Zaterdag 08/08/2020

Laatste eeuw noordpoolijs heeft geslagen

Het ijs rond de noordpool smelt sneller dan verwacht en dreigt binnen een eeuw geheel te verdwijnen. Dat is de conclusie van een studie onder leiding van het Nasa Goddard Space Flight Center. Dat zou effect hebben op het klimaat in Noord-Amerika en Rusland, en op de hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer. Onzin, zeggen andere wetenschappers. Het ijs verdwijnt niet, het verplaatst zich.

Amsterdam / Brussel

de Volkskrant / Eigen berichtgeving

Dat het ijs rond de noordpool dunner wordt, zou een gevolg zijn van de opwarming van de aarde en een verandering van stromingspatronen in de noordelijke IJszee, die vermoedelijk deels samenhangt met het broeikaseffect.

Tussen 1979 en 2003 bedroeg de afname van noordelijk zeeijs ruim 20 procent, aldus de onderzoekers. Verwacht wordt dat de ijskap met 9 procent per tien jaar zal blijven afnemen, waardoor ze voor het eind van deze eeuw geheel kan zijn verdwenen.

Het betreft hier een ander verschijnsel dan het afsmelten van landijs op bijvoorbeeld Groenland, waardoor de zeespiegel kan stijgen. Smeltend zeeijs beïnvloedt het zeeniveau slechts een beetje, maar heeft wel grote gevolgen voor de ecologie van het arctisch gebied, het klimaat in Noord-Amerika en Rusland en op de hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer.

Klimaatonderzoekers wisten al dat de opwarming van de aarde zich het sterkst manifesteert rond de noordpool. Een geringe opwarming wordt daar vanzelf versterkt, omdat water veel meer zonlicht en warmte vasthoudt dan ijs. Door het warmere zeewater gaat het later vriezen. Dat resulteert weer in een dunnere ijslaag die in de lente sneller smelt. Volgens de studie verliep de opwarming van het arctisch gebied de afgelopen twintig jaar acht keer sneller dan in dezelfde regio in de afgelopen honderd jaar.

Aan de Volkskrant zegt klimaatonderzoeker Rob van Dorland dat de resultaten van het Nasa-onderzoek overeenkomen met de scenario's van het internationaal klimaatpanel IPCC. Hierin wordt al rekening gehouden met een versterkte opwarming van het noordpoolgebied.

In de praktijk kan dat effect nog sterker zijn, zegt Van Dorland. Opwarming van het zeewater leidt onder meer tot het ontdooien van de permafrost (altijd bevroren grond onder de oppervlaktelaag) in de kustgebieden. Daarbij komt veel methaangas vrij, een sterk broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

BBC News Online maakte deze week melding van een gelijkaardige studie die voorspelt dat er op termijn tijdens de steeds langere zomers helemaal geen ijs meer zal overblijven in de noordelijke IJszee. Dat vormt een ernstige bedreiging voor de ijsberen, die hun natuurlijke woongebied langzaamaan zien verdwijnen, waarschuwen de onderzoekers van University College London (UCL) en het Met Office Hadley Centre for Climate Prediction and Research. Hun rapport, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, baseert zich op metingen van twee satellieten van het European Space Agency (Esa): ERS-1 and ERS-2.

Maar niet alle wetenschappers zijn het eens met de conclusies van deze klimaatstudies. Martin Doble, onderzoeker van de studiegroep voor zeeijs van de Scottish Association for Marine Science, durft te betwisten dat het totale volume zeeijs inderdaad is afgenomen. Computersimulaties tonen aan dat door veranderingen in de circulatiepatronen in de atmosfeer het ijs verder naar het noorden kan drijven, waar het opgaat in het vaste ijspak van Groenland en Canada. Doble benadrukt tegenover de BBC dat de ERS-satellieten die worden gebruikt niet zijn ontworpen voor de studie van de polen, en simpelweg niet in staat zijn om de gebieden hoger dan 81,5 hoogtegraden in kaart te brengen.

Uitsluitsel over deze kwestie wordt pas verwacht na de lancering in 2004 van een meer geavanceerde Esa-satelliet, Cryosat, die de gebieden ten noorden van Groenland en de Canadese archipelago wél volledig in kaart kan brengen. (EM)

Sommige wetenschappers betwisten vaststelling dat ijs verdwijnt: 'Het verplaatst zich alleen maar'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234