Maandag 26/07/2021

'Langzame kunstmanifestatie' wil weg van video en internet

Het moest voor deze vierde editie allemaal goedkoper, en het zwaartepunt van de bi�nnale is de 920 meter lange Auguststrasse

Berlin Biennale is goedkoop en overzichtelijk

De kunstmanifestatie Berlin Biennale kampt met financiële problemen. Daarom moest het dit jaar goedkoop. Alle locaties zijn in elk geval goed te belopen. Onveranderd is de hegemonie van videokunst. Uit België treden Michaël Borremans en Berlinde De Bruyckere aan.

Berlijn

de Volkskrant

Rutger Pontzen

Wie niet beter weet, zou denken dat het een bijeenkomst was van de Duitse socialistische partij, anno 1920. Of het decor voor Fassbinders filmserie Berlin Alexanderplatz. Plaats van gebeuren: Glärchens Ballhaus aan de Berlijnse Auguststrasse, een oude danszaal uit 1913, met dunne slierten zilverfolie tegen de muur, lampions door de hele ruimte en achterin een echte Weinstube. Plus een bühne, waarop vroeger de Parteigenossen hadden plaatsgenomen.

Eind vorige week zat er de organisatie van de Berlin Biennale, aflevering 4. Onder het gezelschap bevonden zich de drie tentoonstellingsmakers: kunstenaar Maurizio Cattelan, criticus Massimiliano Gioni en schrijfster Ali Subotnick. En de Duitse staatsminister van Cultuur, Bernd Neumann. Zijn aanwezigheid was niet zonder betekenis; dát de vierde biënnale er is gekomen, is vooral aan zijn ministerie te danken.

Hoewel in 1998 met veel bombarie van start gegaan, had de organisatie vanaf het begin te kampen met financiële en logistieke problemen. Zulke tegenslagen zelfs dat de Berlin Biennale (tot nu toe in 1998, 2001 en 2004 gehouden) de enige tweejaarlijkse tentoonstelling ter wereld dreigde te worden die om de drie jaar plaatsvond. Twee jaar geleden beloofde het ministerie voor Cultuur geld voor de afleveringen van 2006 en 2008. Een unicum voor Berlijn, dat te kampen heeft met een schuld van 18 miljard euro.

De persbijeenkomst in de danszaal van Glärchen is dus geen wonder. Het moest allemaal goedkoper. Bovendien wilden de drie samenstellers de kunstwerken niet verspreiden over de hele stad, maar concentreren op één locatie. Het centrum van de activiteiten is de 920 meter lange Auguststrasse, in Berlin-Mitte. Vroeger was dit de artistieke en joodse buurt, nu is het het galeriecentrum van Berlijn. Twaalf locaties zijn er uitgekozen: kunstcentrum KunstWerke, de Johannes-Evangelist-kerk, enkele privéappartementen, een kerkhof en een voormalige school voor joodse meisjes. Deze biënnale moest geen imitatie worden van een kunstbeurs of de talloze grootschalige biënnales, zoals die van Venetië. "We willen geen internet, geen global thing, maar iets dat langzaam is", aldus Gioni.

De opzet van deze biënnale is ook ingegeven door praktische en financiële motieven: de Berlijnse kunstwereld nieuw leven inblazen. Want ook de galeries, waarvan vele geconcentreerd zijn rond de Auguststrasse, zijn aan een nieuwe impuls toe. Grappige noot van de drie curatoren: de opening van een (nep)filiaal van de machtige, Amerikaanse Gagosian Gallery, waarin alle kunstwerken "onverkoopbaar zijn".

Het prettige aan deze "langzame biënnale" is het gemak waarmee je zonder veel tijdverlies van de ene naar de andere locatie kunt reizen. Overzichtelijk is ook de hoeveelheid werken. De drie samenstellers kozen 78 kunstenaars uit. Rijp en groen door elkaar, onder wie enkele oude bekenden, zoals Paul McCarthy, Bruce Nauman en de poep-pis-spermaperformer uit de jaren zestig Otto Mähl. Moeilijk is het de kunstwerken te relateren aan de titel van deze biënnale, Of Mice and Men, naar John Steinbecks boek. "You are born, you live and then you die", waren zo'n beetje de enige woorden die eraan werden gewijd tijdens de persconferentie.

Opvallend is wel de poging de hegemonie van de videokunst te doorbreken met meer aandacht voor schilderijen, tekeningen en installaties. Dat is maar ten dele gelukt, hoe fraai de meer dan tweehonderd tekeningen van Marcel van Eeden over het fictieve leven van ene K.M. Wiegand ook zijn. Video's blijven de leidende kunstvorm. En afgaande op de bijdragen van de Roemeen Mircea Cantor (adembenemende opnamen van een wolf en een hert) en Erik van Lieshout (over nazisympathieën in Zuidoost-Duitsland) niet onterecht. Of het gefilmde optreden van een Russische klezmerband (door Jeremy Deller), die een stuk componeerde voor de expositie, afgespeeld in een oud postkantoor, vlak bij de lege school voor joodse meisjes aan de Auguststrasse. Een overtuigend bewijs dat de keuze voor die ene straat meer dan gerechtvaardigd is.

Berlin Biennale 4: Of Mice and Men, Verschillende locaties aan de Auguststrasse, Berlijn, tot 28 mei. www.berlinbiennale.de

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234