Dinsdag 07/12/2021

Langer werken schaadt onze (klein)kinderen

De commissie Pensioenhervorming: wél voorstellen, geen argumenten

Wat allemaal voorafging aan de voorstellen van de commissie Pensioenhervorming, die gisteren bekend raakten? Onze pensioenen behoren tot de laagste in Europa. Sinds de pensioenhervorming van 1997 moeten we 45 jaar loopbaan hebben om aanspraak te maken op een volledig pensioen, meer dan waar ook. Die pensioenhervorming was nog niet uitgevoerd of het generatiepact werd ons al opgedrongen. Dat pact was nog niet op kruissnelheid of we kregen het regeringsprogramma Di Rupo I, dat de leeftijd om vervroegd op pensioen te kunnen gaan tegen 2016 op 62 jaar bracht en voorschrijft dat er voortaan een loopbaan van 40 jaar vereist is. En voor wie volgend jaar op brugpensioen wil, wordt de normale leeftijd van 58 naar 60 jaar verhoogd.

Maar al in 2014 wil rechts alweer een nieuwe hervorming en wordt door de commissie De Croo gevraagd om langer te werken en de 'arbeidsmarkt' nog niet te verlaten. Terwijl daar vandaag geen argumenten voor zijn. Integendeel! Onze arbeidsmarkt geraakt op deze manier stilaan overbevolkt. Er wordt ons dan wel om de oren geslagen met cijfers van het aantal mensen dat in de volgende jaren de arbeidsmarkt zou verlaten. Maar men 'vergeet' tegelijk te vermelden dat meer vrouwen en jongeren nieuw op deze arbeidsmarkt komen. Het is pas vanaf 2020 dat de beroepsbevolking langzaam zal beginnen afnemen. Op korte termijn voorzien alle instellingen nog een stijging van de werkloosheid. Zelfs op lange termijn blijft het aantal werklozen hoog: voor 2020 voorziet het Planbureau nog 600.000 volledig werklozen, en zelfs in 2030 zouden dat er nog 500.000 zijn.

Het optrekken van de (brug)pensioenleeftijd helpt trouwens niet om de vergrijzing te betalen. In het jaarrapport 2012 berekende de Vergrijzingscommissie haarfijn de 'opbrengst' van de optrekking van de (brug)pensioenleeftijd door Di Rupo I. Door het feit dat mensen later op pensioen kunnen gaan, wordt in de eerstvolgende jaren uiteraard iets bespaard (0,3 procent bbp in 2017). De factuur wordt even uitgesteld. Maar op termijn stijgen de kosten daardoor. Langer werken betekent immers ook langere loopbanen en dus hogere pensioenen: gemiddeld +1 procent voor de loontrekkenden; +1,5 procent voor de zelfstandigen en +7,9 procent voor de ambtenaren. Het effect op de pensioenuitgaven wordt daardoor volledig geneutraliseerd; dus letterlijk op 0,0 procent bbp geschat door de Vergrijzingscommissie.

Meer zieken

We weten ook allang dat de optrekking van de brugpensioenleeftijd het aantal bruggepensioneerden doet dalen (-20.000 tegen 2016) maar gecompenseerd wordt door meer zieken (+52.000) en oudere werklozen (+7.000), met een slechter statuut en meer kosten voor de sociale zekerheid. Het zou veel beter zijn in te zetten op economische relance. Een stijging van ons bbp met 0,25 procent maakt op termijn een verschil in kostprijs van 1 procent bbp.

Waarom wil men ons dan toch langer laten werken? Het Verbond van Belgische Ondernemingen legt dit als volgt uit: "Eens we uit de crisis raken, zal de vraag naar arbeid toenemen. Als de beschikbaarheid van arbeidskrachten niet gestegen is, zullen - door de wet van vraag en aanbod - de lonen stijgen. We moeten daarom op tijd maatregelen nemen." Rogowski, oud-voorzitter van het Duitse Industrieverbond, was nóg veel duidelijker en vergeleek het met het economisch marktprincipe van de varkenscyclus: zijn er weinig varkens, dan stijgt de prijs. Zijn er veel, dan daalt die.

Langer werken heeft nochtans niet voor iedereen dezelfde gevolgen. In België ligt de verwachting om in goede gezondheid te blijven leven 18 jaar lager bij kortgeschoolde mannen dan bij mannen met een hogere opleiding. Bij vrouwen loopt dat verschil op tot 25 jaar.

Neerwaartse harmonisering

De pensioenen in de overheidssector bedragen gemiddeld 1.600 à 1.700 euro netto per maand. Dit is vergelijkbaar met de gemiddelde pensioenen in de buurlanden en kan dus niet als te hoog bestempeld worden. Maar de commissie De Croo wil deze pensioenen nu naar beneden 'harmoniseren'.

Onze werknemers uit de privésector hebben zo ongeveer de laagste pensioenen van Europa. Het was dus nu hét moment geweest om deze lage pensioenen op te trekken van 60 naar 75 procent van het loon. Kostprijs 2,4 miljard euro. Helaas, zij worden niet 'geharmoniseerd' naar boven. Harmoniseren betekent in België blijkbaar alleen maar 'downsizing'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234