Woensdag 29/01/2020

Loopbaan

Langdurig zieken zijn nieuwe bruggepensioneerden

Het RIZIV in Brussel. Beeld BELGA

Ruim 321.000 landurig zieke werknemers telde ons land eind vorig jaar. Dat is de helft meer dan tien jaar geleden. De regering-Michel vreest een miljardenfactuur. Het aantal toegekende uitkeringen moet daarom omlaag, meer langdurig zieken moeten opnieuw aan het werk. Maar hoe?

De nieuwe cijfers komen uit het jaarverslag van het RIZIV (Rijksdienst voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering). Er zijn verschillende redenen voor die explosieve groei. Er is de vergrijzing, waardoor meer ouderen aan het werk zijn. Ongeveer 60 procent van de langdurig zieken is ouder dan vijftig jaar. Daarnaast kampen steeds meer werknemers met psychische problemen zoals burn-outs en depressies.

Maar zeker zo belangrijk: sinds de verstrenging van het brugpensioen is duidelijk dat veel werknemers die niet langer kunnen of willen werken hun toevlucht zoeken tot uitkeringen voor langdurig zieken. Iets wat ook het RIZIV aangeeft. Het aantal bruggepensioneerden is snel aan het dalen. In vergelijking met 2010 telt ons land al 19.000 bruggepensioneerden minder.

Als er niets gebeurt, dreigt de sociale zekerheid met een financiële kater achter te blijven. In 2004 besteedde ons land nog 2 miljard euro aan uitkeringen voor invaliden en langdurig zieken. Vorig jaar was dat bedrag gestegen tot 4,1 miljard euro. Volgens schattingen die binnen de regering rondgaan, zullen dit soort uitkeringen de komende jaren voor een jaarlijkse meerkost van 400 miljoen euro zorgen. Tegen het einde van de regeerperiode zou dat zo oplopen tot 1,2 miljard euro.

Meer controle

Wat kan gedaan worden om de aangroei in te perken? Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) werkt aan meer controle. Nadat iemand drie maanden thuis heeft gezeten, zal die persoon in de toekomst opgevolgd worden door drie artsen: de arbeidsgeneesheer, de huisarts en de controlearts afgevaardigd door het ziekenfonds. Momenteel komt alleen die laatste langs om te kijken of de zieke weer aan het werk kan gaan. De huisarts kent zijn patiënten goed, waardoor een persoonlijke oplossing gevonden kan worden. De arbeidsgeneesheer kent het bedrijf dan weer.

Het blijft in de eerste plaats de bedoeling dat de langdurig zieke binnen zijn eigen, vertrouwde werkomgeving weer aan de slag gaat. Een voorbeeld: een bouwvakker met zware rugklachten kan misschien nog in dienst blijven binnen een bedrijf als chauffeur. Of misschien is deeltijds werken een haalbare oplossing. De aanpak komt niet toevallig overeen met de aanpak van bruggepensioneerden.

Is dit asociaal? Door meer langdurig zieken aan het werk te krijgen en te houden, bespaart de centrumrechtse regering. Dat is zeker. De regering rekent voor deze legislatuur op een besparing van minstens 155 miljoen euro. Al zal dat bedrag allicht een stuk hoger liggen. Als het gaat over besparingen in de sociale zekerheid is in de begrotingstabel van de regering alleen het cijfer 155 miljoen euro officieel aangegeven. Maar volgens meerdere bronnen zitten er nog een pak meer besparingen 'verstopt' in de vage categorie 'Overige maatregelen in de sociale zekerheid'. Tegen het einde van de legislatuur moeten die maatregelen in totaal 700 miljoen euro opleveren. Zowat de helft van dat bedrag zou moeten komen van de uitkeringen voor invaliden en langdurig zieken.

Tegelijk benadrukt de regering dat de betrokken mensen uiteindelijk beter af zullen zijn. Door te werken krikken ze hun eigenwaarde op. Bovendien kunnen ze rekenen op een hoger inkomen en bouwen ze bijvoorbeeld pensioenrechten op. Voor de goede orde: het is niet de bedoeling te besparen op de uitkeringen zelf. Daar wordt niet aan geraakt.

Verantwoordelijkheid

Toch zijn de vakbonden erg op hun hoede. Zij betwijfelen dat je zoveel miljoenen kunt besparen zonder de mensen die een uitkering verdienen en nodig hebben te kwetsen. Bovendien vinden de bonden dat de werknemers aangepakt worden, terwijl de werkgevers vrijuit gaan.

In het regeerakkoord stond dat de werkgevers voortaan tijdens de eerste twee maanden ziekte het loon van een werkgever zouden uitbetalen, in plaats van alleen de eerste maand. Het doel was om werkgevers op hun verantwoordelijkheid te wijzen om het ziekteverzuim tegen te gaan. Na enkele boze reacties van de werkgevers keerde de centrumrechtse coalitie onlangs haar kar. De maatregel komt er niet door, tot ongenoegen van de vakbonden.

In dat opzicht is het interessant om eens naar onze Nederlandse buren te kijken. Werkgevers moeten er een zieke werknemer met een vast contract twee jaar blijven uitbetalen. Al is ook die aanpak lang niet perfect. Werkgevers omzeilen de maatregel door veel meer te werken met tijdelijke contracten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234