Zaterdag 04/12/2021

Groot-Brittannië

Labour-congres heeft veel weg van bekeringsritueel rond onaantastbare Corbyn

Labour-leider Jeremy Corbyn geeft een toespraak op de laatste dag van het partijcongres. Beeld AFP
Labour-leider Jeremy Corbyn geeft een toespraak op de laatste dag van het partijcongres.Beeld AFP

Ooooh Jeremy Corbyn! Ooooh Jeremy Corbyn! Vier dagen lang is de Labour-leider op het wijsje van 'Seven Nation Army' vereerd met als hoogtepunt de congrestoespraak waarin hij vanmiddag zijn plannen presenteerde voor het Verenigd Koninkrijk als socialistische monarchie. Na jaren van strijd spreidde de oppositiepartij eenheid tentoon in Brighton, mede dankzij een agnostische houding tegenover het grote onderwerp: de brexit.

In groten getale waren de Corbynista's naar het Goa van Engeland gekomen voor het Labour-congres, dat veel weghad van een bekeringsritueel. Weg zijn de coupplannen, stil zijn de Blairites. Sinds de verrassend goede uitslag voor Labour tijdens de verkiezingen van juni is de positie van Jeremy Corbyn onaantastbaar. De Britse kiezers bleken lang niet zo afkerig van progressieve ideeën als de Conservatieven en een deel van de media deden voorkomen.

Wees klaar voor de macht, was dan ook de boodschap van de 68-jarige leider in de langste congrestoespraak in moderne tijden. De machtsovername binnen de eigen partij is al geslaagd. Steeds meer partij-afdelingen zijn in de handen van Momentum, de groep waarin de aanhangers van Corbyn zich hebben verenigd, en ook het partijbestuur doet inmiddels wat Corbyn wil. Gewone leden zijn belangrijker geworden dan kamerleden.

De afgevaardigden waren dan ook niet welkom in de hal waar Corbyn zijn beste redevoering ooit hield, een lot dat ook buitenlandse journalisten trof. Zij moesten vanaf schermen zien hoe Corbyn nutsbedrijven wil nationaliseren, hoe hij huurders bescherming wil geven, hoe hij sociale woningbouw wil uitbreiden, hoe hij studeren gratis wil maken, hoe hij zorg in staatshanden wil houden en hoe hij de belegerde Palestijnen wil helpen.

Hoe zit het met Brexit?

De meeste van deze plannen liggen goed bij het electoraat, wat ook geldt voor de financiering ervan: het belasten van de rijkeren en het echt bestrijden van belastingontwijking van multinationals. De details over de exacte financiering volgen nog. "Dit was een visionaire toespraak", zegt beoogd minister van Financiën John McDonnell, terwijl hij omringd door adviseurs naar zijn hotel loopt, "dit is om te laten zien dat we klaar zijn om te regeren".

Maar hoe zit het met de brexit? Over dit onderwerp is tijdens de vier dagen geen plenair debat gevoerd, laat staan gestemd. Het probleem is dat Corbyn een doorgewinterde euroscepticus is, die het neoliberalisme van Brussel als een sta-in-de-weg ziet voor zijn plannen, met name de nationaliseringen. Zijn partij is echter overwegend eurogezind, maar een derde van de kiezers heeft voor een brexit gestemd, vooral uit onvrede met massa-immigratie. Het is nogal een legpuzzel.

Sinds het referendum heeft Corbyn zijn fractie gedwongen om te stemmen voor een harde brexit, maar deze zomer heeft hij een ommekeer gemaakt. Tijdens de overgangsperiode wil hij dat de Britten lid blijven van de gemeenschappelijke markt, en wat daarna komt moet de tijd uitwijzen. Het heeft ervoor gezorgd dat het bedrijfsleven opeens een stuk sympathieker staat tegenover Labour, ondanks mogelijke belastingverhogingen.

"We willen een brexit die voor iedereen werkt", zegt David Darkin, een eurogezind raadslid uit Zuid-Wales die met een rode poster met het woord HOPE langs de boulevard loopt. Het is toevallig ook het credo van premier Theresa May. "Ik ben tegen een brexit, maar we moeten luisteren naar de kiezers. Elke crisis biedt ook weer ongekende mogelijkheden. Als niet-EU-lid is het makkelijk om delen van ons progressieve programma door te voeren."

Geografiestudente Esme Sharry uit Cambridge, een Corbynista van het eerste uur (haar ouders zijn New Labour), is evenzeer tegen een brexit. "Wat Corbyn het liefst zou willen is lidmaatschap van een hervormd, minder kapitalistisch Europa. Ik heb de hoop niet verloren dat die wens ook in andere landen leeft en het realiteit zal worden. Maar ik kijk ook naar andere plannen. Als de overheid treinen laat rijden, worden kaartjes misschien goedkoper."

Minder enthousiast over Corbyns speech is Alexander Bridle, die als onderzoeker bij de partij heeft gewerkt en Blairite Liz Kendall steunde bij de leiderschapsstrijd van 2015. "De Corbynista's hebben gewonnen en daar leg ik me bij neer. Ik had niet verwacht dat Corbyn een serieuze kandidaat voor 10 Downing Street zou worden. Het is een goed congres, maar het is vreemd dat een brexit amper ter sprake is gekomen. Dat is zo belangrijk voor dit land."

In de greep van utopisten

De jonge eurogezinde Corbynista's Deanne Avis, een muzikante, en Hannah Elgie, een jonge moeder, zien geen spanning tussen hun eurogezindheid en waardering voor de leider. Op hun rode truitjes die behangen zijn met Corbyn-parafernalia ('I love Cats & Corbyn' en 'I never kissed a Tory' melden speldjes) hebben ze stickers met 'Brexit is Bollocks' hangen, uitgedeeld door vier anti-Brexit-demonstranten bij het betonnen congresgebouw.

'De brexit is de schuld van Boris, Farage en vooral Cameron", zegt Avis, "en het is belachelijk om Corbyn de schuld te geven." Haar vriendin beaamt dat. "Corbyn is een Remainer en heeft volop campagne gevoerd voor het referendum, maar de media hebben dat op misleidende wijze weergegeven. Hij is tot zondebok gemaakt." Gevraagd naar de sterkste punten uit Corbyns speech zijn de twee kort. "Hij biedt socialisme en hij biedt hoop."

Het Corbyn-festival had, ondanks het enthousiasme, ook schaduwzijden. Wegens dreigementen van Corbyn-aanhangers moest BBC-verslaggeefster Laura Kuenssberg omringd door lijfwachten verslag doen. Bij enkele debatsessies buiten het congrescentrum waren antisemitische geluiden te horen. De leider van het gemeentebestuur van het progressieve Brighton overweegt zelfs geen toestemming meer te geven voor Labour-congressen.

Wat vooral opvalt, is dat het Verenigd Koninkrijk nu in de greep is van utopisten, de brexiteers bij de Conservatieven en de Corbynista's bij Labour. Dat laatste is volgens Corbyn een verlate reactie op de grootste gebeurtenis van het afgelopen decennium. "Dit is het jaar waarin de politiek eindelijk de gevolgen ondervindt van de bankencrisis van 2008 (...) Wij zijn nu het politieke midden geworden."

Voor het eerst in jaren klonk aan het einde The Red Flag, het volkslied van de Labour-partij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234