Zondag 09/08/2020

Theater

Laatste deel van Europa-trilogie: geweld van alle tijden

Vlnrm Ramo Ali (achter de camera), Rami Khalaf, Maia Morgenstern (ook op het scherm boven het podium) en Akillas Karazissis.Beeld Marc Stephan

Empire, het laatste deel van Milo Rau’s Europa-trilogie volgt het beproefde recept van de eerdere delen. Vier acteurs die getekend zijn door het lot rakelen herinneringen op. Een klassieke theatertekst, hier Medea van Euripides, klinkt mee in hun woorden. Toch plakt het ook nu weer stevig aan de ribben.

Rau verstaat als geen ander de kunst om theater te maken van zeurende wonden uit het verleden. Elk deel van de trilogie heeft iets van een familiebijeenkomst die uit de hand loopt. Een bittere vete die opborrelt als een of andere oom ongevraagd over de politiek begint. Of politieke discussies die persoonlijke wonden openrijten. Als Rau zijn acteurs, bij de voorbereiding van een stuk, vraagt naar hun persoonlijke geschiedenis, dan is hij net naar zo’n zenuwknopen op zoek. De momenten waar de grote geschiedenis en het eigen verhaal raken.

Op de set van Empire Beeld Marc Stephan

Die grote geschiedenis gaat voor Rau veel verder dan de eigen tijd van zijn performers. Op het einde van Empire haalt de Griek Akillas Karazissis de woorden van Agamemnoon, de Griekse legeraanvoerder in de Trojaanse oorlog, aan. "Van Troje zal niets overblijven dan rokende as, de levens van mensen zullen weggeveegd zijn alsof er een vochtige spons over ging’" beweert hij. "Maar", voegt Karazissis daaraan toe, "dan begint het echte drama pas". En inderdaad vermoordt zijn vrouw hem bij zijn thuiskomst, uit wraak voor de dood van haar dochter. Dat is het begin van een eindeloze bloedwraak die de samenleving op zijn grondvesten doet daveren.

De acteurs in dit stuk kunnen meespreken van een tragisch bestaan. Ze komen dan ook uit de zuidoostelijke hoek van Europa en het Nabije Oosten die door burgeroorlogen en –twisten sinds mensenheugnis een tranendal zijn. De Joods-Roemeense Maia Morgenstern verloor haar familie in WO II in de kampen. Karazissis groeide op onder het schrikbewind van de Griekse kolonels. En dan zijn er twee Syriërs. De ene, Ramo Ali is een Koerd. Hij belandde omwille van een optreden op een Koerdisch Festival in de gevangenis van Palmyra en vluchtte naar Duitsland. De andere, Rami Khalaf, moest op de loop voor zijn deelname aan protesten tegen Assad bij het begin van de Syrische burgeroorlog.

De twistappel

Rau schikte hun geschiedenissen onder vijf kopjes: Voorouders, Bannelingen, De gewone man, Rouw en Thuiskomst. Die thematische schikking maakt de echo’s tussen deze zo verschillende levens duidelijk. Hoe mensen altijd maar weer moeten uitleggen wat ze doen, op het gevaar af dat een verkeerd antwoord hun de kop kan kosten. Hoe godsdienstige symbolen een twistappel worden. Hoe geweld binnensluipt in intieme relaties als het ook daarbuiten dagelijkse kost is.

Wat dit alles met Medea te maken heeft? De moord op haar kinderen, hoe gruwelijk ook, was slechts de laatste in een lange reeks moorden. Die begon met de komst van Jason naar haar vaderland, de moord op haar broer en haar vlucht met Jason, weg van haar vaderland. Het lijkt wel een voorafspiegeling in miniatuur van de gevolgen van de Europese kolonisering van het Midden-Oosten. De gevolgen daarvan zijn nu nog tastbaar, met name in de Syrische Oorlog, en in de persoonlijke lotgevallen van de acteurs.

Lees hier het interview met Milo Rau, theatermaker en kersvers directeur van NTGent

De voorstelling loopt in KVS tot 21 mei. kfda.be 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234