Donderdag 13/05/2021

L’union fait la farce: de WK-capriolen van Les Bleus

De Franse nationale elf nemen het vandaag in Zuid-Afrika op tegen het gastland. De Bafana Bafana spelen voor de eer en het plezier, de Fransen voor hun vel. In eigen land worden de messen gewet na de vaudeville van de afgelopen dagen. De pers is furieus, de president kwaad en het volk niet langer geïnteresseerd. Op een moment dat Frankrijk mondiaal aan prestige inboet, maken de heren voetballers het land ronduit belachelijk.

Sterspeler Anelka beledigt coach en wordt weggestuurd, Franse nationale ploeg gaat in staking, Frankrijk spreekt schande van het elftal

De clowneske vertoning van de Franse voetballers zondag in het Zuid-Afrikaanse Knysna ligt onze zuiderburen bijzonder zwaar op de maag. Na de staking van de nationale elf slepen de Franse commentatoren hun pennen tot messen.

De ‘Haantjes’ lagen al op de klapblok, maar zijn nu ook echt onthoofd in de Franse pers. “Rebellie? Nee, een coup. Staking? Nee, lafheid” staat in de toonaangevende sportkrant L’Equipe te lezen. “De zogenaamde solidariteit die de groep etaieerde, is een illusie.” Le Figaro heeft het over een ‘psychodrama, collectieve zelfmoord.” Le Parisien herinnert de Fransen aan de geschiedenis. “Dat we de slechtste ploeg hebben, was al ondraaglijk. Dat we ook de stomste ploeg hebben, ontoelaatbaar. Deze muiterij is het Waterloo van het Franse voetbal.”

De vernietigende kritiek is het logische gevolg van een reeks stompzinnigheden van Les Bleus. Te beginnen bij Nicolas Anelka. De aanvaller van het Engelse Chelsea richtte zich na de verliespartij van afgelopen donderdag tegen Mexico rechtstreeks tot bondscoach Raymond Domenech: “Va te faire enculer, sale fils de pute!”, een uitspraak die geen vertaling behoeft maar daags nadien op de voorpagina van L’Equipe stond, tot woede van de spelersgroep. Exit Anelka, enter muiterij. Aanvoerder Evra voerde de druk nog op: “Degene die uitspraken van Anelka heeft gelekt, moet eruit. We moeten hem elimineren.” Sindsdien elimineren de Fransen vooral zichzelf. De physical coach, die verdacht wordt van het perslek, die voor het oog van een heus persleger fysiek en verbaal in de clinch gaat met Evra, teammanager Jean-Louis Valentin die per direct ontslag neemt (“Ik ben beschaamd”) en coach Domenech die als een volleerd vakbondsman de pers uitlegt waarom zijn troepen in de loopgraven blijven.

Hij, de coach, was de enige van de Franse staf die nadien met de spelersbus van het trainingsveld naar het hotel reed. ‘Tous ensemble vers un nouveau rêve bleu’, staat op de bus geschilderd. Domenech moet zich even voorzitter van de Sint-Lambertusvrienden gevoeld hebben op weg naar het hotel. De geplaagde voorzitter die in de bekende sketch van In de gloria de wind van voren krijgt van zijn eigen ‘vrienden’. “Raymond kan het niet aan!”

Raymond kan het inderdaad niet aan, krijgt net als de spelers de volle laag in de kranten en heeft hulp van bovenaf nodig om de gemoederen te (proberen) bedaren. Niemand minder dan staatshoofd Sarkozy, nota bene op staats bezoek in Rusland, moet de brand blussen: “De beledigingen van Anelka zijn onaanvaardbaar.” Sarko heeft minister van Sport Roselyne Bachelot de opdracht gegeven om de brokken te lijmen in Knysna. Het sein voor Marine Le Pen van het extreem rechtse Front National om het ontslag van sportminister Bachelot te eisen voor de “mondiale vernedering” van de nationale ploeg. Ook François Bayrou (Mouvement Démocrate) pookt de kritiek nog wat op: “De wedstrijd (het verlies tegen Mexico, red.), de beledigingen, de muiterij, alles wat ginds gebeurt wekt zoveel verontwaardiging op.”

“Het zegt veel dat zelfs de politieke klasse wakker ligt van de malaise bij de Fransen”, vertelt de Nederlandse journalist Stefan de Vries, die al jaren correspondent is in Parijs. “Een president die zich op een WK mengt in een conflict, dat is werkelijk ongezien. Sarkozy beseft dat het continue rampnieuws ook zijn imago kan schaden. De Fransen zijn kwaad, niet alleen de politici, ook de man in de straat pikt het gedrag van de spelers niet. ‘Dat ze maar snel terugkeren’ is de heersende teneur, al willen anderen ze de toegang tot Frankrijk gewoon ontzeggen.”

De commotie verbaast De Vries allerminst. De staking van zondag is voor hem de ultieme culminatie van een sluimerend ongenoegen. “Frankrijk heeft simpelweg geen zin in het wereldkampioenschap. Een gevoel dat al een tijdje heerst. Dat een handsbal van Thierry Henry uiteindelijk nodig was om naar Zuid-Afrika te mogen, stoort de Fransen enorm. Liever niet geplaatst dan op een dergelijke, onfaire manier. Een figuur als bondscoach Domenech voedt de desinteresse in het toernooi. Hij is enorm onpopulair en wordt door het Franse volk als arrogant ervaren. Bovendien weet het publiek weinig af van de eigen spelersgroep. In tegenstelling tot Nederland, waar alle vedetten dicht bij de journalisten staan, zijn de Franse spelers hoegenaamd niet geïnteresseerd in de eigen pers. Neem daar nog het poepsjieke hotel van de Fransen bij en het plaatje is rond. Terwijl veel Fransen hun job verliezen logeren de voetballers in een van de sjiekste buurten van Zuid-Afrika.”

De desinteresse en afkeer van de Haantjes valt ook te linken aan het seksschandaal dat Frankrijk goed anderhalve maand geleden trof. Franck Ribéry en Karim Benzema, twee sleutelfiguren in de Franse aanval, bleken goede vriendjes te zijn met Zahia Dehar, een minderjarige prostituee uit Parijs. Het schandaal brak Frankrijk in stukken. “De blauwe trui van de nationale voetbalploeg is heilig”, aldus de Franse staatssecretaris voor Sport Rama Yade. “Sporters die verdacht worden in een onderzoek kunnen die trui niet dragen.” Minister Bachelot maande coach Domenech aan om geen verdachten te laten opdraven in Zuid-Afrika. Domenech luisterde met één oor. Hij nam Ribéry mee en liet Benzema thuis. De eerste breekt absoluut geen potten in de Afrikaanse zuidpunt, de andere zit nu ongetwijfeld opgelucht thuis te kijken naar de meltdown van de Franse elf.

De aversie tegen Les Bleus reikt verder dan de striemende kritiek van de pers of de tussenkomst van president Sarkozy. Ook de intellectuele elite praat een woordje mee in het debat. De gezaghebbende filosoof Alain Finkielkraut ging op de Franse radio frontaal in de aanval tegen de Anelka en co. Het zinnetje dat de voorpagina van L’Equipe haalde getuigt volgens Finkielkraut van een “buitengewone vulgariteit”. “We horen de kapitein van de Franse ploeg (Patrice Evra, red.) vertellen dat het probleem niet de verbale agressie is, maar de verrader die gelekt heeft. We hebben het schrikwekkende bewijs dat de Franse ploeg geen ploeg is. Het is een stelletje bendeleiders die maar één moraal kent, die van de maffia.”

Finkielkraut refereert ook naar de vorige, succesvolle generatie van Zinedine Zidane. “We hebben gedroomd met de ploeg van Zidane, maar vandaag hebben we zin om te kotsen. Het is tijd dat we het lot van de ploeg niet langer toevertrouwen aan arrogante en domme bendeleiders, maar echte gentlemen selecteren.” In zijn vlammende betoog linkte Finkielkraut de afgang van Frankrijk ook aan de actuele problemen van het land, daarbij verwijzend naar de problemen die zich voordoen in de Franse banlieue. “Het WK is een spiegel voor ons land. Een vreselijke spiegel.” De filosoof ervaart een “esprit des cités” bij de Haantjes. Hij wil dus schoon schip bij de Fransen door de bendeleiders, zoals de banlieue ze kent, uit de kern te verwijderen.”

Het verschroeiende discours van de conservatieve filosoof baadt in een algeheel pessimisme die het land nu kenmerkt. Het contrast met de ploeg van ’98, die in eigen land wereldkampioen werd, kan amper groter. De ploeg rond Zidane, Laurent Blanc en Fabien Barthez stond in het teken van ‘Black Blanc Beur’, een term die het multiculturele Frankrijk symboliseerde, verwijzend naar de nationale driekleur bleu, blanc, rouge. ‘Beur’ verwees daarbij naar de afstammelingen van Noord-Afrikanen in Frankrijk. De veelkleurige Franse ploeg was in ’98 onverzettelijk, hing bijzonder goed aaneen, en gaf ook het land zelf een enorme boos. L’Union faisait la force.

Twaalf jaar na de Franse droom ligt het credo nu aan diggelen. ‘L’union fait la farce’, titelde L’Equipe gisteren. Het prestigeverlies van onze zuiderburen is amper te stutten. Fransen voelen een nationale neergang, de legitimiteit van president Sarkozy heeft het vriespunt bereikt en het eerstdaags aan te kondigen spaarpakket nodigt ook niet bepaald uit tot optimisme. De cocktail aan negativiteit straat af op de Franse voetbalploeg. Dat de ruzie nu breed uitgesmeerd wordt in de pers is een serieuze klap voor het imago van Frankrijk. Een paar maanden geleden ging Sarkozy via het identiteitsdebat nog op zoek naar de kern van zijn land. Wat is Frankrijk en wat wil het worden? Het debat verzandde al snel discussies over migratie en integratie. Uiteindelijk werd besloten om op elke school een Franse vlag te hangen en een cursus staatsburgerschap in te voeren. Dat de Franse voetballers net nu, op het moment dat de wereld meekijkt, een zelden geziene vaudeville opvoeren, is slechte publiciteit voor Sarkozy.

Maar het toernooi is natuurlijk nog niet afgelopen, al heeft Frankrijk zijn lot niet meer in eigen handen. Het beeld van de klungelende en ruziënde Fransen kan met een knalprestatie tegen Zuid-Afrika toch enigszins genuanceerd worden, al verwacht sportpsycholoog Rudy Heylen geen plotse kentering. “Wat we de afgelopen week gezien hebben, is voor sportpsychologen werkelijk fenomenaal”, steekt Heylen van wal. “Hier is overduidelijk sprake van een collective collapse. Aangezien er geen echte leidersfiguur is, kan niemand de besmetting tegenhouden. De coach, de spelers, de staf, niemand is in staat om de malaise weg te werken. De sfeer is compleet verzuurd, het is een zweer die steeds meer ettert.”

“In ‘98 was de situatie compleet anders. Coach Aimé Jacquet kon als trainer werd bekoren en met Zidane had het team een echte leider in de rangen. Nu is die er niet. Ribéry moest die rol vervullen, maar na het seksschandaal is het vertrouwen in hem weggezakt. De kans dat het tij alsnog keert, is bijzonder klein. Een overwinning tegen Zuid-Afrika zit er nog wel in, maar meer niet.”

Wil Frankrijk opnieuw bouwen aan een blauwe droom, dan moet er volgens Heylen drastisch geherstructureerd worden, als betrof het een bedrijf in nood. “Domenech kan sowieso niet langer aanblijven. Daarnaast moet er ook binnen de kern serieus wat veranderen. Heeft Domenech nog veel aanhangers in de ploeg? Wat met een terugkeer van Anelka? Als hij zich herpakt, kan het volledige elftal herleven. Als, als, als. Afspraak vandaag op 16 uur in Bloemfontein. Bloemen noch kransen.

frans president nicolas sarkozy:

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234