van het normale volume. Thuis moest je de zetel laten uitzetten voor je erin kon zitten. Zijn gebruiksvoorwerpen, meestal op basis van polychroom polyurethaan, zijn handgemaakt. Zo lijkt zijn uitzonderlijke negendelige serie Pratt-stoelen vervaardigd van in was gedrenkte doeken.

Een derde deel van de tentoonstelling, getiteld Het wonderbaarlijke Kunststof, was in 1996 in het Parijse Ecole nationale supérieure des Beaux-Arts al te bewonderen. Voor die collectie hebben ze in de oude Hooiopslagplaats van de ex-mijnsite een gigantische plastic koker aangebracht. Binnen in de melkwitte koker met groene, oranje en gele verlichting hangt een sfeer die twijfelt tussen techno en Expo '58. De meest uiteenlopende plastic voorwerpen zijn gestouwd in - hoe kan het ook anders - doorschijnende plastic kastjes. Telefoons, pick-ups, speelgoed (Ken en Barbie, Playmobil), deurklinken, wegwerpverpakkingen en de onvermijdelijke nylonkousen: plastic kan voor alles dienen. Ook hier werden design en materiaal naar de voorgrond geschoven. Grappig is het geel-grijze wagentje Urbi 1993, bijna volledig uit blinkend polyester.

Modeontwerpers gebruiken het materiaal ook graag. Getuigen daarvan zijn bijvoorbeeld de Egeljurk en het Hologramkleed van Paco Rabanne uit 1996 en het blauwe, uit polymeer gemaakte jasje Junk van Junko Shimida. Voorts wordt in de koker aandacht besteed aan de 'serieuze' toepassingen van plastic. De brandweer en de medische wereld zouden zonder plastic niet staan waar ze nu zijn. Ook voor de sport heeft het materiaal zijn aërodynamische deugdzaamheid getoond, zo leert de tentoonstelling.

Maar is al die plastic dan niet vreselijk milieuonvriendelijk? Die onvermijdelijke vraag komt aan bod in een achterkamertje van het gebouw. Daar staat een reeks recyclageproducten verzameld onder de naam Het tweede leven van kunststof, speciaal voor Hornu gecreëerd. Dit deel van de tentoonstelling stelt echter teleur: plastic ziet er in dat tweede leven helemaal niet zo glossy uit. De truien met rendiermotieven en een scheve stoel gemaakt van oude BP-tassen kunnen absoluut niet bekoren na wat je daarvoor te zien kreeg.

Voor de kinderen ten slotte is er een tentoonstelling gewijd aan het Deense Lego-speelgoed. Naast spelen met de blokjes kan je er zelf plastic diertjes maken. Lang leve het plastic.(IS)

Passion Plastiques, in Le Site de Grand-Hornu, Rue Sainte-Louise 82, nog tot 30 november. Hornu is bereikbaar via de E19 richting Paris-Mons, uitrit 25, St-Ghislain.

(Foto's Kartell)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234