Zondag 25/10/2020

'Le Pen is hier kampioen, maar president wordt ze nooit'

In de Franse Ardennen haalde Marine Le Pen een monsterscore van 30 procent. De mensen uit de streek zijn niet verwonderd. 'Als arbeiders en boeren massaal hun job verliezen en hun kinderen naar de steden zien trekken, is de intolerantie voor oude politici die vooral zichzelf willen verrijken, totaal.'

De Franse Ardennen, het is een streek die Belgische reizigers vaak negeren en dat is zeer onterecht. Mooie, uitgestrekte landschappen en overal fruitbomen in bloei. Dit is ook de champagnestreek, wat betekent dat je in een banale kroeg voor 10 à 15 euro een fles champagne kunt bestellen. En dat op amper twee uurtjes rijden van Brussel.

Maar deze streek heeft ook haar donkere kanten. De bevolking, en zeker de jongere generatie, is massaal aan het wegtrekken. De landbouw is al jaren achteruit aan het gaan, de weinige fabriekjes sluiten een voor een hun deuren. En tegelijk trekken de overheidsdiensten zich terug: scholen, hospitalen, openbaar vervoer. De meeste inwoners moeten minstens 30 kilometer rijden om een dokter te zien. Wie te oud of te arm is voor een eigen wagen: tant pis.

Offerfeest

Deze sociale achteruitgang valt ook af te lezen uit de verkiezingsuitslag van afgelopen zondag. De Fransen werden wakker in een verdeeld land, met Emmanuel Macron als stemmenkampioen in het westen, en Marine Le Pen die van het (noord)oosten (zie kaart). In Ardense stadjes als Rethel, 8.000 inwoners, haalde Le Pen maar liefst 32 procent van de stemmen. Nog een andere indicatie van de neerslachtigheid is het hoge absenteïsme in de streek. In 2012 kwam nog 80 procent van de mensen stemmen, zondag was dat nog maar 60 procent.

"Oh, ja, de mensen hebben ras le bol van de politiek. Ze hebben hun buik vol van al die oude politici." Aan het woord: Georges Livet, een gepensioneerde gezondheidsambtenaar die 20 jaar geleden uit Reims naar het piepkleine La Hardoye verhuisde en met allerlei sociale projecten de neergang van de regio probeert tegen te gaan.

"Waarom hier zoveel mensen voor Marine Le Pen stemmen? Ik vraag het me sinds vanochtend ook voortdurend af. Ja natuurlijk heerst hier een permanente sociale crisis. Maar tegelijk stel ik vast dat veel mensen tegen migranten zijn zonder dat ze ooit een migrant hebben gezien. De enige dag in het jaar dat je hier migranten ziet, is voor het Offerfeest; dan komen moslims hier schapen kopen. 'Jullie haten moslims behalve wanneer ze bij jullie een schaap komen kopen', werp ik mijn streekgenoten weleens voor de voeten. Maar ze vinden me dan meestal niet grappig en halen hun schouders op. 'Kijk jij nooit naar de televisie?' repliceren ze dan. 'Heb jij misschien het nieuws gemist van al die terreuraanslagen? Luister jij dan nooit eens naar Marine Le Pen, die ons terecht waarschuwt dat de moslims vroeg of laat vanuit de grootsteden het platteland zullen veroveren?'

"Enfin, de intoxicatie door de televisie is enorm. Veel mensen laten zich hier enkel nog door populaire programma's informeren en ook dat maakt ze kwetsbaar voor politici als Le Pen."

Faillissementen

Georges geeft toe dat het niet eenvoudig zal zijn om in deze regio het tij te keren. "We doen ons best, maar voorlopig zijn de initiatieven om opnieuw dynamiek in deze regio te krijgen te kleinschalig."

Samen met zijn vrouw Brigitte, een choreografe, organiseert Georges workshops in scholen om jongeren te informeren over de voordelen van duurzame landbouw. "Veel jongeren zijn kinderen van boeren en als ze hier in de streek willen blijven, is duurzame landbouw hun enige reddingsboei. Maar voorlopig heb ik niet de indruk dat we hen kunnen overtuigen. Ze luisteren wel aandachtig naar onze ideeën, maar daarna zeggen ze: 'Pff, dat gaat toch niet werken.'

"Ik kan hen wel begrijpen. Deze landbouwers maken amper winst, ze staan vaak op de rand van het failliet en zijn bang om zich voor iets nieuws te engageren of een risico te nemen. De meeste jongeren hebben zich al neergelegd bij het feit dat ze hun geboortestreek zullen verlaten om naar een grotere stad te vertrekken."

Interessant is wel dat in sommige dorpen een nieuwe dynamiek op gang aan het komen is dankzij de komst van Nederlanders en Belgen. Georges: "Ja, dat is curieus. Nederlanders en Belgen nemen hier vaak het voortouw en de Fransen volgen. Zo organiseerde een Nederlander in een naburig dorpje een fondsenwerving voor de renovatie van een historisch kapelletje. Dat bracht de mensen samen, waardoor er terug wat beweging en optimisme in het sociale weefsel kwam.

"Een andere Nederlander die goed was met technologie, bracht internet naar een dorpje. Onvoorstelbaar: niet de Franse overheid maar een Nederlandse immigrant zorgde hier voor de digitale revolutie."

Europese subsidies

Soortgelijke verhalen hoor je ook in Rethel. "Veel mensen stemden hier op Le Pen omdat ze tegen hét systeem wilden stemmen", vertelt Simon Pércheron, die hier raadslid is voor een pro-Fillon-lijst. "Ik kan dat wel begrijpen. Er zijn hier veel redenen om tegen het systeem te zijn. Veel mensen voelen zich letterlijk in de steek gelaten door nationale politici en als lokale mandataris is het moeilijk om het tij te keren."

Maar Pécheron voegt er meteen aan toe dat de meerderheid van de bevolking nog altijd tégen Le Pen is. "Vergeet dat niet. Le Pen is hier populair, maar de meeste mensen zullen in de tweede ronde voor Macron stemmen. Daarvoor hebben ze trouwens een heel goede reden: Macron is pro-Europees en veel mensen uit deze streek, en zeker de landbouwers, zijn afhankelijk van Europese subsidies en structuurfondsen. Als de EU hier verdwijnt, gaan we hier pas echt ten onder."

Pécheron is verre van de enige die in Rethel het belang van Europa en een anti-Le Pen-stem onderstreept. Ook de stamgasten van de lokale kroeg omschrijven zich als radicale pro-Europeanen. "Oké, de oude politici hebben het verkorven. Maar madame Le Pen heeft ons ook niets te bieden. Ze zegt dat ze de grenzen wil sluiten en niets meer met Europa te maken wil hebben", zegt Michel, die al heel zijn leven landbouwer is. "Sorry, daaraan doen wij niet mee. Europa is niet perfect, maar Frankrijk en zeker deze regio heeft veel te danken aan Europa.

"En bovendien: er gaat geen week voorbij of wij moeten voor de een of andere reden naar België. De luchthaven van Charleroi is voor deze regio bijvoorbeeld zeer belangrijk. En dan gaat Marine Le Pen de grenzen sluiten? Dis donc!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234