Vrijdag 07/05/2021

GetuigenisPsychiatrie

Laura lag dagenlang in een isoleercel: ‘Ik lag uren met handen, voeten en middel vastgebonden’

Laura De Houwer. 'Ze hebben me veertig dagen in leven gehouden. Maar dat is het dan ook.' Beeld Aurélie Geurts
Laura De Houwer. 'Ze hebben me veertig dagen in leven gehouden. Maar dat is het dan ook.'Beeld Aurélie Geurts

Na de eerste lockdown deed Laura De Houwer (26) een zelfmoordpoging. Er volgde een gedwongen opname met isolatie en fixatie. Sinds die ‘mensonwaardige’ behandeling ijvert ze voor een verbod op vrijheidsbeperkende maatregelen. Zijn de huidige richtlijnen te vrijblijvend?

“Ze hebben me veertig dagen in leven gehouden. Maar dat is het dan ook. Ik voel me allesbehalve geholpen.” Laura De Houwer loopt niet bepaald hoog op met haar gedwongen opname in een Vlaams psychiatrisch ziekenhuis. Die volgde in mei nadat ze een zelfmoordpoging in haar appartement had ondernomen.

“Ik leed al langer aan een depressie en kreeg vlak voor corona de diagnose borderline. Mijn behandeling ging initieel goed, maar door de lockdown kreeg ik het moeilijker. Werken of studeren kon ineens niet meer en de chaos in mijn hoofd werd groter.” Een arbeidscontract dat niet verlengd werd en een negatieve zwangerschapstest waren de druppels te veel. “Ik snap dat men in paniek raakte en een opname nodig vond. Maar die heeft uiteindelijk niets beter gemaakt. Integendeel: die heeft mij gebroken.”

Nood aan een gesprek?

Praten helpt, dat kan bij Tele-Onthaal: bel 106 of ga naar de website tele-onthaal.be.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website zelfmoord1813.be.

In het pas gepubliceerde Ik moest braaf zijn laat De Houwer haar lezers meekijken achter de muren van het ziekenhuis waar ze geboeid op een brancard werd binnengerold. “Ik was best rustig, geen gevaar voor anderen. Toch moest ik meteen voor een nacht de isoleercel in. Ook al legde ik uit dat zo’n isolatie te ingrijpend was, er was geen ontkomen aan. Toen ik tegenstribbelde om zo’n blauw jurkje aan te doen, drukten tien mensen me neer.”

De vrederechter besloot om De Houwer veertig dagen verplicht in opname te houden. Dat vond ze zo’n ondraaglijke gedachte, dat ze besloot te ontsnappen. “Er was geen enkele therapie. Niemand keek naar mij om.” Het ziekenhuis verwittigde de politie en die bracht de Mechelse van haar appartement weer naar de afdeling. “Opnieuw moest ik de isoleercel in. Terwijl ik niets gedaan had, ik was gewoon naar huis gegaan. Vier dagen lang duurde de isolatie die keer. 26 uur daarvan lag ik met mijn handen, voeten en middel vastgebonden. Het was vreselijk, omdat er niks is: geen perspectief, geen communicatie, geen hulp. Reacties van hulpverleners bleven vaak uren uit.”

Hoe uitzonderlijk is De Houwers ervaring? Niemand weet het. In Vlaanderen wordt niet systematisch bijgehouden hoe vaak isolatie of fixaties voorkomen. Onlangs zijn wel de eerste stappen richting een registratiesysteem gezet. Maar is nog verder onderzoek en verfijning nodig alvorens instellingen daarmee aan de slag kunnen.

Laura De Houwer. 'Vier dagen lang duurde de isolatie. 26 uur daarvan lag ik met mijn handen, voeten en middel vastgebonden. Het was vreselijk, omdat er niks is: geen perspectief, geen communicatie, geen hulp.' Beeld Aurélie Geurts
Laura De Houwer. 'Vier dagen lang duurde de isolatie. 26 uur daarvan lag ik met mijn handen, voeten en middel vastgebonden. Het was vreselijk, omdat er niks is: geen perspectief, geen communicatie, geen hulp.'Beeld Aurélie Geurts

De Vlaamse Zorginspectie stelde in 2017 vast dat er te vaak, te lang en te onveilig geïsoleerd en gefixeerd wordt. De overheid liet daarom specifieke richtlijnen ontwikkelen. “Die moeten helpen om deze praktijk zo veel mogelijk te voorkomen. En als er écht geen andere manier is om de veiligheid te herstellen dan een patiënt isoleren of fixeren, dan moet dit menswaardig gebeuren”, legt Kathleen De Cuyper uit. Ze is coördinator bij het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, dat de richtlijnen ontwikkelde.

In 2019 werden die gepubliceerd, eind vorig jaar volgde een tweede versie. “Bedoeld om de sector zo concreet mogelijke handvaten aan te reiken voor situaties met agressie en escalatie”, klinkt het. Zo staan er leeftijdsgrenzen in – geen mechanische fixatie tot en met twaalf jaar – en tijdsduren – in de regel maximaal een kwartier voor fixatie en een uur voor isolatie. In welke mate instellingen die instructies ter harte nemen, kan De Cuyper niet zeggen. Ook zij pleit daarom voor registratie en objectieve kwaliteitsindicatoren. “Er is sowieso niet één wondermiddel.”

‘Volledig verbod op isolatie en fixatie’

De Houwer zocht na haar opname contact met het ziekenhuis, dat ze niet bij naam noemt. “Het gesprek was constructief, maar maakte voor mij weinig verschil. Ik had gehoopt op excuses.” Sindsdien ijvert ze zelf voor een volledig verbod op isolatie en fixatie. “Dat is de enige weg om ziekenhuizen andere keuzes te laten maken”, gelooft ze. Heel recent richtte ze met patiëntenvereniging UilenSpiegel NADA op, een nieuw netwerk dat alternatieven suggereert voor dwang en afzondering in de geestelijke gezondheidszorg. Ze willen onderzoek doen naar manieren om humaner met psychiatrische patiënten om te springen.

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) wil vooral op preventie blijven inzetten. Aan een verbod denkt hij niet. “Er leeft de bekommernis dat zoiets kan leiden tot een groter gebruik van medicatie en dat willen we absoluut vermijden.” Het is volgens hem wel de bedoeling om dit jaar de referentiekaders, waaraan psychiatrische ziekenhuizen en afdelingen moeten beantwoorden en waarop de Zorginspectie zich baseert, aan te scherpen, in lijn met de ontwikkelde richtlijnen.

De Houwer doet intussen stage in een mobiel crisisteam dat bij mensen met psychische problemen aan huis komt. Ze volgt ook wekelijks therapie. “Ik moet nu, boven op de problemen die ik al had, ook het trauma van die opname aanpakken. Alleen bij het zien van een ambulance, sla ik in paniek.” Ze vindt het lastig, want ze voelt veel argwaan tegenover hulpverleners. “Ik voel me niet meer suïcidaal, maar ik probeer mezelf nauwkeurig te monitoren, zodat het niet escaleert. Nog een opname is het laatste wat ik wil.”

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Laura De Houwer, Ik moest braaf zijn. Veertig dagen opname in de psychiatrie’, Witsand Uitgevers, 336 p., 18,95 euro.


Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Laura De Houwer, Ik moest braaf zijn. Veertig dagen opname in de psychiatrie’, Witsand Uitgevers, 336 p., 18,95 euro.

 Beeld RV
Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.Laura De Houwer, Ik moest braaf zijn. Veertig dagen opname in de psychiatrie’, Witsand Uitgevers, 336 p., 18,95 euro.Beeld RV

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234