Dinsdag 07/07/2020

Reportage

L'Aquila: nog steeds een puinhoop

Beeld © Nicola Zolin

Toen in 2009 een aardbeving L'Aquila in puin veranderde, kwamen de hulp en wederopbouw snel op gang. Om even snel weer stil te vallen. "Ik ben bang dat het in Amatrice precies zo zal gaan: drie weken aandacht en dan niets meer."

Gisteren was de 30-jarige Antonio in Amatrice. Vandaag is hij weer thuis in L'Aquila. Waarom hij ging? Geen idee. Een vriend belde 's nachts op en ze zijn gaan rijden. "Misschien gingen we om te helpen, misschien gingen we voor onszelf. De ingestorte gebouwen, het graven, de chaos; alles kwam mij zo bekend voor. Op de terugweg hebben we in de auto niets tegen elkaar gezegd."

Het is ruim zeven jaar geleden dat een vergelijkbare aardbeving het historische centrum van L'Aquila vrijwel volledig met de grond gelijkmaakte. En als deze stad het voorbeeld is van wat de deze week verwoeste dorpjes te wachten staat, dan krijgen de bewoners binnenkort een tweede klap. Eentje zonder notering op de schaal van Richter, maar wel een die veel langer duurt dan de twintig seconden van dinsdagnacht.

Want zeven jaar na de nacht van 6 april 2009 is het centrum van L'Aquila nog altijd verwoest en verlaten, op een paar zwerfhonden na. "Een moderne versie van Pompeji", zegt Antonio. "Dit was mijn stad, maar als je er nu rondloopt, kun je het niet eens een stad meer noemen."

Beeld © BELGAIMAGE / REUTERS / afp

Corruptie

Het begon allemaal nog vrij hoopvol voor de hoofdstad van de provincie Abruzzen. Er waren, net als nu in Amatrice, reddingsoperaties, donaties en beloftes. Een paar weken na de aardbeving organiseerde toenmalig premier Silvio Berlusconi zelfs een G8-top in L'Aquila om extra aandacht voor de bijna 80.000 daklozen te vragen.

Met succes bovendien. De premier hield zich aan zijn woord en liet zich al in september 2009 met een wit glinsterende glimlach fotograferen terwijl hij de eerste sleutels van een nieuwbouwhuisje even buiten de stad aan een nieuwe bewoner gaf. Opdracht geslaagd.

Maar vrij snel daarna hield het alweer op met de hulp, zeggen veel Aquilanen. De huidige vice-burgemeester van L'Aquila, Nicola Trifuoggi, zei dit voorjaar in The Irish Times dat het sindsdien vooral de corruptie is die welig tiert in zijn stad. Nooit was de Zuid-Italiaanse maffia echt geïnteresseerd in deze regio, tot er dankzij de beving opeens 12 miljard euro aan rampengeld vrijkwam.

Trifuoggi wees op een afgeluisterd telefoongesprek van een paar jaar geleden tussen twee malafide ondernemers, die grappen maakten over hoe makkelijk er geld viel te rapen in de verwoeste straten van L'Aquila. En op de arrestatie in 2014 van vier lokale politici die steekpenningen zouden hebben aangenomen voor het gunnen van opdrachten aan bouwbedrijven.

Maar het kwalijkste gevolg van die corruptie was volgens de viceburgemeester dat zo'n 30 procent van de destijds haastig opgetrokken nieuwbouw - 'new towns' in de volksmond - dusdanig slecht is dat de gebouwen eigenlijk meteen gesloopt moeten worden.

De 24-jarige Alessandro woont in een van die gebouwen, een paar kilometer buiten de oude stad. "Daar zo, daar is een jaar geleden zomaar een balkon naar beneden gevallen. Alles hier is gemaakt van goedkoop hout, plastic, slecht beton. Binnen tocht het en lekt het. En je kunt zonder auto geen supermarkt bereiken, laat staan een bar."

Toch wil Alessandro niet terug naar de plek waar zijn familie tot 2009 woonde. Vanwege Berlusconi's haast om de nieuwbouwwoningen snel af te leveren, is er nauwelijks geld geïnvesteerd in de wederopbouw van het centrum zelf. Nog altijd wachten daar zo'n 25.000 huizen en gebouwen op herstelwerkzaamheden.

En er is weinig hoop op verbetering. Doordat de universiteit zes jaar lang in een industriegebied was gevestigd, is het aantal studenten flink teruggelopen. Het handjevol huizen in het centrum dat al wel gerestaureerd is, wordt bovendien nauwelijks verkocht, omdat mensen geen belasting willen betalen voor een stad zonder voorzieningen als gas en elektra. Een stad waar slechts vijftig van de ooit meer dan duizend winkels en barretjes open zijn.

Beeld © BELGAIMAGE / REUTERS / afp

Noodwoningen en ruïnes

"In het begin was ik boos dat het allemaal zo langzaam ging", zegt Antonio. "Maar het lukt niet om zo lang boos te blijven. Nu is het meer een gevoel van: pfff. Weet je, ze strooien al zeven jaar lang met data. Vijf jaar, dan is het klaar. Oké, tien jaar, dat is echt het klaar. Daarna werd het 2025. Nu is het geloof ik 2032. Veel mensen die ik ken, denken dat het voorgoed zo blijft. Dat L'Aquila nooit meer een echte stad wordt."

En ze willen het eigenlijk niet zeggen, maar de hoop dat het beter wordt is na deze week alleen maar minder geworden. Een vergelijkbare aardbeving waardoor de eigen ramp weer een plekje is opgeschoven in het collectieve geheugen, met alle financiële gevolgen van dien.

Misschien is L'Aquila wel een uitzondering, zegt Antonio. Het Noord-Italiaanse Emilia-Romagna werd in 2012 door een aardbeving getroffen, en daar hebben inmiddels 19.000 mensen hun oude woning weer betrokken. "Maar eigenlijk denk ik dat Emilia de uitzondering is. Ik hoop van niet, maar ik ben bang dat het in dorpjes als Amatrice precies zo zal gaan als bij ons. Drie weken aandacht, en daarna niks anders dan noodwoningen en ruïnes."

Beeld © BELGAIMAGE / REUTERS / afp

Dodental blijft stijgen, solidariteit komt op gang

Zoals de grond in Midden-Italië blijft trillen, zo blijven ook de cijfers over de slachtoffers van de aardbeving van dinsdagnacht bewegen. Er zijn ondertussen 250 doden geteld. De regering heeft nu ook de noodtoestand uitgeroepen.

Er liggen ook 365 gewonden in het ziekenhuis, onder wie een fiks aantal in levensgevaar; duizenden Italianen zijn dakloos geraakt. Op veel plaatsen wordt nog naar vermisten gezocht. Reddingswerkers hebben tot nu toe 215 mensen levend onder het puin vandaan gehaald, onder wie veel kinderen, meldde het Italiaanse persbureau ANSA. De hulporganisatie Save The Children heeft een speciale noodopvang voor hen geopend in de buurt van Amatrice.

Maar er zijn nog veel meer tentenkampen verrezen. Het Internationale Rode Kruis heeft 426 vrijwilligers, 109 voertuigen en twee veldkeukens ingezet, en in totaal zijn bijna 5.500 politieagenten, soldaten, brandweerlieden en ziekenbroeders in het bevingsgebied aan het werk. De Italiaanse premier Matteo Renzi heeft beloofd "niemand aan zijn lot over te laten - niet één familie, geen enkele stad en geen enkel dorp".

Al die hulpdiensten doen hun werk terwijl de aarde nog geregeld natrilt. Zo werd Midden-Italië donderdagmiddag opnieuw opgeschrikt door een flinke naschok van 4,3, nadat er donderdagochtend al een schok van 4,5 was gemeten. De schok van dinsdagnacht had een kracht van 6,2 op de schaal van Richter. De Italiaanse aardbevingsdeskundige Warner Marzocchi uitte donderdag bij de BBC zijn zorgen dat er nog een grote aardbeving in het gebied zal plaatsvinden. Aardbevingen vinden in clusters plaats, zei hij.

Acties

In de rest van Italië zijn inmiddels honderden solidariteitsacties op poten gezet. Er worden inzamelingsacties gehouden voor kleding en huisraad. Hotels, bed and breakfasts en mensen met vakantiewoningen openen massaal hun deuren voor slachtoffers, en ook wordt in vrijwel elke stad bloed gegeven. Het Italiaanse ministerie van Cultuur liet weten dat alle entreegeld van Italiaanse musea zondag bestemd zijn voor de restauratie van beschadigde gebouwen.

Een van de breedst gedragen acties is georganiseerd door de voedselblogger Paolo Campana. Honderden Italiaanse restaurants in binnen- en buitenland zetten de komende dagen hun versie van de beroemde pasta all'amatriciana op hun menu. Van elk verkocht bord beloven ze 2 euro aan het Italiaanse Rode Kruis te doneren. Dit weekend zou in Amatrice de 50ste editie van een voedselfestival plaatsvinden, vooral ter meerdere eer en glorie van die wereldberoemde pastasaus uit het dorp.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234