Vrijdag 13/12/2019

'Largo Winch is de James Bond van de stripwereld'

Largo Winch, een van de populairste moderne stripreeksen van Europa, is terug. In het nieuwe eerste deel van een tweeluik bevinden Winch en co. zich in Hongkong, Dubai, Saint-Tropez en Tibet. Een gesprek met tekenaar Philippe Francq over het succes van de reeks, de tv-serie, de aankomende film en de wellicht meest invloedrijke scenarist van Europa, Jean Van Hamme.

door Geert De Weyer

Sofitel Faubourg, hartje Parijs. Philippe Francq wacht me op in de hotelbar, nonchalant hangend over een barkruk. Het is niet moeilijk de Winch in Francq te ontdekken. Frisse kop, stevige tred, een zachte stoerheid en een donker Harley Davidsonmotorjack, dat fel afsteekt tegen de rest van de in de bar verzamelde nette heren en dames. Je zou het hem niet meteen nageven, maar wellicht is de Belgische, al jaren in Zuid-Frankrijk residerende 45-jarige auteur een van de meest gefortuneerden in de bar. Sinds de start van Largo Winch in 1990 ging de oplage gestaag omhoog. De bescheiden auteur heeft genoeg aan één album per jaar om zijn status van miljonair te behouden. Terwijl het eerste album, dat gebaseerd was op Franstalige romans van Jean Van Hamme, nog in een oplage van 20.000 exemplaren verscheen, zit ieder album nu aan ongeveer 650.000 exemplaren. Intussen werd 's mans papieren personage, bijgenaamd 'de miljardair in spijkerbroek', een icoon. Een Amerikaans-Canadees productiehuis maakte er een internationale tv-serie van, die goed was voor 39 afleveringen; Toyota vernoemde een 4X4 naar Winch; de titelheld schopte het tot model toen Christian Dior hem uitriep tot gezicht van het modehuis en onlangs verscheen het bericht dat Winch een bioscoopfilm zal worden. "Een droom die werkelijkheid wordt", aldus Francq, die nooit onder stoelen of banken stak dat de tv-serie slechts een voorloper was van een heuse bioscoopfilm. "Net zoals Batman dat indertijd was."

Francq werkt een jaar lang, dag in dag uit, met uitzonderlijke gedetailleerdheid aan ieder Winch-album. Daarbij zakt hij altijd af naar de locatie waar het Winchavontuur plaatsvindt, om er research te doen. Deze keer vloog hij naar Hongkong, waar het bijzonder spannende nieuwe album, De drie ogen van de wachters van de Tao, zich voornamelijk afspeelt. Winch komt er terecht in handen van de Chinese maffia, die hem een openstaande schuld wil doen aflossen. Winch, het Joegoslavische weeskind dat aan het hoofd staat van Groep W, een van de machtigste corporaties ter wereld, wordt gedwongen een oud manuscript te stelen in ruil voor de vrijlating van een vroegere Chinese vriend met wie hij ooit een cel deelde. Ondertussen wil de luchtvaartafdeling van Groep W een joint venture sluiten met Tsai Industries. Niet zonder consequenties, zo zal blijken.

Er zijn populaire strips voor een groot publiek en er zijn de meer artistieke strips voor een veeleer klein publiek. Largo Winch is samen met XIII een reeks die erin slaagt beide doelgroepen aan te spreken. Hoe komt dat, denkt u?

Philippe Francq: "Misschien door het thema. Ik vergelijk Largo Winch altijd met James Bond: het is een mix van allerhande invloeden en genres. Er is avontuur, spionage, een liefdesverhaal, er is het economische luik. Iedereen kan er wel iets in vinden. Het grootste verschil tussen Bond en Winch is dat Bond enkel een spion is, terwijl Winch veel meer genres bespeelt. Winch wordt bijvoorbeeld ook erg veel gelezen door vrouwen. Vraag me niet waarom, maar dat blijkt zo te zijn. Het spreekt echt een enorm brede groep mensen aan."

Van Hamme bracht voor album drie en vier extreem veel economisch gegoochel en techniek in zijn reeks. Maar de lezer liet er zich niet door ontmoedigen. Integendeel. Vreemd toch, voor een medium waarvan men zegt dat het snel verteerbaar moet zijn om te kunnen verkopen.

"Dat verbaasde mij in het begin ook. Ik ben er eigenlijk nog altijd verbaasd over. Die albums waren puur vanuit economisch gezichtspunt geschreven (In deel 3, O.O.B. genaamd, stond het openbaar overnamebod of aankoopbod centraal, GDW). Maar het had geen effect op de verkoop. Integendeel. In de volgende delen bracht Van Hamme wat meer avontuur in het verhaal, maar steeds voorzien van financiële en economische verwikkelingen. Dat is nooit verdwenen. Het vorige tweeluik (deel 13 en 14, GDW) was een heel economisch verhaal. Je moet er inderdaad je aandacht bij houden."

Het blijft zonder meer een monsteroplage, maar toch is de reeks er sinds het vorige album een beetje op achteruitgegaan, heb ik me laten vertellen. Klopt dat?

"Een beetje wel. We hebben van het vorige album tussen de 50.000 en 57.000 exemplaren minder verkocht. Hoe dat komt? Ik heb daar verscheidene verklaringen voor. Hoewel ik het een goed scenario vond, was het laatste album bijvoorbeeld weinig optimistisch. Het begon met een zelfmoord. Dat enthousiasmeert minder mensen, denk ik. Misschien was het economische aspect toch wel te groot en was dat de reden waarom het album minder goed heeft verkocht.

"We hebben er ook geen idee van welk publiek deze reeks koopt en wat het precies wil. Meer avontuur? Een minder economische inslag? Belangrijker is misschien dat er steeds meer striptitels in de winkels komen te liggen, terwijl de stripmarkt ondanks dat overaanbod wat achteruit boert."

XIII, die andere topserie die blijkbaar eenzelfde publiek weet te bekoren als Winch, zou er ook last van hebben.

"Alle grote reeksen lijden onder de huidige malaise: De kleine Robbe, Robbedoes, Jeremiah. Jongeren hebben ook steeds meer mogelijkheden en alternatieven om zich te amuseren en ontspannen. Muziek, games, televisie, dvd... De ontwikkelingen binnen die markten evolueren ook razendsnel.

"Nu, wat Largo Winch betreft, zie ik ook een verklaring in iets anders: de reeks verkocht het best ten tijde van de tv-serie. In diezelfde periode noemde Toyota zijn nieuwste 4X4 'Winch' en verscheen de Christian Diorpropaganda met Largo in de hoofdrol. Alles tezamen ging het om een periode van een kleine twee jaar. Winch was toen enorm zichtbaar. Dat speelde mee in de verkoop, denk ik. Maar of dat de werkelijke oorzaak is? Misschien gaat de oplage van dit nieuwe album weer de hoogte in. Je weet het nooit."

Largo Winch is zo belangrijk voor Dupuis dat de uitgeverij het zonder de reeks financieel veel minder goed zou doen. Vorig jaar was het al zo ver. Toen kon ze niet rekenen op de jaaromzet van Largo Winch omdat je achter stond met je werk en er dat jaar geen Winch-album kon verschijnen. Hoe stresserend is die wetenschap voor u?

"(lacht) Goh, ik denk dat vooral Dupuis met die stress moet omgaan. Maar er zijn natuurlijk ook andere topreeksen binnen Dupuis die belangrijk zijn voor de omzet. De kleine Robbe bijvoorbeeld. Maar het klopt, vorig jaar was er een klein probleem, omdat ik te lang moest wachten op het scenario van Van Hamme en ik daardoor de strip niet tijdig af kreeg om ze te publiceren in 2006. Bovendien had ik een filmploeg in mijn kielzog. Een klein Parijs productiehuis, Kanari Films, heeft een jaar lang de voorbereidingen en het werk aan de nieuwe Winch gevolgd, vanaf het moment dat Van Hamme het scenario schreef tot het voltooien van de eindplaat. Dat hield het album op."

Enkele jaren geleden was u er verbolgen over dat Het Belang van Limburg/Gazet van Antwerpen bij de voorpublicatie van Winch de erotische en lesbische scènes geheel zwart kleurde. Ook Le Figaro censureerde die scènes. Hebt u er nu geen angst voor, want ik zag opnieuw zoenende vrouwen opduiken.

"Le Figaro vroeg deze keer een exclusieve voorpublicatie voor Frankrijk, maar wilde daar niet meer voor betalen. Tja. Interessanter voor Dupuis en de reeks zelf was dat we ze konden verkopen aan vier dagbladen. Nu, in dit verhaal zit er geen erotische scène die tegen de moraal zou ingaan, dus dat scheelt. (spottend lachje) Maar denk nu niet dat ik daarom heb toegegeven aan hun grillen.

"Ik begrijp het toch allemaal niet zo, hoor. Er is in deze reeks niet meer naakt te zien dan in pakweg James Bond. Daar zegt niemand iets over. Komaan zeg."

U noemde toen het Vlaams Blok en Gazet van Antwerpen in één adem terwijl u sprak over 'het katholieke, puriteinse gedachtegoed waarop alle extreme partijen lijken te drijven'. Ik kreeg daarvoor vieze telefoons van die krant. U?

"(brede grijns) Ik heb niets gehoord."

Maakt het u nog steeds bang, extreem rechts?

"Minder. In Frankrijk is er minder angst voor de extreem rechtse partij dan bij de vorige presidentsverkiezingen. Sarkozy of Royal zijn mensen die tenminste iets willen doen voor de armen. Het is niet langer zo dat er een linkse of rechtse partij opstaat. Ik heb de indruk dat het zich allemaal meer in het centrum afspeelt. Dat is niet onbelangrijk."

In de tv-serie hebben ze veranderd om te veranderen, zei u. Ziet u er nu strenger op toe dat de geest van Winch, Van Hamme en Francq standhoudt?

"Jean (Van Hamme, GDW) heeft al drie of vier scripts gezien en had altijd opmerkingen. Hij houdt het heel erg in de gaten. En ach, de tv-serie. Het is goed dat ze gestopt is. Er zaten enkele goede afleveringen tussen, maar veel te weinig. Het gemiddelde, de som van alle afleveringen samen, bleef ondermaats. Een beetje grappig was dat de serie overal in Europa op het scherm kwam, behalve in de VS."

Terwijl ze natuurlijk net gemaakt was voor het Amerikaanse publiek.

"(cynische grijns) Inderdaad. Ze was wel in Canada te zien."

De acteur beviel me niet. Te macho, te weinig uitstraling.

"Hij had een stupide grijns op zijn gezicht. Het was geen Sean Connery, hé?! Dat had met zijn intelligentie te maken, vrees ik. Ik had het ook niet zo voor hem. Ik hoop wel dat ik voor de komende bioscoopfilm met de acteurs kan praten. Ik vind het belangrijk die film te volgen."

Zal de film wel het oorspronkelijke Winch-verhaal volgen?

"Ongeveer. Het gaat om de eerste vier stripalbums samen, maar natuurlijk wordt er wel het een en ander veranderd om aan het bioscooppubliek tegemoet te komen. Zo zal de film enkel in Hongkong spelen. New York komt er dus niet in voor. Ik ben benieuwd.

"De opnames zouden starten in september. De producenten (Jérôme Salle, Pan European, GDW) hebben nog een half jaar om het nodige geld bijeen te zoeken. In Cannes hebben ze vorig jaar al veel promotie gemaakt, dus ik denk dat het wel los zal lopen."

Ik heb de indruk dat u voor dit verhaal meer details in uw tekeningen hebt gestopt dat ooit tevoren. Klopt dat?

"Misschien wel. Ik heb enorm veel plezier gehad bij het tekenen van dit deel. Hongkong was een zeer interessante, totaal van de pot gerukte stad. De straten zijn er kronkelig, geheel anders dan in New York, waar de straten een schaakbordpatroon hebben. Iedereen was er steeds aan het werken en overal waar je kwam, was het luidruchtig. Elke hoek had een ander uitzicht. Ik zou er niet graag leven, maar het was geweldig om er een weekje rond te wandelen."

Hoeveel foto's hebt u deze keer op locatie gemaakt? Opnieuw meer dan duizend?

"(verontschuldigend) Ahum, zo'n 1.500. Ik documenteer me nogal behoorlijk."

Het barst in dit album van de extreem gedetailleerd getekende gebouwen en architectonische tekeningen. En dat voor iemand die ooit alle architecturale tekeningen heeft afgezworen.

"Ik weet het. Ten tijde van Vrouwen en steden (zijn debuutstrips uit 1987 en 1988 waarin de stad centraal stond, GDW) was ik die stadsdecors zo beu dat ik elke strip weigerde waarvoor ik steden, buildings en appartementen moest tekenen. Maar voor Winch kon ik er niet buiten. Die verhalen spelen zich bijna alleen maar in grootsteden af. Maar ik kan niet ontkennen dat ik het meeste plezier beleef aan het tekenen van de personages."

Jean Van Hamme kondigde vorig jaar aan dat hij zou stoppen met zijn reeksen Thorgal, Blake en Mortimer en XIII. Voor Largo Winch maakte hij graag een uitzondering. 'Die heeft me nog nodig', zei hij. Jullie hebben een uitstekende verstandhouding, niet?

"Tja. William Vance (in Spanje residerende tekenaar van XIII, GDW) woont ver en Rosinski (tekenaar van Thorgal, GDW) is meer een vriend van Van Hamme. Misschien hebben Jean en ik intellectueel gezien dezelfde denkwijzen.We zijn het zelden oneens over de wereld, de politiek of de stripscene."

Hebt u ook zo'n angst voor de manga, het Japanse beeldverhaal dat Europa dreigt te overspoelen en waarvoor Van Hamme onlangs waarschuwde?

"Nee, ik zie dat anders. Manga's bevatten vaak steengoede verhalen, vind ik. Ze zijn psychologisch erg goed onderbouwd, zowel de verhalen die voor jong als oud bedoeld zijn. Maar velen begrijpen het niet. Ze hebben angst voor dat genre, terwijl de manga net erg goed op zijn doelgroep inspeelt. Kijk naar de manga's voor een lezerspubliek van pakweg veertien tot zestien. De hoofdrolspelers worden vakkundig opgezadeld met de problemen van jongens en meisjes van die leeftijd. Daarom kopen die jongeren dat. Omdat ze zo empathisch zijn en de aantrekkelijke personages leren om te gaan met de realistische problemen van jongeren.

"Veel Europese auteurs zijn inderdaad bang dat manga's de stripmarkt zullen overnemen. (haalt schouders op) Erger vind ik de attitude van auteurs om de mangastijl te kopiëren. Technisch gezien ziet dat er wel mooi uit, maar ze vergeten de psychologische achtergronden van hun personages te integreren. Met als gevolg slechte strips, die jongeren niet aanspreken."

Slotvraagje: hebt u eigenlijk nooit zin in een andere reeks? U zit nu al zo'n zeventien jaar over Winch gebogen.

"Voor het moment niet. (lachend) Het zou een slechte zet voor Dupuis zijn, vrees ik. Voorlopig blijf ik verder werken aan Largo Winch. Ik voel me er goed bij, de behoefte om te veranderen is er niet. Er zijn nog zoveel mogelijkheden en thema's.

"Het is anders met Blake en Mortimer, Thorgal of XIII, denk ik. Met elk boek kunnen we meer psychologische details over het personage kwijt, waardoor Winch de mogelijkheid krijgt om te blijven groeien. In dit album maken we een sprong in de tijd door de Chinese gevangenschap van de jonge Winch centraal te zetten. Ook met zijn vriend Simon duiken we binnenkort in het verleden. Ik ben blij met dat soort diepgang."

Philippe Francq & Jean Van Hamme

Largo Winch 15: De drie ogen van de bewakers van de Tao

Uitgeverij Dupuis, Antwerpen

48 p., 5,25 euro, hardcover 9,80 euro

Ik begrijp die censuur van de erotische scènes in 'Largo Winch' niet. Er is in deze reeks

niet meer naakt te zien dan in pakweg 'James Bond'. Daar zegt niemand iets over. Komaan zeg

Alle grote reeksen lijden onder de huidige malaise: 'De kleine Robbe', 'Robbedoes', 'Jeremiah'. Jongeren hebben ook steeds meer mogelijkheden en alternatieven om zich te amuseren en ontspannen. Muziek, games, televisie, dvd

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234