Zondag 19/09/2021

Langer werken voor een lager pensioen is een belasting in natura: een arbeidsbelasting

null Beeld ANP
Beeld ANP

Patrick Deboosere (VUB), Christophe Vanroelen (VUB), Olivier Pintelon (Denktank Poliargus), Mateo Alaluf (ULB) en Marc Dujardin (ULg) zijn deskundigen sociaal beleid.

De pensioenhervorming kan niet snel genoeg gaan voor de regering. Meer en langer werken lijkt de enige optie. Wie dat in twijfel trekt, brengt de welvaart van de komende generaties in gevaar, zo luidt het. De pensioenvoorstellen worden geobjectiveerd met het rapport van de Commissie Pensioenhervorming. Echter, die Commissie was van bij aanvang onderworpen aan één belangrijke randvoorwaarde: de publieke pensioenuitgaven mogen niet verder toenemen. Maar hoe valide is die voorwaarde eigenlijk?

Al in 1936 wees de befaamde demograaf Alfred Sauvy op de onbetaalbaarheid van de vergrijzingskosten. Hij waarschuwde voor "moeilijke sociale en economische uitdagingen". In 1936 waren er in België 7,5 procent 65-plussers en bedroegen de sociale uitgaven ongeveer 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Vandaag zijn er 17,5 procent 65-plussers en spenderen we bijna 30 procent van ons bbp aan sociale uitgaven.

Patrick Deboosere. Beeld rv
Patrick Deboosere.Beeld rv

Toch werd de waarschuwing van Sauvy geen werkelijkheid. Hij zag namelijk de constante productiviteitsgroei over het hoofd. Productivi-teitsgroei houdt in dat er minder arbeid nodig is om hetzelfde te produceren, of dat we met evenveel arbeid steeds welvarender worden. Het verklaart waarom we nu welvarender zijn en toch minder uren werken, langer studeren en vroeger met pensioen gaan. We hebben er sindsdien als samenleving ook steeds voor gekozen een groeiend percentage van de bijkomende welvaart te investeren in de sociale noden van de bevolking. Dat was een politiek compromis, met als doel de groeiende rijkdom te herverdelen.

Vandaag kondigen robotisering en automatisering een verdere toename van de productiviteit aan. Daarnaast vertegenwoordigt het opvangen van het toenemende aandeel 65-plussers een belangrijke sociale nood. Hierdoor zullen - bij gelijkblijvend beleid - de sociale uitgaven als percentage van het bbp tegen 2060 geleidelijk met 4,2 procent toenemen. Dat is de prijs voor een verworven recht. Door de pensioenhervorming beslist de regering dat de samenleving niet meer wenst te betalen voor dat recht en organiseert ze een achteruitgang van de sociale bescherming.

Anders gesteld: waar de regering zegt geen nieuwe belastingen te zullen invoeren, betekent langer werken voor een lager pensioen een belasting in natura: een arbeidsbelasting. Het cynische van deze operatie is dat ze wordt verantwoord in naam van de jongere generaties, terwijl het in de eerste plaats zij zijn die langer zullen moeten werken, eenmaal de maatregelen op kruissnelheid zijn.

De keuze om geen extra investering in pensioenuitgaven te doen, betekent dus een maatschappelijke trendbreuk. Toch stond de verhoging van de pensioenleeftijd in geen enkel verkiezings- programma. Anderzijds kiest de regering er wel voor om andere beleidsopties met een grote budgettaire impact - onder andere de subsidie voor bedrijfswagens, de notionele interestaftrek of kortingen in de werkgeversbijdragen te behouden of te versterken.

De pensioenhervorming behoeft een transparant maatschappelijk debat. De belangrijkste onderdelen van de pensioenhervorming nu doordrukken, creëert een gigantisch democratisch deficit en is in feite een keuze in het voordeel van zij die denken voor hun oude dag nooit te zullen aangewezen zijn op het publieke systeem van sociale bescherming.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234