Maandag 21/09/2020

KunstCasa del artista

La casa del artista: de atelierwoning van schilder Emil Nolde

Schilder Emil Nolde. Beeld RV

De Duitse kunstschilder Emil Nolde (1867 – 1956) reisde overal naartoe. Hij verzamelde kunst uit Oceanië en ging mee op expeditie in Nieuw-Guinea. Maar diep vanbinnen was de expressionist een wereldreiziger met heimwee. Hij voelde zich nergens beter dan thuis, in Sleeswijk-Holstein.

Emil groeide op als boerenzoon in een hoeve in het Duitse stadje Nolde, sinds het Verdrag van Versailles Deens grondgebied. In 1902, toen hij met de Deense actrice Ada Vilstrup trouwde, veranderde hij zijn ‘banale’ achternaam Hansen naar Nolde, naar analogie met ene Leonardo uit Vinci. Op huwelijksreis nam hij zijn vrouw mee naar de plekken uit zijn jeugd. “Maar ik doe de mensen uit mijn geboortestreek eigenlijk geen plezier door hier mijn schilderijen te tonen”, zei hij.

In Berlijn, waar hij sinds 1910 een atelier had, sloeg zijn primitieve stijl in ­heftige kleuren meer aan. Hij overwoog in de jaren 20 om definitief naar Berlijn te verhuizen, maar koos in 1926 ­uiteindelijk voor een boerenerf in Seebüll, tegen de grens met Denemarken. Daar, in dat smalle strookje tussen de Noordzee en de Baltische Zee, bouwde hij zijn eigen atelierwoning in Bauhaus-stijl. De ruwbouw sleepte tien jaar aan, tot in 1937, door problemen met de funderingen en waterinsijpeling. En de ‘pech’ bleef maar duren, want kort nadien catalogeerde Hitler Noldes expressionistische kunst als ‘entartet’. De nazi’s verboden hem zelfs nog te schilderen. Een schijnmanoeuvre, want Nolde was in de praktijk zelf een nazigezinde antisemiet, zo bewijst recent academisch onderzoek van 25.000 documenten uit de Nolde-stichting. Dat leidde tot een expo in Berlijn, waarop Angela Merkel twee Noldes uit haar kantoor liet verwijderen.

In zijn testament voorzag de kunstenaar dat zijn huis na zijn dood de Nolde Stiftung Seebüll zou worden. Beneden kan je nog zijn leefruimte en atelier zien, boven zijn er tentoonstellingen met Noldes werk. De gele, blauwe en rode kamers zijn een Instagram-hitje, maar de wilde tuin is de echte troef. De paadjes vormen een E en A, naar Emil en Ada.

Een bezoek aan het museum is een dagtaak omdat het zo afgelegen is. Beeld Alamy Stock Photo
De grootste troef van het museum is de wilde tuin.Beeld rv

Op 2,5 uur van Hamburg of 3,5 uur van Kopenhagen is dit wat je noemt ‘een bestemmings­museum’: een bezoekje is een dagtaak, waarvoor je serieus moet omrijden. Maar je kunt ook gewoon naar zijn schilderijen of aquarellen kijken om Noldes geïsoleerde honk te snappen. Je herkent meteen de desolate landschappen, de afgelegen polderhoeves, de dreigende zeezichten, het Hülltoft-meer en de bloementuinen. “Ik hou van bloemen en vooral van hun lot”, zei Nolde. “Groeien, bloeien, stralen, opfleuren, buigen, verwelken, wegkwijnen en sterven.”

Nolde Stiftung Seebüll, Seebüll 31, Neukirchen. Open van 1 maart tot 3 november. nolde-stiftung.de

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234