Zondag 28/11/2021

AchtergrondCubaanse coronavaccins

Landen schuiven aan voor Cubaanse coronavaccins, maar zijn ze wel veilig?

Een vaccinatiecentrum in de Cubaanse hoofdstad Havana. Beeld AP
Een vaccinatiecentrum in de Cubaanse hoofdstad Havana.Beeld AP

Iran gaat Cubaanse coronavaccins produceren. Ook Vietnam, Mexico en Jamaica tonen interesse. Venezuela heeft ze zelfs al ingekocht. Nochtans beschikt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over te weinig gegevens om de vaccins uit Cuba goed te keuren.

Het gaat om twee vaccins, genaamd Abdala en Soberana 2. Cuba claimde afgelopen maand dat het Abdala-vaccin na drie doses coronavirusinfecties tegenhoudt bij 92 procent van de gevaccineerden, terwijl Soberana 2 een effectiviteit zou hebben van 62 procent na twee doses. Of dat ook echt zo is, weet niemand: Cuba heeft de onderzoeksdata nergens gepubliceerd of gedeeld. De WHO keurt het vaccin dan ook niet goed.

Het uitblijven van internationale goedkeuring houdt geïnteresseerde landen echter niet tegen om de Cubaanse vaccins te kopen. Het zijn doorgaans landen die al enige tijd rekenen op vaccins van rijke westerse landen via het Covax-programma, maar de doses BioNTech/Pfizer, AstraZeneca en Moderna worden tot nu toe slechts mondjesmaat geleverd. “Covax heeft ons laten zitten”, zei de Venezolaanse president Nicolás Maduro begin juli. Hij wil zijn Covax-betalingen terug als hij de vaccins niet gauw krijgt. Inmiddels heeft Venezuela 12 miljoen doses van het Abdala-vaccin besteld.

Het zijn beide relatief eenvoudige en goedkoop te maken vaccins. Abdala, vernoemd naar een gedicht van een Cubaanse held, is gebaseerd op dezelfde techniek als het hepatitis B-vaccin en bevat een klein, onschadelijk brokstukje van het coronavirus. Dat zit vastgeplakt aan een ander molecuul dat het afweersysteem een tik geeft: opletten, ruim dit voortaan op! Het Soberana 2-vaccin – letterlijk vertaald: soeverein – is een vergelijkbaar middel, maar zit vastgeplakt aan een tetanusvaccin om een soortgelijke afweerreactie op te wekken.

Het Cubaanse Finlay-instituut koos bewust voor deze simpelere technieken. “Ze zijn al dertig jaar in gebruik”, zei Abdala-hoofdonderzoeker Gerardo Guillén tegen The New York Times. Dat maakt de veiligheid makkelijker te waarborgen.

100 miljoen doses

Cuba zelf heeft beide vaccins ingezet voor noodgebruik, meldt Reuters. Het communistische land hoopt zo’n 100 miljoen doses voor de eigen bevolking te produceren en de rest te verkopen aan andere landen. Dat wordt nog lastig, zeggen experts, omdat Cuba te maken heeft economische sancties door de Verenigde Staten. Voor Havana is het daardoor moeilijk om internationale geldtransacties te doen. Er dreigt zelfs een tekort aan injectienaalden voor binnenlands gebruik.

Momenteel woedt een golf aan coronavirusbesmettingen op Cuba, voor het eerst sinds het begin van de pandemie. Op 29 juli rapporteerde de overheid 8.607 besmettingen, een verdubbeling ten opzichte van drie weken geleden. Dat is waarschijnlijk een onderrapportage. De Cubaanse bevolking had sinds de coronacrisis al wel te maken met voedsel- en medicijntekorten en stroomuitval.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234