Zaterdag 23/10/2021

L'histoire se répète

Een dubbel probleem van 100 miljard euro heeft geleid tot de hartstilstand van Dexia. De probleemportefeuille van 100 miljard woog zo zwaar dat de hele groep door het ijs is gezakt. Snelle reanimatie was onmogelijk, omdat Dexia voor datzelfde monsterbedrag afhankelijk was van kortlopende kredieten van andere banken en die geldstroom helemaal opdroogde.

Vooral dat laatste - it's the liquidity, stupid - baart zorgen. Want dat wijst erop dat het bankentoezicht niet de juiste lessen getrokken heeft uit het Fortisdrama van september 2008. Ook drie jaar geleden leidde het opdrogen van de snelle kredieten tot het infarct. En ook toen brak het vertrouwen in de bank door een ratingverlaging van Moody's en moesten de Europese Centrale Bank en de Nationale Bank met noodkredieten over de brug komen.

Er zijn nog meer griezelige overeenkomsten. Net als in de Fortiscrisis was beurstoezichthouder FSMA (toen nog CBFA) deze week helemaal de kluts kwijt. Terwijl het zowel vanuit Parijs als vanuit de Wetstraat koersgevoelige informatie regende, bleef de handel in Dexia vrolijk doordraaien. Op donderdag vond de toezichthouder het een uur voor beurssluiting dan toch plots welletjes. God moge weten waarom net toen de Dexiahandel geschorst moest worden.

De verdedigers van de kleine aandeelhouders, zoals Deminor, verzamelen nu al hun munitie voor een rechtszaak tegen de Belgische staat en/of de Dexiatop. Steradvocaat Mischaël Modrikamen doet weliswaar niet meer mee, maar zijn luitenant van toen Laurent Arnauts wel. Het zou niemand verbazen mocht de hele Dexia-affaire leiden tot rechtszaken bij de Brusselse handelsrechter, en wie weet weer bij Francine De Tandt zoals in de zaak-Fortis.

In 2008 misleidde toenmalig Fortisvoorzitter Maurice Lippens de beleggers met enkele publieke uitspraken die de dramatische toestand in het bedrijf verbloemden, zo heeft onder meer de Nederlandse beurswaakhond AFM vastgesteld. En iedereen herinnert zich nog toenmalig CEO Herman Verwilst, die bij hoog en laag beweerde dat Fortis niet failliet zou gaan.

Ook deze week zijn er grote vraagtekens te plaatsen bij de communicatie - of beter het gebrek eraan - door de toplui Pierre Mariani en Jean-Luc Dehaene. Dat voorzitter Dehaene minder dan twee weken geleden per communiqué verklaarde dat "elk splitsingsscenario uitgesloten is", zal hem blijven achtervolgen.

De brandweermannen van 2008 zijn ook die van 2011: het duo Leterme-Reynders, Luc Coene van de Nationale Bank en Hans D'hondt, het financiële brein van CD&V.

Hun taak is mogelijk complexer dan toen. Want Dexia is geen normaal bedrijf. De federale staat is tegelijk borgsteller, aandeelhouder en toezichthouder. De gemeenten zijn tegelijk klant en aandeelhouder via de Gemeentelijke Holding. Ook de regionale overheden zitten in het kapitaal. Het ACV, de vakbondspoot van het ACW, is tegelijk vakbond en aandeelhouder. En Ethias is tegelijk concurrent en aandeelhouder. En dan hebben we het nog niet eens over het Franse blok in Dexia's kapitaal.

Leg dat alles maar eens uit in het buitenland. Die wirwar aan belangen maakt de toewijzing van schuld en boete zo moeilijk. Een zaak staat vast: iemand zal de factuur van het financiële debacle moeten betalen. Als het niet de aandeelhouders zijn, zal de belastingbetaler de rekening gepresenteerd krijgen.

Terwijl de Belgen daarover bakkeleien, varen de Fransen de strategische koers die ze al maanden, misschien wel jaren voordien uitgestippeld hebben. Frans president Sarkozy posteerde in 2008 zijn ex-kabinetschef Pierre Mariani aan de top van Dexia, zodat hij indien nodig vanuit het Elysée aan de touwtjes kan trekken.

Het wordt duidelijk dat Mariani's hoofdbekommernis al een hele tijd ligt bij Dexia Frankrijk, dat de basis vormt voor een nieuwe Franse bank. Het op til staande Franse kampioenbedrijf moet de kredietverlening aan de Franse steden veiligstellen.

De vaste wil tot Franse verankering staat in contrast met de aarzelende Belgische aanpak in 2008. De piste om Fortis Bank België samen te voegen met Dexia Bank België en zo een Grote Belgische Bank te creëren, stierf toen een stille dood. BNP Paribas, dat al jaren op de loer lag om een lekkere brok van Fortis over te nemen, sloeg zijn slag met indrukwekkende efficiëntie - denk maar aan de legendarische warroom van BNP-topman Baudouin Prot in een Brussels hotel.

Een voetbalwedstrijd duurt negentig minuten en op het einde winnen de Duitsers. Hoe zit dat in een potje financieel armworstelen met de Fransen? Als u de dossiers Petrofina, Electrabel en Fortis gevolgd hebt, kent u het antwoord.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234