Maandag 21/10/2019

Labo van licht en water

Als kijker blijf je je altijd bewust van je waarnemen. Zonder kijker is hier geen kunst. Bij deze 'Notion Motion' geldt dat letterlijk: zonder trap op een plank gebeurt er niks

Superster Olafur Eliasson bij museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam HHHH

Ward Daenen

In Stockholm kleurde hij een rivier fluogroen, in Londen maakte hij een zon van straatlantaarns en momenteel geeft de Deense kunstenaar Olafur Eliasson in het Rotterdamse Boijmans Van Beuningen water en licht een ander, nieuw bestaan. Notion Motion is nog tot 8 januari te zien in het museum en wordt daarna opgenomen in de collectie.

Notion Motion strekt zich uit over drie volumineuze ruimtes van het museum. De installatie is gebouwd met drie waterbakken, drie schijnwerpers, drie schermen, een plankenvloer and that's it. De spots schijnen op het water en het water weerkaatst het witte licht op de schermen of op de muur. De bezoeker kan met de voet een aantal planken indrukken die via een eenvoudige mechaniek het water in beweging zetten. Druk je de plank voorzichtig in, dan kruipen lichtgolven in fijne lijnen en geometrische patronen omhoog en omlaag over het scherm. Ga je erop springen, dan ontstaan nerveus zwiepende golven, grillig als rookpluimen. Eliasson sorteert met een minimum aan middelen een maximaal effect.

Een Nederlander zou vragen: 'Waarom een museumticket van 8 euro betalen als je licht kunt zien spiegelen op een boot in een kabbelende plas?' Omdat de ervaring intenser is. Olafur Eliasson (Kopenhagen, 1967) toont niet zomaar een gouden glinstering, hij toont met de attitude van een wetenschapper hoe water en licht zich tot elkaar verhouden. Hij gebruikt daarbij fel wit licht dat zich, geprojecteerd op bewegend water, ontbindt in draden, van helwit tot donkergrijs. Door de schijnwerper hoog te hangen of net laag wordt de ene keer het wateroppervlak geprojecteerd, de andere keer een doorsnede ervan getoond. In het ene geval zie je de geprojecteerde lichtdraden van de bovenkant, in het andere geval van de zijkant. Dergelijke standpunten krijg je, buiten zittend aan de waterkant, niet te zien.

Niettemin blijft Notion Motion iets hebben van zitten aan de waterkant, zeg maar: van romantiek. Zoals de romantische landschapschilders immense vlaktes of hevige zeeën borstelden, zijn ook de werken van Eliasson in wezen machines die de emotie aanspreken en aan het sublieme refereren. Het grote verschil is dat Eliasson zijn machine van lampen en waterbakken toont. Bij hem kijk je niet alleen naar het podium, je mag ook in de coulissen waar de technische apparatuur staat opgesteld (spot, waterbak, ...). Dat zorgt ervoor dat je als kijker altijd bewust blijft van je waarnemen. Zonder kijker is hier geen kunst. Bij Notion Motion geldt dat letterlijk, want zonder trap op de plank gebeurt er niks.

Notion Motion is zinnenstrelend werk, technisch perfect uitgevoerd. Het ligt in de lijn van vroegere projecten van Eliassons: regenbogen, watervallen, geurmuren, mistbanken of lichtbundels. Zijn The Weather Project dat hij in Londen in het najaar van 2003 realiseerde, blijft evenwel op eenzame hoogte staan. Eliasson spoot toen mist in de imposante turbinehal van Tate Modern en hing een halve schijf met erachter honderden straatlantaarns. Een spiegel die over de volle lengte van het plafond hing, zorgde ervoor dat die halve schijf een zon werd en dat de bezoeker, tientallen meter hoog, zichzelf in mini kon zien. Ook daar werd je je bewust van waarnemen. Eliassons zon verspreidde een vreemdsoortig licht waarbij je geel en purper tegelijk zag. Ze deed je aan de dag en - vanwege de autostradelampen - aan de nacht denken. De zon lokte 2,3 miljoen bezoekers.

Afgelopen weekend raakte bekend dat het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen de installatie Notion Motion in eigendom krijgt. De installatie van waterbakken en projectieschermen wordt geschonken door de Nederlandse schrijver Han Nefkens. De enige voorwaarde die hij stelt, is dat het werk eens in de vijf jaar te zien zal zijn.

WAT Notion Motion WAAR EN WANNEER Tot en met 8 januari 2006 in Boijmans-Van Beuningen, Museumpark 18-20, Rotterdam. www.boijmans.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234