Dinsdag 14/07/2020

Lauwe tongen in de Wetstraat

Laat het, één week na de merkwaardige verkiezingen van 13 juni 2010, uitgerekend Pinksteren zijn, het feest waarop zo veel christenen 'Pinksteren' vieren. U weet wel, toen de Heilige Geest de in vergadering verzamelde apostelen verlichtte en hen ertoe overhaalde om vol durf het volk toe te spreken. En mensen van alle taalgroepen en toenmalige deelstaten - Judea, Samaria dan wel Galilea - hoorden ze in hun eigen taal spreken.

Vandaar: een poging tot exegese van één jaar politieke crisis, aan de hand van de 'Handelingen der Apostelen', alwaar het Pinksterverhaal voor het eerst werd opgetekend. De bijbelvaste citaten komen uit de 'Nieuwe Bijbelvertaling'.

"Plots klonk er uit de hemel een geluid van een hevige windvlaag, dat het huis waar ze zich bevonden geheel vervulde." (Handelingen 2,2)

Zo was het op 13 juni 2010. Bart De Wever bezorgde de N-VA een landslide-verkiezingsoverwinning. Het is een datum die te vergelijken valt met Zwarte Zondag 1991 - niet om VB met N-VA te vergelijken, maar omdat het een cesuur was in de Belgische en Vlaamse politiek. Voortaan zou alles anders zijn. Dat is het drama van het afgelopen jaar: dat andere kader is nog niet ingevuld geraakt. Omdat de grote partijen N-VA en PS dat nog niet willen, of misschien ook nog niet kunnen. Beide partijen wonnen de verkiezingen, beide partijen hebben dus het recht om te eisen dat in een volgend akkoord zware accenten van hun programma teruggevonden worden. Maar beide partijen hebben in zowat alles een tegengesteld programma. En hoe die twee uitersten te verzoenen, dat is nog niet gevonden. Toch moet het kunnen. Als vrijzinnige liberalen en socialisten enerzijds en christen-democraten anderzijds in 1958 een weg vonden om uit de zo bittere Schoolstrijd te raken middels hun Schoolpact; als geen drie jaar later rechts en links de tegenstellingen van de Eenheidswet en -staking opzij konden schuiven voor een nieuw en breed gedragen sociaaleconomisch elan (en in die Eenheidsstaking waren doden gevallen en bewaakten de para's de luchthaven van Zaventem: dat was écht nog politieke strijd, met een zwaarder kaliber dan vandaag), waarom blijft alles dan geblokkeerd?

"Er verschenen aan hen een soort vlammen, die zich als vuurtongen verspreidden. En allen werden vervuld van de Heilige Geest en begonnen op luide toon te spreken in vreemde talen, zoals hen door de Geest werd ingegeven."(Handelingen 2,3)

De eerste toespraak van Bart De Wever was zelfs voor de hardcore N-VA-achterban Latijn. Maar met Nederlandstalige vertalingen juichten ze toch: 'Nil volentibus arduum' - 'Niets is onmogelijk voor zij die willen'. Meer nog dan de ruime verkiezingsoverwinning van de PS is de zege van de N-VA de nieuwe knoop om het Belgische probleem te ontwarren. De PS is machtig en koppig en net zo bekommerd om Wallo-Brux als de N-VA om Vlaanderen. Al in de jaren tachtig was de ultranationalistische geweldenaar José Happart een PS-kopstuk. Maar: de PS kan akkoorden sluiten binnen een klassieke Belgische logica, en die akkoorden zelfs verdedigen. Vraag het opeenvolgende premiers als Jean-Luc Dehaene, Guy Verhofstadt of Yves Leterme - niet één Waalse socialist daarbij: al hun inleveringen, al hun staatshervormingen, al hun passen - pasjes - in aanpassingen van brugpensioen, activering van werklozen, elk door de vakbond gecontesteerd regeerprogramma als Globaal Plan en Generatiepact werd mee onderhandeld en vervolgens gestemd door de PS. Of die plannen nadien ook loyaal werden uitgevoerd door diezelfde PS is een andere vraag, ongetwijfeld met een ander antwoord. Maar het gaat nu om fase één: kan er tenminste al een akkoord komen?

De N-VA stamt niét uit die traditie. Een traditioneel Belgisch compromis, met geven en nemen, interesseert hen niet. Ze willen nemen wat hen toekomt, en zoeken hoe ze de tegenpartij van een akkoord kunnen overtuigen zonder te veel te geven. En vooral, niéts toe te geven in essentiële zaken: dat is de N-VA-doctrine, die voortborduurt op de principes van de oude VU'er Frans Baert. Doe geen stap die verdere stappen uitsluit, heet het daar, en dat is precies wat Di Rupo beoogde: flink toegeven, maar zo dat dit 'de ultieme staatshervorming' is, of die alleszins benadert. Precies dat wat Di Rupo beoogt en wat hij als redelijk compromis tracht(te) in te brengen, is wat getrainde Vlaams-nationalisten proberen te vermijden.

Niet dat N-VA'ers geen compromissen kunnen maken - in de Vlaamse regering slikten ze het Oosterweeltracé, alsof De Wever een hele saté in één hap moest doorzwelgen - maar ze moeten wel willen. De negatie van 'niets is onmogelijk voor zij die willen' is namelijk: 'niets is mogelijk voor zij die niét willen'.

"Toen het geluid weerklonk, dromden ze samen en ze raakten geheel in verwarring omdat ieder de apostelen en de andere leerlingen in zijn eigen taal hoorde spreken." (Handelingen 2,6)

Een gok: binnen een jaar of twintig zal deze periode uit de politieke geschiedenis van dit land voorwerp zijn van gespecialiseerde historici. Men zal onderzoeken wat er juist gebeurd is, en met hardnekkigheid en verbijstering op de volgende conclusies stoten. Dat hoewel zowel in Noord als Zuid een ruime volkse wil bestond om tot een akkoord te komen, er ook in beide landsdelen een forse wind waaide tegen onwaardige toegevingen. Dat de pers in Noord en Zuid investeerde in de andere kant van het land. Geen lezer dan die van Le Soir is méér geïnformeerd, tot in details, over de uitspraken, de verzuchtingen en zelfs de lichaamstaal van Bart De Wever. En als Elio Di Rupo zijn stem verliest, verstomt de Wetstraat wat, ook aan Vlaamse kant.

"Maar sommigen zeiden spottend: 'Ze zullen wel dronken zijn'"(Handelingen 2,13)

En de publieke opinie, die haakt tegelijk af en juist niet. De opiniepeilingen, ook die van deze week, tonen een ruime interesse om de (virtuele) stem toch uit te brengen. Wetenschappelijk onderzoek naar diepere maatschappelijke stromingen leert dat de burger niet zomaar meer ontmoedigd of ontgoocheld raakt in de politiek, maar dat die afhaakt. Waar ligt de waarheid? Na het jongerendebat van De Morgen zei een 17-jarige deelnemer: "Er is sinds 2007 geen echte regering meer. Ik heb dat nooit gekend." Dat stemt tot nadenken: een politiek hoogst geïnteresseerde en mogelijk getalenteerde knaap, die aan zijn laatste examens bezig is in het middelbaar onderwijs, maar die sinds zijn tweede jaar (!) nooit een echte regering kende. Hoe het geloof in de politiek behouden? Hoe de vlam bewaren van de toch ergens maakbare samenleving?

Jezus verrees volgens nieuwtestamentische verhalen na drie dagen. De Wetstraat heeft al meer dan drie jaar nodig om uit haar status van schijndood te raken. Waarom zouden PS en N-VA toegeven als zij een koppig jaar na de verkiezingen keurig beloond worden door de kiezer, althans in de peilingen.

Het ziet er niet naar uit dat De Wever en Di Rupo snel een vurige tong zullen draaien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234